Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Брухсал (;) – Германияның Баден-Вюртемберг жерінде, Карлсруэден солтүстік-шығысқа қарай шамамен 20 км қашықтықта, Крайхгаудың батыс шетінде орналасқан қала. Ол Берта Бенц ескереу жолында жатыр. Брухсал Карлсруэ ауданының ең ірі қаласы және Еуропаның ең ірі спаржа өндірушісі, сондай-ақ Карлсруэ аймағының маңызды экономикалық орталықтарының бірі ретінде танымал. Брухсал аймағына Бад-Шёнборн, Форст, Хамбрюкен, Карлсдорф-Нойтард, Крайхталь, Кронау, Оберхаузен-Райнхаузен, Остринген, Филиппсбург, Убштадт-Вейхер және Вагхаузель қалалары мен кенттері кіреді. 1972 жылға дейін Брухсал Брухсал ауданының орталығы болған, бірақ 1973 жылдың 1 қаңтарынан бастап аудандық реформа нәтижесінде Карлсруэ ауданына қосылды. Брухсалдың халқы 1955 жыл шамасында 20 000 адамнан асты. 1956 жылдың 1 сәуірінде Баден-Вюртемберг үшін жаңа қалалық заң күшіне енген соң, қалаға бірден «Große Kreisstadt» мәртебесі берілді. Бұдан өзге, Брухсал әкімшілік мәселелер бойынша көршілес Форст, Хамбрюкен және Карлсдорф-Нойтард қауымдастықтарымен ынтымақтасады.
Bruchsal (; South Franconian: Brusl) is a city at the western edge of the Kraichgau, approximately 20 km northeast of Karlsruhe in the state of Baden Württemberg, Germany. It is located on Bertha Benz Memorial Route. Bruchsal is the largest city in the district of Karlsruhe and is known for being Europe's largest asparagus producer and one of the economic centers of the region of Karlsruhe. The Bruchsal area also includes the cities and towns of Bad Schönborn, Forst, Hambrücken, Karlsdorf Neuthard, Kraichtal, Kronau, Oberhausen Rheinhausen, Östringen, Philippsburg, Ubstadt Weiher and Waghäusel. Until 1972 Bruchsal was the seat of the district of Bruchsal, which was merged into the district of Karlsruhe as a result of the district reform, effective January 1, 1973. Bruchsal's population passed the 20,000 mark around 1955. When the new Body of Municipal Law for Baden Württemberg went into effect on April 1, 1956, the city was therefore immediately awarded Große Kreisstadt status. In addition, Bruchsal cooperates with the neighboring communities of Forst, Hambrücken and Karlsdorf Neuthard in administrative matters.
География
Брухсал Жоғарғы Рейн жазығының шетінде және Крайхгау аймағында, Саальбах өзенінің жанында орналасқан. Саальбах – Рейн өзеніне Филиппсбург пен Оберхаузен қалалары арасында құятын шағын саласы.
Bruchsal is located at the edge of the Upper Rhine River Plains and the Kraichgau along the Saalbach, which is a small tributary of the Rhine that joins it between Philippsburg and Oberhausen.
Көршілес қауымдастықтар
Келесі қалалар мен елді мекендер Брушсалмен шекаралас. Олардың бәрі Карлсруэ ауданына жатады және солтүстіктен бастап сағат тілі бойынша тізімделген: Форст (Баден), Убштадт-Вайхер, Крайхталь, Бреттен, Гондельсхайм, Вальцбахталь, Вайнгартен (Баден), Штутензее және Карлсдорф-Нойтард. Бұған қоса, Карлсдорф-Нойтардтың солтүстігінде орналасқан Брушсалдың анклавы Грабен-Нойдорф, Вагхаузель және Хамбрюкен елді мекендерімен шекаралас.
The following cities and towns share a border with Bruchsal. They all belong to the district of Karlsruhe and are listed clockwise, starting in the North: Forst (Baden), Ubstadt Weiher, Kraichtal, Bretten, Gondelsheim, Walzbachtal, Weingarten (Baden), Stutensee and Karlsdorf Neuthard. In addition the exclave of Bruchsal situated North of Karlsdorf Neuthard shares borders with the towns of Graben Neudorf, Waghäusel and Hambrücken.
Қалалық округтер
Брухсал қаласы Брухсалдың өзінен және Бюхенау, Хайдельсхайм, Хелмсхайм, Обергромбах және Унтергромбах аудандарынан құралған. Қала шегіндегі бірнеше шағын аудандар өздерінің аттарымен танымал, бірақ олардың шекаралары дәл анықталмаған. Сонымен қатар, бұрынғы шаруа қожалықтары қазіргі қала шегінде орналасқан. Олар көбінесе бір немесе бірнеше ғимараттан – мысалы, Лангентал, Рорбахер Хоф, Шеккенбронерхоф, Стайгхоф, Талмюле және Унтергромбах ауданындағы Ауф дем Микаелсберг сияқты – тұрады.
The city of Bruchsal is made up of Bruchsal proper along with the boroughs of Büchenau, Heidelsheim, Helmsheim, Obergrombach and Untergrombach. A few neighborhoods within the city limits are known by their own name, but their limits are not precisely documented. Furthermore, former homesteads are located inside today's city limits. These often only consist of one or several buildings, such as Langental, Rohrbacher Hof, Scheckenbronnerhof, Staighof, Talmühle and Auf dem Michaelsberg in the borough of Untergrombach.
Антикалық дәуір және ерте орта ғасырлар
Қазбалар мен артефакттар Микельбергте (Унтергромбах) неолит дәуірінде, шамамен б.з.д. 4000 жылы қоныс болғанын көрсетеді. Брухсалдың орталық бөлігіндегі ең көне қоныс б.з. 640 жылына дейін жетеді. Ол қазіргі Санкт-Петер шіркеуінің жанында орналасқан. Брухсал туралы ресми құжаттарда алғашқы айғау 976 жылы, патша қалаға келген кезде тіркелген. 980 жылдың қазан айында Оттон II және оның сарайы бірнеше күн Брухсалдағы патша сарайында тұрды.
