Кіріспе

Маратха империясының 9-шы Пешуасы I Мадхаврао, Пешуа Баладжи Баджираоның ұлы және Пешуа Баджирао I-нің немересі, Маратха конфедерациясының 9-шы Пешуасы болды. Оның билік ету кезеңінде Маратха конфедерациясы Панипаттың үшінші шайқасында жұмылдырған шығындардан қалпына келді, бұл оқиға Маратхалардың қайта жандануы ретінде танылды.

Ерте өмір және Пешуаға көтерілу

Мадхаврао Бхат – Баджираоның ұлы, Пешва Нанасахебтің екінші ұлы. Ол 1745 жылы Савнур қаласында дүниеге келген. Ол туған кезде Маратха Конфедерациясы Батыс, Орталық және Солтүстік Үндістанның үлкен бөлігін алып жатқан. 1758 жылдың 9 желтоқсанында Мадхаврао Пунада Рамабайға үйленді. Нанасахеб Маратха Конфедерациясын кеңейтіп, басқаруды жақсартуға тырысты. Дегенмен, ол 1761 жылдың басында Панипат шайқасында Ахмад-шах Абдалидан Маратхалардың ауыр жеңіліске ұшуына ішінара жауапты болды. Маратха әскері Наннасахебтің үлкен ұлы және мұрагері Вишвасрао Бхат, сондай-ақ туысы Садашиврао Бау сияқты ауыр шығынға ұшырады. Ол 1761 жылдың 23 маусымында Пунадағы Парвати төбесінде қайтыс болды. Әкесінің қайтысынан кейін он алты жасар Мадхав Рао Маратха Конфедерациясының келесі Пешвасы болып тағайындалды. Оның әкесі Рагхунатхрао регенттік міндетін атқарды.

Ерте билік ету және Урули шайқасы

Мадхаврао билікке келген кезде Маратха конфедерациясы толық күйреудің алдында тұрды, себебі Панипаттағы жеңілісі олардың байлығына үлкен қарыздар әкелді. Шаньвар-Вадада, пешвалардың негізгі резиденциясында, діни обрядтар мен рәсімдер жиі өткізіліп тұрды. Әкімшілік істерді тиімді жүргізу үшін қажетті тәртіп жоққа жақын еді. Қазынаның қауіпсіздігі нашар болды. Осы әлсіздіктер Мадхавраоның назарына жеткен соң, ол әкімшілік, есептер және қазынаны жеке бақылап, өзгерістер енгізді. Сондай-ақ, ол Шаньвар-Вададағы діни амалдарды азайтты. 1762 жылдың ақпанында пешвалар Карнатаканы бағындыруға аттанды. Бұл Низамға қарсы ең алғашқы соғыстардың бірі болды (Урули шайқасы). Мадхаврао мен оның інісі Рагхунатрао арасында келіспеушілік туғанда, екеуінің пікірлері қақтығысқандықтан, Рагхунатрао әскерді орта жолда тастап, Пунеге қайтуға шешім қабылдады, ал Мадхаврао жорығын жалғастырды. Нәтижесінде Низамбен келісімге қол жеткізіліп, Мадхаврао оралды. Мадхаврао мен Рагхунатраоның екеуі де сардарларға (бас қолбасшыларға) қатысты өздерінің жеке басылымдарын білдірді. Мадхаврао көбінесе Гопалрао Патвардан, Триамбакрао Мама Пете, Нана Фаднавис және Рамшастри Прабхунемен бірге болуды ұнатса, Рагхунатрао Сахарам Бапу Бокиль, Гулабрао және Гангоба Татьяға жақын болды.

