Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Панаманың ұлттық қауіпсіздік күштері – Панаманың қоғамдық күштері (lang es) Панаманың ұлттық қауіпсіздік күштері болып табылады. Панама Латын Америкасында тұрақты армиясын таратуға қол жеткізген екінші ел (біріншісі – Коста-Рика), сонымен бірге Панамада шағын жартылай әскери қауіпсіздік күштері сақталды. Бұл 1968 жылдан 1989 жылға дейін Панаманы билеген әскери диктатураны құлату үшін жасалған АҚШ-тың басып кіруінің нәтижесінде болды. Соңғы әскери диктатор Мануэль Нориега АҚШ-қа қарсы белсенділік танытты, бұл АҚШ теңіз жаяу әскерінің лейтенантын өлтіруге және АҚШ президенті Джордж Буштің бұйрығымен АҚШ-тың басып кіруіне әкеп соқты. Панама қарулы полиция, ішкі қауіпсіздік күштерін, сондай-ақ шағын әуе және теңіз күштерін ұстап тұрады. Олардың міндеті – заңды сақтау және шектеулі әскери операцияларды жүргізу. 2010 жылдан бері олар Қоғамдық қауіпсіздік министрлігінің бағынысында.
National security force of Panama
The Panamanian Public Forces (lang es) are the national security forces of Panama. Panama is the second country in Latin America (the other being Costa Rica) to abolish its standing army, with Panama retaining a small paramilitary security force. This came as a result of a U. S. invasion that overthrew a military dictatorship which ruled Panama from 1968 to 1989. The final military dictator, Manuel Noriega, had been belligerent toward the U. S. culminating in the killing of a U. S. Marine lieutenant and U. S. invasion ordered by U. S. President George H. W. Bush. Panama maintains armed police and internal security forces, and small air and maritime forces. They are tasked with law enforcement and can perform limited military actions. Since 2010 they have reported to the Ministry of Public Security.
Ұлттық армия
Панаманың алғашқы армиясы 1903 жылы Колумбия армиясының бригада командирі Панаманың Колумбиядан бөліну күресі кезінде бөлінушілер тарапына өткен кезде құрылды. Оның бригадасы Панама армиясына айналды. 1904 жылы армия үкіметті құлатуға тырысты, бірақ одан нәтиже шықпады. АҚШ Панаманы тұрақты армия Панама каналы аймағының қауіпсіздігіне қауіп келтіруі мүмкін екеніне көндірді. Оның орнына елде "Ұлттық полиция" құрылды. 48 жыл бойы бұл Панамадағы жалғыз қарулы күш болды. Дегенмен, 1930 жылдардың соңынан бастап Ұлттық полиция Латын Америкасының басқа елдеріндегі әскери академияларды бітірген бірнеше жаңа кадрларды тартты. Полицияға қаржы жұмсаудың артуымен бірге, әскерилендіру процесі басталды. Бұл процесс 1947 жылы полицияның бастығы (командирі) болған Хосе Ремон басшылығымен күшейді. Ол өзі Мексиканың әскери академиясын бітірген. Ол қатардағы әскерилерді офицерлік шенге көтеруді азайтты, бұл полицияға көбірек әскери сипат берді.
Panama's first army was formed in 1903 when the commander of a brigade of the Colombian army defected to the pro separation side during Panama's fight for separation from Colombia. His brigade became the Panamanian army. In 1904, the army tried to overthrow the government but failed. The United States persuaded Panama that a standing army could threaten the security of the Panama Canal Zone. Instead, the country set up a "National Police." For 48 years, this was the only armed force in Panama. However, starting in the late 1930s, the National Police attracted several new recruits who had attended military academies in other Latin American countries. Combined with increased spending on the police, this began a process of militarization. The process sped up under José Remón, who became the Police's commandant (commanding officer) in 1947. He himself had graduated from Mexico's military academy. He began promoting fewer enlisted men to officer rank, giving the police a more military character.