Excavations and artifacts provide evidence of a settlement on the Michelsberg (Untergrombach) as early as 4000 BC during the Neolithic. In the core of Bruchsal the oldest settlement discovered was dated back to AD 640. It is located near today's Saint Peter's Church. The first mention of Bruchsal in official documents occurred in 976, when the king came to town. In October 980, Otto II and his court stayed at the king's palace in Bruchsal for several days.
Орта ғасырлар
Германияның Генрих II 1002 жылы өзінің қарсыласы Швабиялық Германнды бағындырғаннан кейін Брухсалдың билеушісі болды. 1056 жылы Германияның Генрих III осы елді мекенді Шпейер епископына (Конрад I) сыйлық ретінде табыс етті. Қала 1802 жылғы неміс медиатизациясына дейін епархия құрамында болып қала берді. Бұл сонымен қатар, бастапқыда Брухсалдың ядросынан ғана тұратын әкімшілік округтің орталығы болды (яғни, түрлі аудандық реформаларға дейінгі қала). 1067 жылы Генрих IV уақыт-уақыт Брухсалда тұрды. 1248 жылы Брухсал алғаш рет қала деп аталып, 1278 жылы Санкт-Петер шіркеуі тұңғыш рет тілге алынды. Сарай мен Киелі Петр шіркеуі ауыр зақымдардан кейін 1320 жылы қайта жаңартылды. 1358 жылы Бергфрид (көріп тұру және қорғаныс мұнарасы) салынды, ал қала қабырғасы 1452 жылы толыққанды аяқталды. 1460 жылы Брухсалда алғашқы монеталар соғылды.
Henry II of Germany became ruler of Bruchsal in 1002 following the subjugation of his rival Herrmann of Swabia. In 1056 Henry III of Germany presented the settlement to the bishop of Speyer (Konrad I) as a gift. The city remained part the diocese until the German Mediatisation in 1802. It also was the seat of an administrative district that originally only consisted of the core of Bruchsal (i. e., the city as it existed prior to the various district reforms). In 1067 Henry IV resided in Bruchsal from time to time. 1248 was the first time Bruchsal was referred to as a city, and in 1278 Saint Peter's Church was mentioned for the first time. After extensive damage to both, the Palace and Saint Peter's Church were reconstructed in 1320. The Bergfried (an outlook and defensive tower bastion) was erected in 1358, and the city wall was completed in 1452. In 1460 the first coin was minted in Bruchsal.
1501 1750
1502 жылы Юсс Фриц Антергромбах бастаған алғашқы шаруалар көтерілісі (Бундшух) Брухсалды өзінің нысанасы ретінде таңдады. Көтерілісшілердің сатқындары билік өкілдеріне көтеріліс басшыларын тұтқындауға мүмкіндік берді. Брухсал сарайының ауласында он адамның басы кесілді. Жосс Фриц қашып, Оңтүстік Қара Орманда жасырынды. 1525 жылы шаруалар көтерілісі өршіп, инфляция, ашаршылық және оба эпидемиясы халықтың күйзелісін арттырды. Көтерілістер ханзада тарапынан күшпен басылды. Белгілі шаруа басшылары Холл, Вурм және министр Эйзенхут тұтқындалып, сарай ауласында басы кесілді. 1622 жылы 30 жылдық соғыс кезінде Брухсал толығымен қирады, ал 1644 жылы Филиппсбургтегі француз гарнизоны қалаға шабуыл жасады. 1676 жылы француздар Брухсалдың бір бөлігін тағы да жойды, ал 1689 жылдың 10 тамызында француз генералы Дюрас қаланы бомбалап, толығымен қиратты. Содан кейін Брухсалда бар болғаны 130 адам қалды. 1711 жылдың 24 сәуіріне қарай Брухсал қалпына келгендіктен, Венадағы Габсбург сарайының принці Евгений Савойскийді қабылдады. 1716 жылы Шпейер епискобы Генрих фон Ролинген өзінің резиденциясын Брухсал сарайына көшірді. Бұл қаланың мәртебесін Шпейер епархиясының ресми резиденциясы деңгейіне көтерді. Сонымен қатар Брухсал Рейннің батыс жағалауындағы епархияның ең маңызды кеңсесі – «Визедомат» орнына айналды. 1719 жылы кардинал Дамиан Гюго фон Шёнборн жаңа епископ болды және ол орналасқаннан кейін (1722 жылы) басқалармен бірге жаңа барокко сарай мен жаңа Санкт-Петер шіркеуін (1742 жылдан бастап) салдыруға тапсырыс берді. Екеуі де Балтазар Нойманның құрылысымен және жобалауымен байланысты. Епископтың құрметіне сарайдан шығатын Оңтүстік қақпа осы күнге дейін Дамиан қақпасы деп аталады. 1743 жылы Шёнборнның ізбасары Франц Кристоф фон Хуттен Дамиан қақпасын, әскери казармаларды және Су шатырын (қаланың екі аймақтық, жоғары сыныпты мектебінің бірі – Шёнборн гимназиясы) қосып, Брухсалдың барокко қаласын кеңейтіп салуды аяқтады.