Рагунатраомен келіспеушіліктер

Мадхаврао мен Рагхунатрао арасындағы келіспеушілік күшейе түсті. 1762 жылдың 22 тамызында Рагхунатрао Вадгаон Мавалға қашып, өз әскерін жинауға кірісті. Рагхунатраоның жауынгерлері соғыс үшін жақын маңдағы ауылдарды тонауға көшті, бұл Мадхавраоның ашуын тудырды. 1762 жылдың 7 қарашасында ол өзінің інісі Рагхунатраоға қарсы соғыс бастауға бел буды. Бірақ Мадхаврао інісімен шайқасуға ниеті болмағандықтан, келісім жасауды ұсынды. Рагхунатрао Мадхавраомен келісімге келісіп, оған шабуылға қауіпті емес орынға көшуді сұрады. Мадхаврао осылай істеді. Алайда Рагхунатрао Мадхавраоны алдады. Мадхавраоның Маратха әскері тыныш күйде болғанда, шайқасқа дайын емес кезде, Рагхунатрао күтпеген шабуыл жасады. Осылайша Мадхаврао Алегаон шайқасында жеңіліске ұшырады және 1762 жылдың 12 қарашасында Алегаон маңында жасырынды. Жарқыннан кейін Рагхунатрао Сахарам Бапуның көмегімен барлық маңызды шешімдерді өз бақылауына алуға шешім қабылдады. Ол сондай-ақ Низаммен достық қарым-қатынас орнатуды жоспарлады, бірақ бұл қате қадам болды, себебі Низам Маратха конфедерациясының аймақтарына бірте-бірте еніп кірді. Уақыт өте келе Мадхаврао жағдайдың қиындығын інісіне түсіндірді. Соңында 1763 жылдың 7 наурызында Пешвалар, қайтадан Мадхавраоның басшылығымен, Низамды жеңу үшін Аурангабадқа шабуыл жасауға бекінді. Айлар бойы қуғаннан кейін, Пешвалар 1763 жылдың 10 тамызында Аурангабад маңындағы Ракшасбхуван шайқасында Низам әскерімен кездесті. Бұл шайқаста Низам әскері зор шығынға ұшырады және Низам шегінуге мәжбүр болды.

Өлім

1770 жылы маусымда Пешвалар Хайдер Алиді үшінші рет жаулауға шықты. Бірақ Мадхаврао туберкулезбен ауырып, денсаулығы нашарлай бастады. Туберкулезді сондай-ақ "Радж Якшма" немесе "аурулардың патшасы" деп те атаған. Мадхаврао аурудың белгілері күшейгендіктен Мирадж қаласынан қайта оралуға мәжбүр болды. Оған осы қорқынышты ауруды емдеу үшін ағылшын дәрігеріне қаралу ұсынылды, ол да дәрігердің кеңесін орындады. Алайда, жағдайы жақсарған жоқ, ауру күштірек болып дамыды. Ауру оның ішегіне әсер етті. Сол кезде туберкулезге ем болмады. Мадхаврао өмірінің соңғы күндерін өзінің сүйікті Ганеша Чинтамани ғибадатханасында, Теурда өткізуді шешті. Грант Даффтың сөзіне сүйенсек, "Панипаттың үшінші шайқасы Маратха империясы үшін 1772 жылы Пешва Мадхавраоның ерте қайтысынан гөрі кем зиян келтірді". 1772 жылы 6 қазанда Рагхунатрао Шанивар-Вададағы үй қамауынан қашуға тырысты, бірақ қайта ұсталды. Мадхавраоның күші әлсіреп, осы оқиғаларды көтере алмады. Ол сүйікті ғибадатханасының сыртында бақ, ағаштан жасалған зал және фонтан салдырған. 1772 жылы 18 қарашада таңғы сағат сегізде шамамен Мадхаврао Теурдағы Чинтамани ғибадатханасының аумағында қайтыс болды. Мыңдаған адамдар оның жерленген жеріне келіп, соңғы құрметтерін көрсетті. Мадхавраоның мәйіті ғибадатханадан шамамен жарты шақырымдай жердегі өзен жағасында кремацияланды. Сол жерде оның есімін сақтаған тастан жасалған ескерткіш орналасқан. Оның әйелі Рамабай кремация кезінде күйеуімен бірге өзінің өмірін аяқтап, сатилікке барды.