Кіріспе

Сан-Франциско-де-Макорис – Доминикан Республикасының аралдың солтүстік-шығыс бөлігінде, Сибао аймағында орналасқан қала. Бұл Дуарте провинциясының орталығы және елдегі халық саны бойынша алтыншы қала. Сан-Франциско-де-Макорис атауы Францискан орденінің әулиесі Франциск атынан (Италиядан келген діни ұйым, отарлау дәуірінде бұл аймаққа келген) және бұл аумақтың бұрынғы атауы – Макорикс-тен шыққан. Қала «Какао жері» ("Tierra del Cacao") деп белгілі. Аймақта көп мөлшерде органикалық какао өндіріледі, соның арқасында Доминикан Республикасы какао бұршағын өндіру бойынша әлемде 10-шы орында тұр.

Тарих

1497 жылы Сан-Франциско де Макориске жақын жерде қала құрылды. Ла-Вега қаласы негізделгеннен кейін, 1505 жылы алтынға бай аймақта Котуи қаласы іргеліп көтерілді. Ғасырлар бойы қазіргі Сан-Франциско де Макорис және Дуарте провинциясы тиісінше Ла-Вега мен Котуидің ауылдық аймақтары болып келді. 18-шы ғасырдың басында еуропалықтардың инвестициялары какао өндірісі үшін жаңа нарық құрды, бұл жергілікті тұрғындарға мал шаруашылығынан өзге де табыс көзіне ие болуға мүмкіндік берді. Санта-Ана монастырының маңындағы қоғамның Сан-Франциско де Макорис қаласына айналуына какао нарығы себеп болды. Алайда, провинция 1760 жылдарға дейін ғана какао өндірісінде монополияға ие болып, еуропалық саяхатшылардың тоқтау орнына айналды. Сан-Франциско де Макористің Санта-Ана вилласы, бұрын Хато-Гранде деп аталған, Сантьяго-де-лос-Кабальеростың Санта-Эрмандад провинциясының провинциялық мэрі Франсиско Равело Поланкоға тиесілі болғанға дейін осылай аталып келді. Кейіннен Хуан де Альварадо және Техада мен Де-Иисус отбасылары жердің иелері болып, 1778 жылы қаланың негізі қалануы үшін аумақтық жерді сыйға тартқандығы дәстүрде айтылады. 1795 жылы Базель шарты ратификацияланды, осы арқылы Францияға Испанияның Испаньола аймағы берілді. 1801 жылы Франция Испания жағын басып алды, және оның басқаруымен Сан-Франциско де Макорис өзін-өзі басқару құқығына ие болған приходқа айналды. Қаланың ресми тізімдері 1811 жылға дейін сақталады. 1896 жылдың 2 қазанында Улисес Эурео Сан-Франциско де Макорис қаласын "Тыныштандырушы" провинциялық округінің құрамында қайта ұйымдастырды. Ол Матансас кантонының позициясына, Монте-Абахо бөліміне, Вилла-Риваға, Кастильо кантонына және басқаларына қарасты болды. Pacificador округінің атауы 1926 жылдың 26 шілдесіне дейін сақталды, содан кейін Доминикан конгресі оның атын қазіргі Дуарте провинциясы деп өзгертті. 1963 жылдың 20 мамырында қалалық кеңес Констанца, Маймон және Эстеро-Ондо қаһармандарының қорының өтініші бойынша Сан-Франциско де Макористің басты көшелеріне жаңа ат беруді мақұлдады.

География

Сан-Франциско-де-Макорис қаласы Доминикан Республикасының Солтүстік аймағында (Сибао аймағы), Солтүстік тау тізбегінің солтүстігінде және Сибао аңғарының оңтүстігінде орналасқан. Сан-Франциско-де-Макористің солтүстігіндегі төбелер кешкі уақытта қаланың әдемі көрінісін ашады. Қаланың батыс жағында Жая өзені ағып өтеді.

Көңіл көтеру

Дуарте провинциясының жер бедері теңіз деңгейінен басталып, "Loma Quita Espuela" ең биік нүктесіне дейін жетеді. Осы атаудың шығу тегі испандықтар аралды зерттеген кездерге дейін барып тіреледі дейді. Себебі, бұл төбеге атпен көтерілу мүмкін болмағандықтан, олар аттан түсіп, ті spurs-тарын шешіп, жаяу көтерілуге мәжбүр болған. Геологиялық тұрғыдан екі негізгі аймақ бар: Солтүстік Кордильераның солтүстік беткейі және Юна дельтасының қиын жер бедері. Юна аймақшасындағы (Шығыс Сибао) Сибао аңғарының оңтүстік беткейінде аллювиалды жайылмалар, шұңқырлар, төбелер, жазықтар және Каму мен Юна өзендерінің арналарында аллювиалды топырақтар кездеседі. Дуарте провинциясының өңірлерінен шығыстан батысқа қарай екі жарылым өтеді. Бұл тектоникалық деформациялар – Аренасо, Кастильо және Сан-Франциско де Макорис қалаларынан өтетін Септентриональді жарылым және Лас-Гуаранас, Кастильо, Вилла Рива Пиментел қалаларынан өтетін Сибао жарылымы. Септентриональді жарылым провинцияның солтүстік бөлігінде, ал Сибао жарылымы оңтүстік бөлігінде орналасқан.