In 1502 the first peasant revolt (Bundschuh), led by Joß Fritz of Untergrombach, chose Bruchsal as its target. Traitors to the rebellion allowed the authorities to take the revolt's leaders into custody. Ten were decapitated in the Bruchsal Palace courtyard. Joß Fritz got away and went into hiding in the Southern Black Forest. In 1525 the peasant revolts peaked. Inflation, hunger and the Plague added to the desperation, and the revolts were forcibly put down by the Prince. The known peasant leaders Hall, Wurm and the Minister Eisenhut were captured and decapitated in the Palace courtyard. During the 30 Years War in 1622 Bruchsal was completely destroyed, and in 1644 the French garrison in Philippsburg raided the city. In 1676 the French again destroyed parts of Bruchsal, and on August 10, 1689, the city was bombarded by the French general Duras and was completely destroyed. After that Bruchsal counted only 130 residents. By April 24, 1711, Bruchsal had recovered sufficiently to play host to Prince Eugene of Savoy of the Habsburg Court in Vienna. Then in 1716 the Bishop of Speyer, Heinrich von Rollingen, moved his residence into the Bruchsal Palace. This move elevated the city's status to that of an official residence of the Diocese of Speyer. At the same time, Bruchsal became the seat of the "Vizedomamt", the most important office held by the Diocese on the West bank of the Rhine. In 1719 Cardinal Damian Hugo von Schönborn became the new bishop, and after settling in he commissioned in (1722), among others, the new baroque château and the new Saint Peter's Church (from 1742). Both were built and, in part, designed by Balthasar Neumann. In the Bishop's honor, the Southern gate out of the château grounds is referred to as Damian's Gate to this day. In 1743 Franz Christof von Hutten, Schönborn's successor, completed the extensive construction of the baroque city of Bruchsal, by adding Damian's Gate, the military barracks and the Water Château (home to one of the city's two regional, college track high schools, the Schönborn Gymnasium).
17511815
1753 жылы епископ фон Хуттен Шёнборн гимназиясын құрды. 1770 жылы жаңа епископ, граф Август фон Лимбург Штирум, қызметке кірісті. Брухсал қаласында 6000 тұрғын болды. 1796 жылы француз әскері қаланы басып алды. Неміс медиатизациясы Шпейер епархиясына тиесілі барлық мүлікті Баден үйіне өткізді, ал Брухсал аудандық соттың орталығына айналды. 1819 жылға дейін аудан бірнеше рет бөлініп, қайта біріктірілді. 1806 жылы 1801 жылдан бері жесір қалған Баденнің маркизасы Амалия Брухсалдың барокко сарайына көшіп келді және 1823 жылға дейін онда тұрды. Оның 8 баласы болды, оның 6-сы қыз, және ол Еуропаның қалыңдық анасы ретінде танымал болды. Амалияның ұлы, кейіннен Ұлы герцог Карл, Наполеонның әйелі Жозефинаның немересі Стефани де Бохарнеге, Наполеонның өзінің бұйрығымен үйленді. 1812 жылы Стефани ұл тауып, ол 14 күннен кейін қайтыс болды. Осы оқиға Каспар Хаузердің тегі туралы аңыздың бастауы болды. Амалияның қызы Луиза Ресейдің Александр I-ге үйленді және Ресей императрицасы Елизавета Алексеевна атанды. Амалияның қызы Фридерика Густав IV Адольфқа үйленді және Швеция патшайымы болды (бірақ күйеуінің төңкерісінен кейін 1807 жылдан бастап Брухсалда пана сұрады). Амалияның қызы Мария Брауншвейг герцогына, ал тағы екі қызы Бавария және Гессен-Дармштадт регенттеріне тұрмысқа шықты. 1815 жылы, Наполеон билігі аяқталғаннан кейін, Брухсал мен Амалия Брухсалдағы барокко сарайында Ресей императоры, Меттерних князі, Пруссия королі және оның ұлы, болашақ Германия императорын күтіп алды.
In 1753 the Schönborn Gymnasium was founded by Bishop von Hutten. In 1770 the new bishop, Count August von Limburg Stirum, took up office. Bruchsal now counted 6,000 residents. In 1796 French troops occupied the city. German Mediatisation turned all property owned by the Diocese of Speyer over to the House of Baden, and Bruchsal became the seat of the district court. The district then was divided and reunited several times through 1819. In 1806 the Marquess Amalie of Baden, widowed since 1801, took up residence in Bruchsal's baroque château and lived there until 1823. She had 8 children of whom 6 were daughters, and she was known as Europe's mother in law. Amalie's son, the later Grand Duke Karl, was married to Stéphanie de Beauharnais, a niece of Napoleon's wife Josephine per orders given by Napoleon himself. In 1812 Stephanie gave birth to a son, who died after 14 days. This was the origin of the legend of Kaspar Hauser's nobility. Amalie's daughter Louise was married to Alexander I of Russia and became the Russian Tsarina Elisabeth Alexeievna. Amalie's daughter Friedericke wed Gustaf IV Adolf to become Queen of Sweden (though she asked for and received asylum in Bruchsal after 1807 due to the coup d'état of her husband's government). Amalie's daughter Maria was married to the Duke of Braunschweig, and two other daughters were married to the regents of Bavaria and of Hessen Darmstadt. In 1815, after Napoleon's reign was over, Bruchsal and Amalie entertained the following company in the baroque château at Bruchsal until the dust settled: The Russian Tsar, Prince Metternich, the King of Prussia, as well as his son, the later Emperor of Germany.
18161880 жыл
1841 жылы Хайдельберг, Брухсал және Карлсруэ арасындағы Рейн аңғары темір жолы салынды. 1848-1849 жылдары Баден революциясы Брухсалға біршама ықпал етті. Революционерлер (Густав Струве, Лоренц Брентано, Аман Гоег және тағы басқалар) қамал ішінде кездескен кезде, қара халық жаңадан аяқталған түрмеден тұтқындарды босатып алды. Осы қамалдың Ескі сарайында Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін және одан кейін де адамдар атылды. 1849 жылдың 23 маусымында Убштадт шайқасында тәж мұрагері Вильгельм революцияны басып тастады. 1856 жылы Брухсалға газ шамдары орнатылды, ал қала Баден гильотинасын алды. 1864 жылы Филиппсбург ауданы Брухсал ауданымен біріктірілді, ол енді жаңа құрылған "Үлкен Карлсруэ" құрамына кірді. 1869 жылдың 1 маусымында Брухсалда алғашқы неміс теміржол сигналдары зауыты, Шнабель Хеннинг, іске қосылды. Кейін ол Siemens AG компаниясымен біріктірілді, ал 1870-1871 жылдардағы Франко-пруссия соғысы Брухсалды неміс әскерлерін жабдықтау үшін маңызды теміржол торабына айналдырды.
