Жанко Вукович: 12 сағаттық флот басшысының трагедиясы
Janko Vuković
Янко Вукович: Хорватский морской офицер Австро-Венгрии, командующий флотом Государства Словенцев, Хорватов и Сербов в 1918 году. Биография и военный путь.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Янко Вукович, кейде Янко Вукович немесе фон Вукович деп те жазылады, сондай-ақ Янко Вукович де Подкапельский немесе Янко Вукович Подкапельский (27 қыркүйек 1871 – 1 қараша 1918) – Хорватия теңіз офицері, ол Австрия-Мажарстан теңіз күштерінде қызмет етті және оның құлау кезінде, Словен, Хорват және Серб мемлекетінің жаңадан құрылған флотының қысқа мерзімге қолбасшысы болды. Вукович Бірінші дүниежүзілік соғыста қатысты және 1918 жылдың қазан айында Австрия-Мажарстан ыдырағанда және бүкіл флот Словен, Хорват және Серб мемлекетіне берілгенде флоттың қолбасшысы болып тағайындалды. Ол итальяндық коммандостар батырған кемеде қайтыс болды.
Janko Vuković, sometimes spelt Janko Vukovich or von Vukovich, also known as Janko Vuković de Podkapelski or Janko Vuković Podkapelski (27 September 1871 – 1 November 1918) was a Croatian naval officer who served in the Austro Hungarian Navy and amidst its collapse for a brief period as commander of the fleet of the fledgling State of Slovenes, Croats and Serbs. Vuković saw action in World War I and was appointed commander of the fleet in October 1918 as the Austria Hungary disintegrated and the entire navy was handed over to the fledgling State of Slovenes, Croats and Serbs. He died on board the , sunk by Italian commandos.
Өмірбаян
Ол Фьемадағы (қазіргі Риека) әскери-теңіз академиясын бітірді. Теңіз қызметінде ол Dreadnought-қа дейінгі кемелерге, жылдам жеңіл крейсерлерге қолбасшылық етті және Бірінші дүниежүзілік соғыстың соңына қарай флоттың флагманы – Dreadnought-тың басқарушысы болды.
He attended the Naval Academy in Fiume (modern Rijeka), and in his naval career he commanded the pre Dreadnought , the fast light cruiser , and rose to command of the fleet's flagship, the dreadnought by the end of the First World War.
Viribus Unitis суға батуы
1918 жылы 29 қазанда Словения, Хорватия және Сербияның Ұлттық кеңесі Австрия және Венгриямен барлық қарым-қатынасты үзіп, Словения, Хорватия және Сербия мемлекетін құрды. Кейіннен император Карл I бүкіл австро-венгерлік теңіз флотын, сауда флотын және оның барлық базаларын жаңа мемлекетке берді. Ұлттық кеңестің өкілдері 31 қазанда Пула теңіз базасына келгенде, бас қолбасшы адмирал Миклош Хорти флот басшылығын кімге тапсыру керектігін сұрады. Өкілдер бұл мәселені ойластырмағандықтан, біршама талқыдан кейін Хортидің ұсынысын қабылдады. Хортидің туы сағат 5-те түсірілген кезде ол контр-адмирал шеніне көтеріліп, жаңа мемлекеттің теңіз флотының бас қолбасшысы болды. Түнде, жаңа мемлекет құрылғаны және соғыс жарияланбағаны туралы хабарсыз, жақын маңдағы патрульдік қайықтан келген итальяндық диверсанттар тобы портоға кіріп, сағат 6:30-да жарылуға дайын екі 200 кг минаны орналастырды. Екі адамнан тұратын топ тұтқындалып, «Вирибус Юнитис» кемесіне жеткізілді, онда олар Вуковичке жасаған ісін айтты. Вукович тұтқындарды (Раффаэле Паолуччи және Раффаэле Россетти) бауырлас кемеге қауіпсіз жеткізуді ұйымдастырды және кемені эвакуациялауға бұйрық берді. Бірақ сағат 6:30-да жарылыс болған жоқ, Вукович көптеген теңізшілермен бірге кемеге қайта оралды. Осылайша ол кемесінде болып, миналар көп ұзамай сағат 6:44-те жарылғанда, кемемен және оның 300-400 экипажымен бірге суға батып кетті. Вукович өз елінің флотының бас қолбасшысы болып он екі сағаттан астам уақыт қызмет етпеді.
On October 29, 1918 the National Council of Slovenes, Croats and Serbs broke off all relations with Austria and Hungary, establishing the new State of Slovenes, Croats and Serbs. Subsequently, Emperor Charles I gave the entire Austro Hungarian Navy, merchant fleet, and all its installations to the new state. When representatives of the National Council arrived at the naval base at Pula on October 31, the commander in chief, Admiral Miklós Horthy, asked to whom he should hand over command of the fleet. The representatives had not considered the matter, and after some discussion accepted Horthy's suggestion of Vuković, who was promoted to rear admiral and made commander in chief of the new country's navy when Horthy's flag was lowered at 5 pm. Overnight, an Italian sabotage team from a nearby patrol boat, who had not heard of the new State's creation and non belligerence, penetrated the harbour and laid two 200 kg mines under the ready to explode at 6:30 sharp. The two man team was captured and taken aboard Viribus Unitis, where they informed Vuković of what they had done. Vuković arranged for the prisoners (Raffaele Paolucci and Raffaele Rossetti) to be taken safely to the sister ship , and ordered the evacuation of the ship. But the explosion did not happen at 6:30 and Vukovic returned to the ship with many sailors. He therefore remained on his ship and went down with her and 300 400 of her crew when the mines exploded shortly afterwards at 6:44. Vuković had been commander in chief of his country's fleet for barely twelve hours.
Мұра
1919 жылы Вуковичтің жесірі Хелена Пуладағы теңіз бейіштегі теңіз шіркеуіне оның есімін жазған тақта орнатты. 1994 жылы оның туған жері Езерандағы туған үйіне ескерткіш тақта ілінді. Оның есімі сондай-ақ 2011 жылы Хорватия президенті Иво Йосиповичтің Әскери-теңіз күнінде ашқан Риекадағы бұрынғы Marineakademie Fiume-ден бітірген барлық адмиралдарды құрметтейтін тақташада сақталған. Бриньедегі орталық алаң мен Загребтегі бір көше Вуковичтің есімімен аталды. Вуковичтің трагикалық тағдыры және оның ар-намысы мен міндет сезімі Пуладан шыққан кабаре рок-тобы "Gori Ussi Winnetou" атты әніне, сондай-ақ Стьепан Вукушичтің "Адмирал" және Иван Катушичтің "Адмиралский стиг" атты екі романына шабыттандырды.
Vuković's widow Helena honored him with a plaque on a navy chapel at naval graveyard in Pula in 1919. A memorial plaque commemorating his birthplace was attached to his birthhouse in Jezerane in 1994. His name is also preserved on a plaque honouring all admirals that graduated from the former Marineakademie Fiume in Rijeka, unveiled by Croatian President Ivo Josipović on Navy Day in 2011. Central square in Brinje and a street in Zagreb are named after Vuković. Vuković's tragic fate and his sense of honor and duty have inspired an eponymous song by cabaret rock band from Pula "Gori Ussi Winnetou" as well as two novels: Admiral by Stjepan Vukušić and Admiralski stijeg by Ivan Katušić.