Кіріспе

Жаңа Зеландия пошта басқармасы (НЗПО) 1987 жылға дейін Жаңа Зеландияның мемлекеттік департаменті болды. Алдында (1881 жылдан 1959 жылға дейін) Жаңа Зеландия почта және телеграф департаменті (NZ P&T) деп аталған. Мемлекеттік департамент ретінде Жаңа Зеландия поштасының саяси жетекшісі – почта басшысы (Postmaster General) болды, ол Министрлер кабинетінің мүшесі еді, және жеке департамент болған кезде – телеграф министрі болды. НЗПО британдық пошта кеңсесіне немесе GPO-ға ұқсас болды, сондықтан ол Еуропалық PTT және пошта, телеграф және телефон қызметтеріне ұқсас болды, бұл қызметтер мемлекеттік монополиялар болып табылды.

19 ғасыр

Жаңа Зеландияда ресми пошта қызметі капитан Уильям Хобсон аралдар шығанағына келгеннен кейін және вице-губернатор міндетін атқара бастағаннан соң құрылды. Хобсон Уильям Клейтон Хейзді сот төрешілерінің хатшысы және пошта басшысы етіп тағайындады, ал алғашқы ресми пошта бөлімі қазір Рассел деп аталатын Корорарекада ашылды. Хейз міндетін орындамағандығы және үнемі мас күйде болғандығы үшін жұмыстан босатылған Жаңа Зеландияның алғашқы мемлекеттік қызметкері болып танылды. 1845 жылға қарай Рауэн, Окленд, Нью-Плимут, Уангануи, Веллингтон, Нельсон және Акароада да пошта бөлімдері ашылды. Солтүстік және Оңтүстік аралдардағы елді мекендердің құрылуы ішкі пошта қызметіне деген қажеттілікті арттырды, бірақ Жаңа Зеландияның географиялық ерекшеліктері, маорилер мен еуропалықтар арасындағы қақтығыстар және тайпалық соғыстар байланысқа кедергі келтірді. Сол кезде, жағалау бойында пошта тасымалдау тиімді болмаса да, ел бойынша пошта жеткізудің ең сенімді тәсілі саналды. Сиднейге ай сайынғы теңіз қатынасы, онда Лондонға барып-келетін кемелермен пошта алмасылды, алғашқы тұрақты халықаралық пошта қызметін құрды. 1881 жылы Пошта департаменті Электр телеграф департаментімен біріктіріліп, Жаңа Зеландия Пошта және телеграф департаменті құрылды.

20 ғасыр

ХХ ғасырдың басында Жаңа Зеландия поштасында 1700-нен астам бөлімше болды және ол ғасыр бойы қарқынды өсті. Пошта қызметтерімен қатар, ол жинақ банкін жүргізіп, телефон байланысын қамтамасыз етті. 1930 жылдары жеке телефондардың санының артуы және ішкі және халықаралық әуе почтасының енгізілуі оның дамуына септігін тигізді. 1959 жылы Жаңа Зеландия почтасы мен телеграф басқармасы Жаңа Зеландия поштасы болып қайта аталды. Пошта дәстүрлі байланыс қызметтерінен өзге, туу, неке, қайтыс болу және көлік құралдарын тіркеу, теледидар мен балық аулау лицензиялары үшін төлемдерді қабылдау, сайлауға тіркеу және зейнетақы төлеу сияқты қоғамдық қызметтер де көрсетті. Пошта бөлімдері метеорологиялық бюро үшін күнделікті ауа райы мен температураны тексеріп отырды, ал почта бастықтары неке қию рәсімдерін өткізе алатын. ХХ ғасыр бойы Пошта Жаңа Зеландиядағы ең ірі жұмыс беруші болып келді. 1960 және 70-ші жылдары ұлттық және халықаралық почта көлемінің артуын тиімді басқару үшін шаралар қабылданды: Оклендтің парцельді қоймасына Жаңа Зеландияның алғашқы механикалық почта сұрыптау машинасы орнатылды және көп көлемді почта сұрыптауды жеңілдету үшін мекенжайлық почта кодтары енгізілді. Алайда, саяси және коммерциялық қысымдардың күшеюі нәтижесінде бизнес тиімді жұмыс істемейтін болды. 1980 жылдарығы әртүрлі міндеттер, кейде үш бизнес саласының қарама-қайшылықты қажеттіліктері мен саяси факторлар Поштаға үлкен шектеулер қойды. Ол өсіп келе жатқан тұтынушылар сұранысын қанағаттандыра алмады, ал почта бөлімі жылына 20 миллион доллардан астам зиянға ұшырады, және бұл көрсеткіш болашақта артады деп күтілді. 1985 жылы пошта басшысы Джонатан Хант Поштаның ұйымдық және басқару құрылымын қарауға бұйрық берді. 1986 жылғы Мейсон Моррис есебі үш негізгі бизнес саласын бөліп, тәуелсіз мемлекеттік корпорациялар ретінде жұмыс істеуге шақырды.