In 1841 the Rhine Valley Railway was completed between Heidelberg, Bruchsal, and Karlsruhe. In 1848/1849 the Baden Revolution did manage to stray into Bruchsal a bit. While the revolutionaries (Gustav Struve, Lorenz Brentano, Amand Goegg and others) met in the château, the commoners freed prisoners from the just completed prison. This prison, the Old Palace, was the scene of executions well into World War II and even later. On June 23, 1849, the revolution was quelled by Crown Prince Wilhelm at the battle of Ubstadt. 1856 brought gas lighting to Bruchsal, and the city received Baden's Guillotine. In 1864 the district of Philippsburg was merged WITH the Bruchsal district, which now belonged to the newly formed "Greater Karlsruhe." On June 1, 1869, the first German railway signal factory, Schnabel Henning, was founded in Bruchsal. Later it was merged with Siemens AG, and the Franco Prussian War of 1870 and 1871 made Bruchsal an important rail hub for the provisioning of German troops.
18811945 жыл
1881 жылы синагога салынды. Өнеркәсіптік революция экономикалық өсімді, негізінен темір жол және аймақтың темекі мен шұбат өндірісінің арқасында әкелді. 1889 жылы Брухсал тұрғындары алғашқы телефондармен қамтамасыз етілді, ал 1906 жылы Принц Штирум ауруханасы салынды. Қаланың қасапханасы 1908 жылы ашылды, ал Бірінші дүниежүзілік соғыс Брухсалды әскерлерді жабдықтау желісінің маңызды торабына айналдырды. Соғыстан кейін, 1919 және 1920 жылдары қала электрлендірілді. 1934 жылы Гейдельберг пен Брухсал арасында автобаны салынды, ал 1936 жылы Бреттен ауданы Брухсал ауданымен біріктірілді. 1938 жылы нацистер синагоганы қиратты (қазір оның орнында өрт сөндіру станциясы тұр) және еврей халқы депортацияланды. 1939 жылы Брухсал ауданы Брухсал ауданы болып қайта аталды, оған 38 қала мен кент кірді, бірақ ол 1970 жылғы аудандық реформа кезінде Карлсруэ ауданына қосылды. 1945 жылдың 1 наурызында Брухсал одақтас әскерлерімен бомбаланды. Шабуыл кезінде соғыс іс жүзінде аяқталған болатын, ал фронт қала шекарасынан 20 км қашықтықта болды және оны қорғауға ешкім қалмады. Күні бүгінге дейін бұл шабуыл тұрғындарды мазалайды, өйткені көпшіліктің пікірінше, ол соғыстың нәтижесіне қажетсіз және ешқандай әсер етпеген. АҚШ бомбалаушыларының шабуылы фермерлердің парашютпен түскен ұшқышты өлтіруіне жауап ретінде жасалды деген айыптаулар бар. Сол күні қаза болған 1000-нан астам адамнан басқа, қаланың орталық бөлігі мен барокко сарайы да қирады. 1945 жылдың 2 сәуірінде одақтас әскерлер Брухсалды қарсылықсыз басып алды. 1945 жылдың 1 наурызында, сағат 14:00-ге дейін АҚШ Әскери-әуе күштерінің (USAAF) 116 ауыр бомбалаушысы жасаған бомбалау шабуылы 1000-нан астам адамды өлтірді және соғыс аяқталар алдында (одақтастар Рейнге қарай кеткен кезде) қаланың орталық бөлігі мен 12 000 тұрғыны бар қаланың сарайын қиратты. 1945 жылдың 2 сәуірінде 1-француз армиясының бөлімдері Брухсалға қарсылықсыз кірді. Келесі күндері француз колониялық әскерлері Брухсалдың қыздары мен әйелдерін көптеген рет зорлады (Қараңыз: Екінші дүниежүзілік соғыстағы сексуалдық зорлық-зомбылық # Француз және британ әскерлері). 1945 жылдың қарашасынан 1946 жылдың наурызына дейін Брухсалда американдық әскери соттармен нацистік соғыс қылмыстарына қатысқандары үшін өлім жазасына кесілген 13 адам атқыланды. Олардың арасында авиациялық саботажға қатысқандар және 600-дан астам мәжбүрлі жұмысшы өлтірілген Хадамар нацистік өлтіру орталығының үш қызметкері болды.