Ұлттық гвардия
Екі президентті құлатуға қатысқаннан кейін, Ремон қызметтен кетіп, 1952 жылы сайлауда жеңіске жеткен коалициядан президенттікке кандидат болды. Президенттікке келген соң жасаған алғашқы қадамдарының бірі – Ұлттық полицияны әскери үлгіде қайта ұйымдастырып, Guardia Nacional de Panamá (Панама Ұлттық гвардиясы) деген жаңа атау беру болды. Жаңа құрылым полиция функцияларын да сақтап қалды. Атауы жаңарып, американдық қаржыландыру да артты. 1968 жылы Гвардия майор Борис Мартинес және басқалар, соның ішінде майор Омар Торрихос басшылығымен төңкеріл жасап, президент Арнульфо Ариасты құлатты. Ариас жаңадан сайланғаннан кейін жоғары шенді офицерлерді президенттік жарлықпен зейнетке шығаруға немесе алыс облыстарға жіберуге мәжбүр еткен. Олар Гвардияны толыққанды әскерге айналдыру процесін аяқтады. Осы процесте өздерін толыққанды полковниктерге дейін жеткізді. 1969 жылы Торрихос Мартинесті ығыстырып, өзін бригадир-генералға көтерді және 1981 жылы ұшақ апатында қаза болғанға дейін елдің де-факто билеушісі болды. (Панама Әуе күштерінің FAP 205 апатына қараңыз)
After playing a role in overthrowing two presidents, Remón resigned his commission and ran for president for a coalition that won the elections in 1952. One of his first acts as President was to reorganize the National Police along military lines with a new name, Guardia Nacional de Panamá (National Guard of Panamá). The new grouping retained police functions as well. With a new name came increased American funding. In 1968, the Guard overthrew President Arnulfo Arias in a coup d'état led by Major Boris Martínez and others, including then Major Omar Torrijos, after newly elected Arias forced senior officers into retirement or assignments in distant provinces by presidential order. They completed the process of converting the Guard into a full fledged army. In the process, they promoted themselves to full colonels. Torrijos thrust Martínez aside in 1969, promoted himself to brigadier general, and was the de facto ruler of the country until his death in a 1981 plane crash. (See Panamanian Air Force FAP 205 crash)
Панама қорғаныс күштері
Торрихостың өлімінен және саяси ықпалы аз екі командирден кейін, бұл лауазымды ақырында Мануэль Нориега иеленді. Ол өзінің басшылығындағы Ұлттық гвардияның барлық әскери және полиция күштерін Панама қорғаныс күштері (Fuerzas de Defensa de Panamá) деп қайта құрылымдады. Нориега ПДФ-ты ұйымдасқан күшке айналдырып, саяси билігін одан әрі нығайтты. Нориеганың тұсында ПДФ ұлттық қорғаныс пен құқық тәртібін сақтауға бағытталған күш емес, саяси бақылау құралы болды. Әскери күштерді және шығындарды арттыру арқылы билігін нығайтумен қатар, Нориега бұрын басшылық еткен ПДФ Әскери барлау бөлімінің (G 2 – стандартты әскери тағайындамасы) билігі мен ықпалын күшейтті. Бұл бөлім ПДФ қатарында қорқыныш тудырған құпия полицияға айналды. Ол сондай-ақ бірнеше адал әскери бөлімшелерге сүйенді, мысалы, 7-ші жұмыс істейтін компания "Macho de Monte" (агрессивті жабайы шошқаның атымен аталған таулы партизандық соғыс бөлімі), 1-ші қоғамдық тәртіп компаниясы "Доберман" (қанаушылық полиция күштері), UESAT (Израильде оқытылған терроризмге қарсы күрес тобы). Осылайша ол күнделікті саяси мәселелерді темірдей бақылауға алып, бірнеше төңкеріс әрекеттерінен аман қалды. "Доберман" компаниясы таратылып, орнына Нориегаға қарсы соңғы төңкеріс әрекетінде маңызды рөл атқарған "Сентурион" 2-ші қоғамдық тәртіп компаниясы құрылды. 1980-жылдардың соңындағы саяси жағдайдың шиеленісуіне байланысты ол тұрақты жақтастардан құралған "Құрмет батальондары" деп аталатын азаматтық жарымәскери бөлімді және мемлекеттік мекемелердегі мемлекеттік қызметкерлерден құралған CODEPADI сияқты ұқсас топты құрды. Екеуі де шетелдік әскери шабуыл кезінде қолданылатын күштерді арттыру мақсатымен құрылды, бірақ негізінен саяси репрессия актілерінде соққы жасақтары ретінде пайдаланылды. Бұрын айтқанымыздай, ПДФ-тің халықты қорқыту, мәжбүрлеу және тіпті тікелей агрессия арқылы саяси бақылау құралы ретіндегі негізгі рөлі, ұлттық қорғаныстағы қарулы күштердің заңды рөлінен айырмашылығы, 1989 жылы АҚШ күштері Панамаға басып кірген кезде және Нориеганы құлатып алғанда жауынгерлік күш ретінде тиімсіз екені дәлелденді. Тек кейбір адамдар (режимге қарсы болғанына қарамастан, шетелдік күштерге қарсы күресуді өздерінің борышы деп есептеген соңғы сәттегі азаматтық еріктілер), шағын бөлімшелер және кейбір жағдайларда "Құрмет батальондары" ғана күшті қарсылық көрсетті.
