Кіріспе

1066-1083 жылдардағы Англия патшайымы Матильда Фландриялық (1031 – 2 қараша 1083) – Англия патшайымы және Вильгельм Басқыншымен некелесу арқылы Нормандия герцогинясы, сондай-ақ герцогтіктен кеткен кездерінде Нормандияның регенті. Ол екі патша – Вильгельм II және Генрих I соның ішінде тоғыз баланың анасы болды. 1031 жылы Матильда Фландрия үйіне, Фландрия графы Бальдуин V және Франция королевасы Аделаның жалғыз қызы ретінде дүниеге келді. Фландрия Англия және Еуропаның көп бөлігі үшін стратегиялық маңызы бар болды, себебі ол стратегиялық сауда үшін және скандинавиялық басқыншыларды Англиядан ұстап тұру үшін қажетті «Англия мен континент арасындағы көпір» болды. Сонымен қатар, оның анасы Франция королі Роберт II-нің қызы болған. Осы себептерге байланысты Матильда Вильгельмге қарағанда жоғары туған, ал ол заңды емес бала болған, және кейбір романтикалық әңгімелерге сәйкес, ол бастапқыда оның ұсынысын осы себеппен қабылдамаған. Көптеген патшалық некелер сияқты, бұл да сол кездегі ең шектеулі болған қандастық ережелерін бұзды (жеті буынға немесе туыстық дәрежесіне дейін); Матильда мен Вильгельм үшінші туыстардың бір тармағы болды. Олар 1051/52 жылдары үйленгенде, ол шамамен 20 жаста болды; Вильгельм одан төрт жас үлкен болды және 1035 жылдан бері Нормандия герцогы болды (ол шамамен сегіз жаста болғанда). Неке сәтті болған сияқты, және Вильгельмтің заңды емес балалары болған жоқ. Вильгельм Англияны Нормандықтардың басып алуына аттанғанда, Матильда оған сыйлаған «Мора» атты флагмандық кемесімен теңізге шықты, ал Матильда 35 жаста болды. Ол оның болмағанда Нормандия герцогтігін басқарды, бір жылдан астам уақыттан кейін Англияға келіп, салтанатты рәсімде таққа отырды. Кейін ол Нормандияға оралды, бірақ бірнеше рет Англияға өтіп, 1081 және 1083 жылдар аралығында Вильгельмнің болмағанда Англияны басқарды. Матильда сондай-ақ Нормандияда регент ретінде қызмет етті. Ол 1083 жылы Нормандияда қайтыс болғанда 52 жаста болды. Нормандияны басқарудан және Фландриядағы бауырының мүдделерін қолдаудан басқа, Матильда балаларының біліміне үлкен қызығушылық танытты, олар сол кездегі патшалық отбасы үшін ерекше жақсы білім алды. Ұлдарды 1070 жылы Кентербери архиепископы болған итальяндық Ланфранк оқытты, ал қыздар Вильгельм мен Матильданың некесіне рұқсат беру үшін папаның кешірімін алған Каендегі Сент-Тринити аббаттығында латын тілін үйренді.

Романстар туралы аңыздар

Матильда Фландриядағы ағылшын елшісіне және Алгардың ұлы, ұлы англосаксон тегн Бритрикке ғашық болған деген әңгімелер тарады, ол (Уэйс жалғастырушысы және басқаларының баяндамаларына сәйкес) жастығында оның қызығушылығын кері қайтарған екен. Шындығы қандай болса да, жылдар өткен соң ол өкіметін пайдаланып Бритриктің жерін тәркілеп, түрмеге тастаған, сол жерде ол қайтыс болды.

Неке

Матильда немесе Мод – Фландрия графы Бальдуин V және Франция королі Роберт II-нің қызы Аделаның қызы еді. Аңыз бойынша, нормандық герцог Вильгельм Бастард (кейін Жеңімпаз аталған) Матильданың қолына үйлену үшін өкілін жібергенде, ол өкілге өте жоғары текті болғандықтан, бастықпен үйленуді қарастырмайтынын айтты. Бұл жауапты естіген Вильгельм Нормандиядан Брюггеге аттанып, оның жатын бөлмесіне күшпен кірді және жақсылап сабады. Тағы бір нұсқада, заңды емес герцог оны жылқыдан сүйреп түсіріп, жол жиегіндегі лайда оған қатысты өрескел ұсыныстарын жалғастырды. Ол Шотландияның Матильдасының крест анасы болды, ол Матильданың ұлы Генрих I-ге үйленгеннен кейін Англия патшайымы болды. Крещение кезінде нәресте патшайым Матильданың бас киімін өзінің үстіне тартып алды, бұл кіші Матильданың бір күні патшайым болатынының белгісі деп есептелді.

Өлім және жерлеу

1083 жылдың жазында Матильда ауырып, 1083 жылдың 2 қарашасында қайтыс болды. Оның күйеуі соңғы сырын тыңдады. Уильям әйелінің өлімінен кейін қайғысын білдіру үшін өзінің сүйікті ойыны – аң аулаудан бас тартуға ант берді. Ол төрт жылдан соң, 1087 жылы қайтыс болды. Нормандиядағы Каендегі Сент-Стефан, сондай-ақ Л’Аббае-окс-Хомм деп аталатын жерге оның жерленгені туралы кең таралған сенімге қарамастан, Вильям соңынан сол жерге жерленсе де, Матильда Каендегі Л’Аббае-окс-Дэймске, яғни Сент-Тринити қауымына жерленген. Ерекше қызығушылық тудыратын нәрсе – 11 ғасырға жататын қара тас плита, оның үстіне оның епитафиясы жазылған, ол шіркеудің арт жағындағы оның қабірін көрсетеді. Ал Уильям қабірінің жерлеу белгісі 19 ғасырдың басында ғана ауыстырылды. Уақыт өте келе Матильданың қабірі зардап шегіп, оның бастапқы табыты қиратылды. Оның сүйектері мөрленген жәшікке салынып, бастапқы қара плитаның астына қайта жерленді. 1959 жылы Матильданың толық емес қаңқасы зерттелді, оның бойын анықтау үшін жамбас және тібік сүйектері өлшенді. Оның бойы 5 фут (2 метр) болған, сол кездегі әйелдер үшін бұл қалыпты биіктік. Алайда, осы зерттеу нәтижесінде оның бойы 4 фут (1 метр) деп қате хабарланды, соның салдарынан ол өте кішкентай болған деген аңыз пайда болды.

Балалар

Матильда мен Вильямның төрт ұлы және кем дегенде бес қызы болды. Ұлдардың туған тәртібі анық, бірақ қыздардың туған тәртібі туралы ешқандай дерек жоқ. Роберт (шамамен 1053 – 10 ақпан 1134), Нормандия герцогы, Конверсаноның Джеффри қызы Сибильге үйленді. Ричард (шамамен 1055 – шамамен 1069). Констанция (шамамен 1062 – 1090),