In 1881 a synagogue was built. The Industrial Revolution brought economic growth, mostly with the help of the railway and the area's tobacco and hops production. 1889 gave residents in Bruchsal their first telephones, and in 1906 the Prince Styrum Hospital was built. The city's slaughterhouse opened in 1908, and World War I again turned Bruchsal into a major hub on the supply line for the troops. Immediately after the war, in 1919 and 1920 the city was wired for electricity. In 1934 the Autobahn was built between Heidelberg and Bruchsal, and in 1936 the Bretten district was merged with the Bruchsal district. In 1938 the Nazis destroyed the synagogue (in its place stands a fire station today) and the Jewish population were deported. In 1939 the District Bruchsal became the district of Bruchsal, which included 38 towns and cities, until it was merged into Karlsruhe (district) during the district reform of 1970. On the afternoon of March 1, 1945, Bruchsal was bombed by the Allies. At the time of the attack, the war was essentially over, with the front line only 20 km from the city limits and nearly no one left to defend it. To this day, that particular attack upsets residents as the consensus is that it was unnecessary and inconsequential to the outcome of the war. There are allegations that the attack by U. S. bombers was conducted in retaliation for the killing of a parachuted pilot by farmers. In addition to the 1,000 lives that perished that day, the entire inner city and the baroque château were destroyed. On April 2, 1945, allied forces took Bruchsal without resistance. On March 1, 1945, shortly before 2 p. m., a bomb attack by the United States Army Air Forces (USAAF) with 116 heavy bombers killed more than 1,000 people and destroyed the entire city center immediately before the end of the war (the Allies were already away on the Rhine) and the castle of the then 12,000 strong city. On April 2, 1945, associations of the 1st French Army entered Bruchsal without a fight. In the following days, there were numerous rapes of Bruchsal girls and women by the French colonial troops (see Sexual Violence in World War II # French and British Army). Between November 1945 and March 1946, 13 people, who had been sentenced to death by American military courts for their involvement in National Socialist war crimes, were executed in Bruchsal. These included those involved in aviation murders and three employees of the Hadamar Nazi killing center, in which over 600 forced laborers had been murdered.
1946 жылдан қазіргі уақытқа дейін
1956 жылдың 1 сәуірінен бастап Брухсал қаласына Große Kreisstadt мәртебесі берілді, себебі 1955 жылы оның халқы 20 000-нан асып түсті. 1971 және 1974 жылдар аралығында жергілікті басқару реформасы нәтижесінде 5 көршілес муниципалитет Брухсал қаласының құрамына енді, олардың ішінде Хайдельсхайм және Обергромбах қалалары болды. 1973 жылғы кезекті реформа бойынша Брухсал Карлсруэ ауданына қосылды. Осылайша Брухсал аудандық орталық мәртебесін жоғалтты, алайда аймақтың маңызды экономикалық орталығы болып қала береді.
Starting from 1 April 1956 Bruchsal was awarded the Große Kreisstadt status, as its population had passed the 20,000 mark in 1955. Between 1971 and 1974 the local government reform incorporated 5 neighbouring communities into the city of Bruchsal, including the cities of Heidelsheim and Obergrombach. Under a further reform in 1973, Bruchsal was incorporated into the district of Karlsruhe. Thus Bruchsal lost its district seat status, though it still remains a major economic centre of the region.
Үкімет
1970 жылдардағы жергілікті басқару реформасы аясында Баден-Вюртембергте аудандық кеңестер құрылды. Әрбір ауданның тұрғындары әрбір қалалық сайлауда өздерінің аудандық кеңесін сайлайды. Аудандық кеңес ауданға елеулі әсер ететін мәселелер бойынша міндетті түрде кеңесілген болуы керек. Аудан әкімі сондай-ақ аудандық кеңестің жұмысын жетекшілік етеді.
Under the local government reform in the 1970s, borough councils were introduced in Baden Württemberg. Residents of each borough elect their Borough Council at each municipal election. The Borough Council must be consulted on issues that significantly affect the borough. The Borough President also leads the Borough Council.
Қалалық кеңес
2014 жылдың 25 мамырында өткен соңғы муниципалдық сайлаудан бері Брушсал қалалық кеңесі 32 мүшеден тұрады (бұрын 35), олардың ресми атауы – "Stadtrat" (еркек) немесе "Stadträtin" (әйел) (қалалық кеңесші). Олардың саяси партиялық құрамы төмендегідей:
Since the last municipal elections on May 25, 2014, the City Council of Bruchsal consists of 32 members (previously 35) whose official title is "Stadtrat" (male) or "Stadträtin" (female) (City Councillor). They belong to political parties as follows:
Брухсалдың елтаңбасында көк түстегі жылтыратылған күміс крест бейнеленген, ал сол жақ жоғарғы төртбұрышта күміс шар бар. Қаланың ресми түстері – ақ және көк. Елтаңба Шпейер кресін символдайды, бұл Брухсалдың 1803 жылға дейін епископтың ресми резиденциясы болғандығын көрсетеді және ол көп ғасырлар бойы қолданылып келеді. Шардың елтаңбаға қалай енгені нақты белгісіз. Мүмкін, ол бір қателік нәтижесінде пайда болған, яғни ескі гравюрадағы қате түсіндіріліп, елтаңбаға қосылған болуы мүмкін. Қала тұрғындары оны көбінесе "Шандфлек" ("қала елтаңбасының дағы") деп атайды.
Bruchsal's coat of arms features a solid, polished silver cross on blue background, with a silver ball in the top left quadrant. The official city colors are white and blue. The coat of arms symbolized the Cross of Speyer, referring to the fact that Bruchsal was the official residence of the Bishop until 1803, and has been in use for many centuries. There is some uncertainty as to how the ball came into the arms. The ball may have become part of the coat of arms by accident, in that an engraving fault may have been misinterpreted in an older print. Residents refer to it commonly as the Schandfleck (the "blot on the city's escutcheon").