After Torrijos' death, and two successive commanders with lesser political influence, the position was eventually assumed by Manuel Noriega, who restructured all of the National Guard's military and police forces under his command, into the Fuerzas de Defensa de Panamá (Panama Defense Forces). He built the PDF into a structured force, and further consolidated his political power. Under Noriega, the PDF was more a tool of political control, than a force dedicated to national defense and law enforcement. Besides consolidating his grasp on power by increasing military forces and spending, Noriega also increased the power and influence of the PDF Military Intelligence Section (G 2 for its standard military designation), which he commanded prior his rise to power and it became a secret police, feared even inside the PDF ranks; and he also relied on several loyal military units, like the 7th Inf Co. "Macho de Monte" (Mountain Men, a guerrilla warfare unit named after a sort of aggressive wild boar), the 1st Public Order Co. "Doberman" (a riot police force), the UESAT (Unidades Especiales de Servicio Anti Terror, an Israeli trained counter terrorism strike force). That way, he was able not only to maintain an iron grip on day to day political affairs but also to survive various attempted coups. The "Doberman" Co. was disbanded and replaced by the 2nd Public Order Co. "Centurions" after the "Dobermen" key role in the last coup attempt against Noriega. Due to the political turmoil of the late 1980s, he formed the civilian paramilitary unit called the Dignity Battalions composed by regular sympathizers and the CODEPADI, a similar group formed by civil servants inside public institutions; both intended to bolster up forces to be used in case of foreign military action, but were mainly used as shock troops in acts of political repression. As stated before, the PDF main role as a tool for political control of the population by intimidation, coercion and even direct aggression, instead of the legitimate role of armed forces in national defense, was proved when they showed to be largely ineffective as a combat force during Operation Just Cause, when U. S. Forces invaded Panama and overthrew Noriega in 1989, where only some individuals (including last minute civilian volunteers who despite opposing the regime considered their duty to fight against foreign forces), small units, and in some cases even the Dignity Battalions presented more armed resistance.
Панаманың қоғамдық күштері
1990 жылдың 10 ақпанында сол кездегі президент Гиллермо Эндара үкіметі Панаманың әскерін таратып, Панаманың қоғамдық күштерін құру арқылы қауіпсіздік аппаратын реформалады. 1994 жылдың қазан айында Панаманың Заң шығарушы Ассамблеясы тұрақты әскери күш құруға тыйым салатын, бірақ «сыртқы агрессия» актілеріне қарсы тұру үшін арнайы уақытша әскери күш құруға рұқсат беретін конституциялық түзетуді бекітті. PDF Панаманың қоғамдық күштерімен алмастырылды. Ол кезде PPF құрамына Ұлттық полиция, Ұлттық теңіз қызметі, Ұлттық әуе қызметі, тергеу жұмыстары үшін Сот және техникалық полиция (PTJ) және негізінен Президенттік күзеттен тұратын қарулы институционалдық қорғау қызметі (SPI) кірді. PPF сондай-ақ шектеулі әскери міндеттерді орындауға қабілетті. Бұрынғы PDF-тен өзгеше, Панаманың қоғамдық күштері (сайланған) үкімет бақылауында және ашық түрде тіркелген. 2007 жылы Сот және техникалық полиция (PTJ) Сот тергеу департаменті (DIJ) болып бөлінді, ол Ұлттық полицияға қайта біріктірілді, ал Бас прокурордың бақылауында қалатын шағын техникалық қызметтер тобы қалды. 2008 жылдың қарашасында Servicio Aéreo Nacional (Ұлттық әуе қызметі) өзінің теңіз әріптесі Servicio Maritimo Nacional (Ұлттық теңіз қызметі)мен бірігіп Servicio Nacional Aeronaval (Ұлттық аэронавигациялық қызмет) құрды, сондай-ақ жаңа Servicio Nacional de Fronteras (Ұлттық шекара қызметі, сол кезде Ұлттық полицияның арнайы бөлімі) ұлттық шекараларды қорғау үшін Ұлттық полициядан тәуелсіз күш ретінде құрылды. Келесі үш жыл Панаманың қоғамдық күштері үшін даму кезеңі болды. Бұл мекемелер Панама үкіметінің стратегиясы мен мақсаттарындағы өз рөлдерін түсінуге тырысқанда, қаржыландыру, кадрлар және Панаманың өсіп келе жатқан қауіп-қатерлеріне қарсы тұру үшін оқыту мәселелерімен күресті. Панаманың қоғамдық күштеріндегі жеке қызметтер үкімет тарапынан әртүрлі деңгейде қолдау алғанымен, күштер жалпы адам құқықтарын сақтады.
