Кіріспе

1829 жылы салынған темір жол булы локомотиві

Стоурбридж Арысы – темір жол булы локомотиві. Бұл АҚШ-та жұмыс істеген алғашқы локомотив және алғашқы шетелдік локомотив, сондай-ақ Ұлыбританиядан тыс жерде жұмыс істеген алғашқы локомотивтердің бірі. Ол алдыңғы жағында бейнеленген арыстанның суретінен және 1829 жылы Фостер, Растрик және Компания фирмасы өндірген Англиядағы Стоурбридж қаласынан атын алған. Локомотив Джон Джей кемесімен Ливерпульден тасымалданды және 1829 жылдың мамыр айының ортасында Нью-Йоркке жетті. Оның алғашқы ресми жүрісі 1829 жылдың 8 тамызында Пенсильвания штатының Хонсдейл қаласында өтті. Көзі куә болған адамның айтуынша, "от жағылды, бу көтерілді және Хорацио Аллен басқаруымен 'тамаша машина' қозғалуға қабілетті болды, бұл қызығушылық танытқан көпшілікті қуантты". Локомотивті жүргізу тәжірибесі болмаса да, Аллен Стоурбридж Арысын алғашқы сынаққа шығарды, оны үш шақырымдай жолмен, соның ішінде Лаккаваксен өзенінің үстінен өтетін көтерілген бөлігімен жүргізді. Содан кейін ол локомотивті бастапқы орнына кері бұрды. Локомотив жақсы жұмыс істеді, бірақ оны жүргізуге арналған жол жеткіліксіз болды (компания толыққанды темір рельстерді пайдаланбады, оның орнына ағаш рельске бекітілген темір жолақтарды қолданды). Джервис локомотивтердің салмағы 4 тоннадан аспауы керек екенін көрсеткен; ал Стоурбридж Арысы 7,5 тонна салмаққа ие болды. Аллен тапсырыс берген басқа екі Фостер, Растрик және Компания локомотивтері – Делавэр және Хадсон, 1829 жылдың тамызы мен қыркүйегінде Нью-Йоркке келді, содан кейін Рондаутқа жіберілді. Бұл қозғалтқыш, Agenoria, Стоурбридж Арысына өте ұқсас болды, бірақ басқа өлшемде және айқын ұзын түтін шығару құбырымен жабдықталған. Агенория алғаш рет 1829 жылдың маусым айында жүріп өтті, 30 жылдан астам уақыт бойы жұмыс істеді және қазір Англияның Йорк қаласындағы Ұлттық теміржол мұражайында сақтаулы. 1834 жылы құжаттар теміржолдың Стоурбридж Арысын және оның ертедегі бауырларын Пенсильвания каналы комиссиясына сатуға тырысқанын көрсетеді, бірақ келісім аяқталмады. Локомотивтер кеңейіп келе жатқан теміржолдар үшін тым қолайсыз деп есептелді; американдық локомотив өндірушілері 1830 жылдан бастап жақсартылған дизайнмен өз локомотивтерін шығара бастады. Төрт локомотив 1840 жылдардың ортасына дейін ағылшын темірінен жасалған темір бұйымдардың көзі ретінде пайдаланылды. 1845 жылы Стоурбридж Арысынан тек қана қазандығы ғана қалды. Алайда қазандық әлі де жұмыс істеп тұрды және ол Карбондейлдегі құю зауытында тағы бес жыл бойы қолданылды, содан кейін зауыт иесі батысқа қарай "Forty-Niner" ретінде сәттілігін сынап көруге кетті. Бірнеше жылдан кейін құю зауыты жаңа иелеріне сатылды, олар қазандықтың тарихтың бір бөлігі ретіндегі құндылығын мойындады және 1874 жылы оны 1000 долларға сатуға тырысты. Иелері сатып алушы таба алмады. 1883 жылы D&H қазандықты Чикагодағы теміржол құралдарының көрмесінде көрсету үшін алды. Өкінішке орай, қазандықтың тасымалдануына қатысты қауіпсіздік шаралары жеткіліксіз болды; сувенир іздеушілер қазір тарихи қазаннан ала алатын барлық нәрсені алып тастады, тіпті оның бөліктерін алу үшін балғалар мен кескіштерді қолданды. Қазандық қайтадан сақталды және ақырында 1890 жылы Смитсонов институтына өткізілді. Сондай-ақ, Стоурбридж Арысынан деп саналатын басқа да бірнеше бөліктер сақталған, бірақ олардың нақтылығы күмәнді. Бұл бөліктер локомотивтің бір немесе бірнеше бауырлас машиналарын құрастырудан қалған болуы мүмкін. Музейде локомотивті қайта құруға бірнеше рет әрекет жасалды. Алайда, бөліктердің шығу тегі әлі де күмәнді болғандықтан және бірнеше маңызды бөліктердің жоқтығынан локомотивтің қайта құрылуы ешқашан аяқталған жоқ. Қазандық пен құрастырылған бөліктер қазір Балтимордағы B&O теміржол мұражайында қойылған. D&H 1932 жылы Стоурбридж Арысының көшірмесін жасады, ол қалған бөліктер негізінде жасалған жоспарларға сәйкес салынды. Уэйн округі тарихи қоғамы мұражайында Стоурбридж Арысының толық масштабтағы көшірмесі бар, сондай-ақ көптеген байланысты фотосуреттер мен артефакттар сақталған. Бұл мұражай Пенсильвания штатының Хонсдейл қаласында орналасқан, ол бір кезде D&H каналының кеңсесі болған кішкентай кірпіш ғимаратта орналасқан және Стоурбридж Арысының алғашқы жүрісі осы жерден басталған.

Механикалық сипаттама

Қазандықтың бір ғана түтін жолы болған, түтін жолы қазандық барабанының жоғарғы жағынан шығып кеткен. Бұл, қазандық камерасы емес, себебі оған кіру және тазалау үшін есік болмаған. Қазандықтың алдындағы көзге көрінетін сыртқы газ шығару құбыры, түтін құбырының ішіндегі үрлеу құбырына жалғанған. Газ шығару құбыры локомотивтің көптеген суреттерінде байқалады. Поршеньдер бір жұпқа (әр цилиндр үшін біреуден) қазандықтың үстіне орнатылған сеңбілдеу арқалықтарына жалғанған. Поршеньге жақын жердегі жалғаушы таяқ арқалықтарды қоздырып, артқы дөңгелектерді айналдырған, сондай-ақ алдыңғы дөңгелектерді қозғау үшін біріктіру таяғына жалғанған.