Ғимараттар
Брушсал қамалы 18 ғасырдың ортасында барокко стилінде салынды, шамамен 1720 жылдан бастап, Шпейер епископтарының ресми резиденциясы ретінде қызмет етті. Оның орталық бөлігі үш қанаттан тұратын ғимарат болды, ол Максимилиан фон Велштің жобасы бойынша кардинал Дамиан Юго Филипп фон Шёнборнға (1719–1743) және Констанцқа (1740) арналған еді. Жоспарлар бірнеше рет өзгерткеннен кейін, орталық баспалдақты 1731 жылдан бері бас инженер қызметін атқарып келген Балтазар Нойман салдырды. Бұл баспалдақ барокко стиліндегі ең сәтті дизайндық шешімдердің бірі саналады. Қамал кешеніне Дамиан қақпасы мен Сот шіркеуі сияқты көптеген басқа ғимараттар да кіреді. Екінші дүниежүзілік соғыстың соңғы күндерінде Брушсалға жасалған әуе шабуылынан қамал қатты зақымданып, толығымен өртенді. Танымал баспалдақ көбінесе сақталды (бірақ зақымдалды), бірақ күмбез жойылды. Ғимараттың үлкен орталық бөлігін (Corps de Logis) қалай және қандай жолмен қайта жаңарту керектігі туралы ұзақ талқылардан кейін, ол 1970 жылдарға дейін мұражай ретінде қайта құрылды, ал шіркеу қанатының дизайны заманауи стильде өзгертілді. Белведер бастапқыда «күлкі сарайы» (Lustschloss) ретінде жоспарланған, оған соттың жиі өткізетін ату жарыстары үшін ату үйі қосылды. Уақыт өте келе, қала тұрғындары бұл сарайды ең жақсы көрініс ашылатындықтан Белведер деп атады. Белведер – Қалалық бақтардың бір бөлігі. Брушсалдағы ең маңызды шіркеу – Санкт-Петер шіркеуі, онда Спиер епископтарының соңғысы жерленген. Басқа да маңызды шіркеулер – біздің Анамыз шіркеуі және Мартин Лютер шіркеуі (қаланың негізгі протестант шіркеуі). Базар алаңына іргелес орналасқан қала әкімдігі 1950 жылдары салынған заманауи ғимарат, ол маңызды тарихи ескерткіш ретінде заңмен қорғалған. 1848 жыл шамасында салынған түрме «Октагон кафе» немесе «Cafe Achteck» деп аталады. Бүгінде бұл жоғары қауіпсіздік шараларымен қамтамасыз етілген мекеме, негізінен зорлық-зомбылық қылмыстары үшін сотталғандар мен Қызыл Армия фракциясының мүшелері сияқты террористерді ұстайды.
The Château of Bruchsal was built in the baroque style of the mid 18th century, starting around 1720, and served as the official residence of the bishops of Speyer. Its centre was a three winged building that was based on the plans of Maximilian von Welsch for Cardinal Damian Hugo Philipp von Schönborn, Prince Bishop of Speyer (1719–1743) and of Konstanz (1740). After the plans had been modified several times, the central staircase was built by Balthasar Neumann, who had taken over and filled the role of Chief Engineer since 1731. It is generally regarded as one of the most successful design solutions for a baroque staircase. The château complex includes numerous other buildings, among them Damian's Gate and the Church of the Court. In the closing days of World War II the château was badly damaged by an air raid aimed at Bruchsal, and it burned out completely. The famous staircase largely survived (though it was badly damaged), but the dome did not. After lengthy discussions about whether and how it should be done, the large central part of the building (Corps de Logis) was reconstructed (well into the 1970s) as a museum, while the Church wing design was changed to a modern design. The Belvedere was originally designed as a Lustschloss (pleasure palace), to which a shooting house was added for use in the shooting competitions often held by the Court. As time went by, the Manor was nicknamed Belvedere by the city's residents, as it enjoyed the best view of the city. The Belvedere is part of the City Gardens. The most significant church in Bruchsal is Saint Peter's Church, where the last of the Bishops of Speyer were laid to rest. Another important churches are the City Church of Our Lady and the Martin Luther Church (the main Protestant church of the city). City Hall adjacent to the Market Place is a modern building erected in the 1950s which has since been protected by law as an important historic structure. The prison, constructed around 1848, is nicknamed the Octagon Cafe or "Cafe Achteck". Today it is a high security institution and predominantly houses individuals convicted of violent crimes and convicted terrorists, such as members of the Red Army Faction.
Мұражайлар
Баден мемлекеттік мұражайы Брушсалдағы шатоның бір бөлігінде филиал ашқан. Онда өнер тарихы коллекциясы және неміс музыкалық қорапшалар мұражайы орналасқан. Сонымен қатар, Хайдельсхайм және Унтергромбах аудандарының әрқайсысында жергілікті тарих мұражайы бар, ал балабақша мұражайы мектепке дейінгі білім беру мекемелерінің тарихы мен дамуын көрсететін экспонаттарды, ойыншықтарды, қуыршақтарды және балабақша жиһаздарын ұсынады. Шатоның оңтүстік жағындағы Дамиан қақпасының ішінде жергілікті өнер қауымдастығы (Kunstverein Bruchsal e. V.) заманауи өнерді көрсетеді.
The State Museum of Baden operates a branch in parts of the Château at Bruchsal. It features an art historic collection and the German Music Box Museum. Additionally, the boroughs of Heidelsheim and Untergrombach each maintain a museum of local history, and a Kindergartenmuseum displays items showing the history and development of preschools and includes games, dolls, and preschool furnishings. Inside Damian's Gate at the southern exit of the château grounds, the local art society (Kunstverein Bruchsal e. V.) exhibits contemporary art.
Саябақтар
Белведердің жанындағы қалалық бақтар 1901 жылы салынған. Содан кейін, қоғамдық орталықтың төңірегіндегі Бюргерпарк және, соңғы бірақ маңыздысы, Шато бақтары, қаланың ең үлкен саябағы бар. Оның жоғарғы бақтары шато салынысымен бірге, шамамен 1721 жылдан бастап салынған, ал орта және төменгі бақтар толыққанды аяқталған емес. Қазір Гейдельбергке баратын теміржол төменгі бақтардан өтіп, оларды ағаштармен көмкерілген жолға дейін азайтқан.
The City Gardens near the Belvedere were constructed in 1901. Then there is the Bürgerpark around the Community Center and, last but not least, the Château Gardens, the largest park in the city. Its upper gardens were constructed at the same time the château was built, starting around 1721, while the middle and lower gardens were never completely finished. The railway to Heidelberg cuts through the lower gardens today and reduced them to a tree lined avenue.