On February 10, 1990, the government of then President Guillermo Endara abolished Panama's military and reformed the security apparatus by creating the Panamanian Public Forces. In October 1994, Panama's Legislative Assembly approved a constitutional amendment prohibiting the creation of a standing military force, but allowing the establishment of a special temporary military to counter acts of "external aggression." The PDF was replaced with the Panamanian Public Forces. By then, The PPF included the National Police, National Maritime Service, National Air Service, Judicial and Technical Police (PTJ) for investigatory activities, and an armed Institutional Protection Service or SPI which consist mainly on the Presidential Guard. The PPF is also capable of performing limited military duties. In contrast to the former PDF, the Panamanian Public Forces is on public record and under control of the (elected) government. In 2007 the Judicial and Technical Police (PTJ) was split into the Judicial Investigation Directorate (DIJ), which was merged back into the National Police, and a group of minor technical services that were to remain under the General Attorney's control. In November 2008, the Servicio Aéreo Nacional (National Air Service) merged with its maritime counterpart, the Servicio Maritimo Nacional (National Maritime Service) to become the Servicio Nacional Aeronaval (National Aeronaval Service), also the new Servicio Nacional de Fronteras (National Borders Service, at the time a special branch of the National Police) was created as an independent force from the National Police for the defense of the national borders. The following three years were formative for the Panamanian Public Forces. As these institutions endeavored to understand their roles within the greater Government of Panama's strategy and goals, the services struggled for funding, manning, and training to counter Panama's burgeoning threats. While the separate services within the Panamanian Public Forces received varying levels of government support, the Forces writ large respected human rights.
Жаңа қызмет
2010 жылдың ақпан айында президент Рикардо Мартинелли басқаратын жаңа әкімшілік Үкімет және Әділет министрлігін екі жаңа министрлікке бөлуді ұсынды: Қоғамдық қауіпсіздік министрлігі (қауіпсіздік саясаты және істері, сондай-ақ қауіпсіздік күштері мен барлау агенттіктерін бақылау, оның ішінде Ұлттық полиция, Ұлттық шекара қызметі, Ұлттық аэронавигациялық қызмет және Ұлттық иммиграциялық қызмет) және Үкімет министрлігі (жария басқару және ішкі қауіпсіздік мәселелерімен айналысатын атқарушы билік тармағы). Қоғамдық қауіпсіздік министрлігі сол жылдың 14 сәуірінде №15 заңның қабылдануымен ресми түрде құрылды. Тек Институционалдық қорғау қызметі ғана Президенттік әкімдікке тікелей бағынады.
In February 2010, the new administration led by President Ricardo Martinelli proposed the Ministry of Government and Justice to be divided in two new Ministries: The Ministry of Public Security (in charge of security policies and affairs, also oversight of security forces and intelligence agencies including the National Police, National Borders Service, National Aeronaval Service and the National Immigration Service) and the Government Ministry (an Executive branch in charge of themes related with public governance and internal security) The Ministry of Public Security was formally created on April 14 the same year with the passage of Law no.15 by the National Assembly proving for its creation. Only the Institutional Protection Service reports directly to the Ministry of the Presidency.
Иммиграциялық, кедендік және паспорттық қызмет
2012 жылы Ұлттық кеден басқармасы, Ұлттық иммиграциялық қызмет (SNM) және Ұлттық паспорт қызметі, Америка Құрама Штаттары үкіметінің ұсынысы бойынша бірігіп, Панама Республикасының басқа да қауіпсіздік секторының автономды құрылымдарына немесе ұйымдарына айналуы тиіс болды. Үкіметтік атқарушы орган 2012 жылғы 14 қарашада 871 нөміріндегі Жарлықты шығарды, ол кеден және иммиграциялық қызметтердің бірігуіне қатысты құрылымдық, координациялық және техникалық процестерді алғашқы кезекте жүзеге асыру үшін ведомствоаралық комиссия құруды көздейді, содан кейін паспорттарды біріктіру жоспарланды. Бірігуге қатысты тиісті қаулы 2012 жылғы 16 қарашадағы 27165 нөміріндегі «Ресми газетте» жарияланды, бұл осы мақсатқа жетуге жасалған алғашқы қадам болды. Алайда, бұл процесс іске аспады және барлық мекемелерге бұрынғысынша өздерінің жолын жалғастыруға рұқсат берілді. Жаңа Ұлттық иммиграциялық қызмет Мемлекеттік күштердің құрамына кірмесе де, тікелей Қоғамдық қауіпсіздік министрлігіне бағынышты және де-факто 5-ші бөлімше ретінде қарастырылады.
In 2012, the National Customs Authority, the National Immigration Service (SNM), and the National Passport Service, following advice from the government of the United States of America would merge and form other security sectors autonomous or entity of the Republic of Panama, the Government Executive issued Decree 871 of November 14, 2012 that creates an interagency commission to first handle structuring, coordination, and technical processes for the merger of the first customs and immigration agencies to subsequently merge passports. The relevant decree for the merger was published in the Official Gazette 27165 of 16 November 2012 as the first step towards that goal. This process never materialized, and all institutions were allowed to follow their path in the same way. Although not a part of the Public Forces, the new National Immigration Service reports to the Public Security Ministry directly and is regarded as a de facto 5th branch.