Геоморфология

Юна өзенінің дельтасы Сибао аңғарының бір бөлігі болып табылады, ал осы аймақтардың көпшілігі теңіз деңгейінен бірнеше метр биіктікте орналасқандықтан, ылғалды жерлер көптеп кездеседі. Оның басты өзендері – Ұлы Юна және Каньо Эстеро, олар Мария Тринидад-Санчес провинциясындағы осы жерлердің табиғи дренажын қамтамасыз етеді. Аймақ негізінен балшық және сазды батпақтардан, сондай-ақ кең көлемдегі торф қабаттарынан тұрады. Өзендер бойында аллювиалды шөгінділер бар. Шығыс Сибао аңғары (Цибао аңғарының да бір бөлігі) Сантьяго, Эспайлат, Санчес Рамирес, Санчес және Дуарте провинцияларына бөлінеді, соңғысындағы үлес пайыздық көрсеткіш жоғары (шамамен 50%). Ареносо қаласынан басқа, осы аңғардағы барлық қалалар орналасқан. Юна өзені жүйесінің тасқын алаптары аңғардың оңтүстік жағында тар жолақ бойында орналасқан, сонымен қатар солтүстік тау тізбегіне жақын, орта миоценді әктастардан тұратын шағын тау тізбегі де бар. Бұл провинцияда теңіздік-көлдік саз шөгінділері де кездеседі, олар негізінен екі түрлі: әктас және басқа да карбонат емес шөгінділер. Гаити таулары олигоцен-миоцендік кезеңге жататын қатты әктастан тұратын карст платформасынан құралған. Ең биік нүктелер көбінесе биік. Паябо өзені аймақты аллювиалды шөгінділермен толтырылған тар арна арқылы кесіп өтеді. Солтүстік тау жотасы – шөгінді тау жыныстарынан және күшті жарылыстар мен бүктелістерге ұшыраған фобацеялардан тұратын тау тізбегі. Осы провинцияда Солтүстік тау жотасы (Кита-Эспуэла) биіктігіне жетеді; Сан-Франциско-де-Макорис маңындағы жота биіктігі сәл төмен. Онда мудстоун, әктас және миоцендік және эоцендік олигоцендік шөгінділер кездеседі. Гаспар Эрнандес оңтүстігінен Нагуа өзеніне дейін, әктас, туф және басқа да жанартаулық және метаморфтық жыныстардан тұратын, өте күрделі аймақ орналасқан, бәрі де жоғарғы бор кезеңіне жатады.

Гидрографиялық

Дуарте провинциясында көптеген өзендер мен ағыстар бар, олардың ең маңыздылары – Каму өзені, Юна өзені және олардың салалары (Жая, Куаба, Нигуа, Паябо және т.б.). Юна және Каму өзендері ауыз суға және суаруға маңызды су көздері болып табылады.

Физиография және қоршаған орта

Дуарте провинциясындағы қоршаған ортаның ластануы бірнеше себептің салдарынан туындайды, мысалы, дәретханалардың нашар күйі, тазартылмаған канализация, өзендердің тасып кетуі, агрохимиялық заттарды еңбексіз пайдалану, су тоқтаулары және шошқа шаруашылықтарының өзен жағалауларына орналасуы, сондай-ақ провинциядағы кейбір зауыттардың қалдықтарын өзенге төгу. Орманды кесуден туындаған топырақ эрозиясы да Дуарте провинциясының қоршаған ортасына әсер етеді. Сонымен қатар, фабрикалардан шығатын түтін және қоқысты өртеу, әсіресе Сан-Франциско де Макорис муниципалитетінің тұрғындарына зиян келтіреді.

Климат

Температуралар аралығында ауытқиды, суық температуралар жауын-шашынға байланысты төмендейді. Аумақтың көп бөлігі дауылдар мен тым ыстық ауа райынан зардап көрмейді, сондықтан бұл оқшауланған жұмақ сияқты. Жаңбырлы маусымда, әсіресе мамыр айында, кейде су тасқыны болуы мүмкін.

Қалалық ғимарат

Сан-Франциско-де-Макорис қаласының әкімшілігі қалалық кеңес пен қала әкімінің кеңсесі болып табылады.

Санта-Ана соборы

Санта-Ана соборы готикалық және заманауи архитектураның үйлесімі. Ол толық бір қала блогын алып жатыр, солтүстігінен Санта-Ана көшесімен, оңтүстігінен Колон көшесімен, батысынан Папи Оливье көшесімен және шығысынан Ресторасион көшесімен шектелген. Санта-Ана соборы Сан-Франциско діоцезінің епископының резиденциясы және гуманист Монсеньор Иса Мария де Иса Мояның мекені.

Байланыс

Сан-Франциско-де-Макористе бірнеше радиостанция мен басылым бар. Ең ұзақ шығып келе жатқан газеті – 1985 жылдың 20 қарашасында құрылған «Эль-Джая». Оның директоры және негізін қалаушы – журналист Адриано Круз Марте.