Мәдениет
Badische Landesbühne театр труппасы Брухсалды өз үйі деп санайды, ал оның үй театры – Қоғамдық орталықтағы сахна (бұрынғы Психя орнында салынған, қазір Бюгерпарк аталса, Брухсалдың мәдени орталығы болу жоспарында). Брухсал "Die Koralle" атты әуесқой театр труппасын да қолдайды. "Die Koralle" 1965 жылдан бері жылына екі-төрт қойылым қояды, олардың ішінде заманауи және классикалық пьесалар бар. Қаладағы тағы бір сәтті әуесқой театр ұжымы – "Exil Theater", ол жылына бірнеше қойылым шығарады және "Willi die Bühne", жазда BLB (Badische Landesbühne) және Брухсал грек театры үшін сахна қызметін атқарады. Ол Брухсал теміржол станциясының артында орналасқан және жаңадан салынған Квартиерсплац пен Бахнштадттың мәдени өмірін жандандырады. "Willi die Bühne" кейде қалалық мал сою комбинатында тәуелсіз өнер шараларын ұйымдастырады. Брухсал салыстырмалы түрде шағын қала болғанымен, оның түнгі өмірі өте қарқынды.
The Badische Landesbühne theater company calls Bruchsal home, its home theater being the stage in the Community Center (built on the grounds of the former Psycha, which is today the Bürgerpark and intended to be Bruchsal's cultural center). Bruchsal also supports an amateur theater company called Die Koralle. Die Koralle has produced between two and four plays a year, both modern and of the classics, since approximately 1965. Another successful amateur theater company in the city is the Exil Theater, which produces several plays a year and serves as a stage for Willi die Bühne, for the BLB (Badische Landesbühne) in summer and the Greek Theater Bruchsal. It is located behind the train station of Bruchsal and is the cultural life of the newly built Quartiersplatz and Bahnstadt. Willi die Bühne organizes independent arts events from time to time at the city slaughterhouse. Although Bruchsal is a fairly small city it has a very active night life.
Көлік
Брухсал А 5 автобанына (Карлсруэ – Франкфурт) (Брухсал шығысы) жақын орналасқан. Сонымен қатар, қала арқылы B 3 (Карлсруэ – Гейдельберг) және B 35 (Бреттен – Гермерсхайм) федералды тас жолдары өтеді. Бертольд Швайкерт жобалаған және салған Брухсал станциясы Карлсруэ – Гейдельберг бағытының, Мюлакерге және Гермерсхаймға қарайтын бағыттардың қиылысында орналасқан. Жеңіл рельсті көлік немесе "S Bahn" желілері S 3 (Карлсруэ – Гейдельберг – Шпайер) және S 4 (Брухсал – Гейдельберг – Шпайер) S Bahn RheinNeckar, сондай-ақ S 31 (Карлсруэ – Брухсал – Оденхайм), S 32 (Карлсруэ – Брухсал – Менцинген) және S 9 (Брухсал – Бреттен – Книттлинген – Мюлакер) Karlsruhe Verkehrsverbunds (KVV) Stadtbahn Karlsruhe желілері де Брухсал станциясында тоқтайды. Бұған қоса, қаланың көптеген аудандары осы жеңіл рельсті көлік желілері бойында орналасқан. Қала ішінде және оның жақын аймақтарында қосымша қоғамдық көлік қызметтерін көптеген автобус бағыттары ұсынады.
Bruchsal is located near the Autobahn A 5 (Karlsruhe Frankfurt) (Bruchsal Exit). In addition, the city is traversed by federal highways B 3 (Karlsruhe Heidelberg) and B 35 (Bretten Germersheim). Bruchsal station, designed and built by Berthold Schweikert, is located at the intersection of the Karlsruhe–Heidelberg line, the line to Mühlacker and the line to Germersheim. Light rail or "S Bahn" Lines S 3 (Karlsruhe Heidelberg Speyer) and S 4 (Bruchsal Heidelberg Speyer) of the S Bahn RheinNeckar, and the S 31 (Karlsruhe Bruchsal Odenheim), S 32 (Karlsruhe Bruchsal Menzingen) and S 9 (Bruchsal Bretten Knittlingen Mühlacker) lines of the Stadtbahn Karlsruhe in the Karlsruher Verkehrsverbunds (KVV) also stop at the Bruchsal station. Furthermore, most of the boroughs have stops along these light rail lines. Additional public transport within the city and its immediate surroundings is offered by numerous bus lines.
Медиа
Карлсруэде орналасқан Badischen Neuesten Nachrichten (BNN) күнделікті газеті "Bruchsaler Rundschau" атты жергілікті басылымды шығарады. "Willi" атты ай сайынғы журнал да жарық көреді және pdf форматында тегін онлайн қолжетімді. Stadtinfoplattform Bruchsal XL қала және аймақтағы оқиғалар туралы деректер, есептер және соңғы ақпаратты ұсынады. Кабельдік телеарнаның S14 арнасы Брушсал мен аймақтың жаңалықтарын апта сайынғы бағдарламалармен BM TV арнасында көрсетеді. Бұл хабарлар Stadtinfoplattform Bruchsal XL сайты арқылы тікелей интернет-теледидар арқылы да қолжетімді. Сондай-ақ, онлайн архивтер де бар. Соңында, "Bruchsaler Wochenblatt" апталық басылымы тегін таратылады, ал Badischen Neuesten Nachrichten газеті шығаратын "Kurier" атты жарнамалық апталық басылым да тегін ұсынылады.
The Badischen Neuesten Nachrichten (BNN), a daily newspaper operating out of Karlsruhe, publishes a local edition by the name of Bruchsaler Rundschau. Willi, a monthly magazine, is published and is also available online, at no charge, in pdf form. Stadtinfoplattform Bruchsal XL offers facts, reports and up to date information on events in the city and region. Cable TV's Channel S14 broadcasts the Bruchsal Magazin BM TV with weekly programs on news from Bruchsal and the region. These broadcasts are also available via live Internet TV through the Stadtinfoplattform Bruchsal XL. de site. Also available are online archives. Finally, the Bruchsaler Wochenblatt, a weekly offered free of charge, and the Kurier, an advertising weekly published by the Badischen Neuesten Nachrichten and also offered free of charge, round out the picture.
Білім
Брухсалда Германиядағы алғашқы жеке колледждердің бірі – Халықаралық университет орналасқан. Университет 2009 жылдың соңында қызметін тоқтағанға дейін Kasernenstraße көшесіндегі бұрынғы әскери казарма кешенін пайдаланған, бұл 2008 жылғы экономикалық дағдарыстың салдары болды. Брухсал сонымен қатар гуманитарлық бағытты ұстанатын көптеген мектептерді ұсынады, олардың ішінде Юстус Кнехт гимназиясы, Шёнборн гимназиясы (екі мемлекеттік колледжге дайындық беретін жоғары мектеп), Санкт-Паулусхайм гимназиясы (алғаш ұлдарға арналған пансион ретінде ашылған жеке колледжге дайындық беретін жоғары мектеп) және Альберт Швайцер Реалшюле (колледжге дайындық бермейтін мемлекеттік жоғары мектеп) бар (барлығы Брухсалдың орталық бөлігінде орналасқан). Мектеп жүйесі сондай-ақ келесі грамматикалық және негізгі мектептерді басқарады: Обергромбах ауданындағы Бург мектебі, Дитрих Бонхоффер мектебі, Йоханн Петер Хебель мектебі (Шато бақтарының жанында), Юсс Фриц мектебі Унтергромбахта, Конрад Аденауэр мектебі қаланың оңтүстік бөлігінде және Штирум мектебі орталықта, сондай-ақ Бюхенау және Хелмсхайм аудандарындағы әрқайсысы дербес грамматикалық мектеп. Арнайы білім беретін мектептер де бар: оқуы қиын балаларға арналған Песталоцци мектебі және Карлсруэ ауданының басқаруымен зиякерлік қабілеті шектеулі балаларға арналған Карл Берберих мектебі. Аудан сонымен қатар Брухсалда орналасқан төрт кәсіптік-техникалық мектепті басқарады. Олар: Балтазар Нейман I мектебі, Балтазар Нейман II мектебі (шеберлік, механика және басқа да қолмен жұмыс істеуге қатысты мамандықтарды оқыту), сауда және есеп мектебі (әкімшілік және сауда мамандықтарын оқыту) және Кете Коллвиц мектебі (үй шаруашылығы саласындағы мамандықтарды оқыту). Abendrealschule Bruchsal мектепті бітірген студенттерге жұмыс істегеннен кейін жартылай уақыт бойынша колледжге түсудің алғышарттарын кезең-кезеңімен алуға мүмкіндік береді. Бұл жоғары білімге баламалы жол деп аталатын құрылымдалған бағдарламаның бір бөлігі. Сонымен қатар, үш жеке мектеп – Фюрст Стирум клиникасына қарасты медбикелерді даярлайтын мектеп және Санкт-Марияның арнайы білім беру колледжі Брухсалдың білім беру ұсыныстарын толықтырады.
Bruchsal was the home of the International University in Germany, one of the first private colleges in Germany. The university occupied the former military barracks complex in the Kasernenstraße before ceasing operations at the end of 2009, a casualty of the 2008 economics crisis. Bruchsal also offers a wide variety of liberal arts schools, among them the Justus Knecht Gymnasium, the Schönborn Gymnasium (both public college track high schools), the St. Paulusheim gymnasium, a private college track high school that started out as a boys only boarding school, and the Albert Schweitzer Realschule, a non college track public high school (all in the core of Bruchsal). The school system also operates the following grammar and middle schools: Burg School in the borough of Obergrombach, Dietrich Bonhoeffer School, Johann Peter Hebel School (near the Château Gardens), Joss Fritz School in Untergrombach, Konrad Adenauer School in the southern core of the city and Stirum School in the centrum, as well as an independent grammar school each in the boroughs of Büchenau and Helmsheim. Specialized schools are offered as well: Pestalozzi School for the learning disabled and, administered by the district of Karlsruhe, Karl Berberich School for the mentally disabled. The district also runs the four vocational schools located in Bruchsal. They are the Balthasar Neumann School I, Balthasar Neumann School II (teaching artisan, mechanics and other hands on occupations), the merchant and bookkeeping school (teaching administrative and merchant professions) and Käthe Kollwitz School (teaching professions in the field of home economics). The Abendrealschule Bruchsal allows students with middle school diplomas to achieve the first in a series of steps to gain college entrance prerequisites on a part time basis after work. It is part of a structured program commonly referred to as the Alternate Path to Higher Education. Furthermore, three private schools, the nursing school attached to the Fürst Stirum Klinik Bruchsal and the College for Special Education of St. Maria complete Bruchsal's educational offers.
Зерттеу
Қалалық және автономды жүк логистикасы бойыншағы зерттеу жобасы EfeuCampus 2019 жылдың шілдесінде бұрынғы Dragonerkaserne казармасы орналасқан жерде іске қосылды. Кампуста автономды жүк жеткізу және алу жүйелері жасалып, сынақтан өткізілуде. Аталған жобаға Еуропалық Одақ және Баден-Вюртемберг штаты қаржы бөліп отыр.
The research project for urban and autonomous freight logistics, EfeuCampus, was launched in July 2019 on the site of the former Dragonerkaserne barracks. Systems for autonomous freight delivery and collection are developed and tested on the campus. The overall project is funded by the European Union and the state of Baden Württemberg.