Кіріспе

Жол торабының жиі кездесетін түрі

Алмаз торабы – бақыланатын қатынас автожолы екінші дәрежелі жолмен қиылысатын жерлерде қолданылатын жол торабының кең таралған түрі.

Дизайн

Автомобиль жолының өзі кіші жолдан көпір арқылы бөлінген, бірі екіншісінің үстінен өтеді. Екі бағыттан да алмасуға жақындағанда, автокөлік жолынан аздап бұрылатын және тікелей кіші жолдан өтіп, содан кейін автокөлік жолына ұқсас жолмен қайта қосылатын шығу жолы пайда болады. Шығу жолдарының кіші жолмен қиылысатын екі жері де қалыпты қиылыс ретінде қарастырылады. Әсіресе ауылдық жерлерде, АҚШ-та осы алмасу түрі кең таралған. Мұнда кіші жолға шығушы көліктер көбінесе тоқтау белгісімен тоқтаса, автокөлік жолына бұрылатын көліктерге шектеу қойылмайды. Алмаз тәрізді алмасу басқа автокөлік жолы алмасуларына қарағанда аз жерді пайдаланады және, мысалы, үш жапырақты алмасуларда болатын көлік ағындарының араласуына жол бермейді. Сондықтан алмаз тәрізді алмасулар көлік қозғалысы аз және қымбат алмасу түрі қажет емес аймақтарда тиімдірек. Бірақ көлік қозғалысы жоғары болған жерлерде алмасу ішіндегі екі қиылыста көлік қозғалысын реттеу үшін қосымша шаралар, мысалы, светофорлар және бұрылуға арналған қосымша қатарлар жиі қолданылады. Алмаз алмасуының жердегі нұсқасы – бөлінген қиылыс.

Иттің сүйегі

Гамбелл алмасуының түрі, көбінесе "ит сүйегі" алмасу деп аталады (әуеде нағыз немесе ойыншық ит сүйегіне ұқсағандықтан), кейде екі айналымды алмасу деп те аталады. Сипаттамалық "ит сүйегі" пішінін аз көрсететін ықшам мысалдар АҚШ-тың Индиана штатындағы Кармель қаласындағы Кистоун Парквей бойында орналасқан. Кейстон Парквейдегіге ұқсас бірнеше алмасулар Индиананың солтүстігінде салынып жатқан АҚШ-31 жаңа тас жолында салынуда. Бір тамшы пішінді және бір толық айналымды гамбелл және "ит сүйегі" алмасуларының гибридтік түрлері де бар. Мұндай алмасулар айналым көшелер мен кіреберістерден гөрі көп жолдарды қиылысқанда жасалады. Мысалдар: Нидерландтың Гронинген қаласындағы N7 тас жолының 38-шы шығуы; және Батыс Австралияның Рокингем қаласындағы Вайкики және Уорнбро шағын қалаларының шекарасындағы Ennis Avenue (Ұлттық жол 1) және Safety Bay Road (Мемлекеттік жол 18 / Туристік бағыт 202). Теннис доп алмасуы "ит сүйегі" алмасуына ұқсас, бірақ сол жақтан жүретін елдерде оңға бұрылу қозғалысы дөңгелек жолды айналып өтудің орнына, дәстүрлі ромб тәрізді алмасу сияқты кесіп өтеді. Мұндай дизайн Батыс Австралияның Перт қаласында Роу тас жолы (Мемлекеттік жол 3) мен Беркшир жолының арасында кездеседі.

Қатты алмаз

Тығыз алмастыру (TDI), сондай-ақ қысылған алмастыру немесе тығыз қалалық алмастыру (TUDI) деп те аталады, кейде стандартты алмастыруға жеткілікті кеңдік болмаған жерлерде қолданылады. Көпірлердің кіші жолмен қиылысатын екі түйісі өте жақын орналасқан. Осы жақындықтан әр бағыттың бұрылу қатары бір-бірінің қасында өтуге мәжбүр болады, нәтижесінде кіші жол стандартты алмастырудан кеңірек болады. Caltrans осы түрін L1 типі деп жіктейді.

Бір нүктелі қалалық

Бір нүктелі қалалық қиылыс (SPUI) – рампалар мен көлденең көшенің қиылысын бір жол сигналымен басқаруға мүмкіндік беретін үлкен немесе толық астық жолмен салынған құрылыс. Caltrans осы типті L13 типті деп жіктейді.

Дивергенттік алмаз

Дивергентті алмаз тәрізді түйіскенде (DDI) немесе (DCD) басты жолға шығу үшін, басты емес жолдағы көлік ағындарының екі бағыты да көпірдің екі жағында қарама-қарсы қатарға ауысады, бұл үшінші бағдаршам фазасын болдырмауға мүмкіндік береді.

Үш деңгейлі алмаз

Үш деңгейлі алмастырып жіберуде көлденең көше үшінші деңгейде, екінші маңызды жол ретінде, үздірілмейтін қозғалыспен салынған. Бұл қиылыс төрт жеке қиылысқа бөлінеді, олардың әрқайсысы тек екі қарама-қарсы бағытты қамтиды. Оның екі деңгейлі түрі – бөлінген алмастырып жіберу. Ал ең төменгі деңгейдегі нұсқасы – қала орталығы қиылысы (TCI).

Тұрақты ағынды алмаз

2014 жылы Техас штатының Сан-Маркос қаласында Aquarena Springs Drive (Loop 82) және Interstate 35 оңтүстік бағытындағы қосымша жолының, сондай-ақ I 35 оңтүстік бағытынан солтүстік бағытына Техас U бұрылысының қиылысында бір аяқты үздіксіз ағыс қиылысы (CFI) салынды. 2015 жылы Сан-Маркоста Хопкинс көшесі (Мемлекеттік тас жол 80), I 35-тің қосымша жолдары және I 35 Техас U бұрылыстарының қиылысында екі аяқты CFI салынды. Екі қиылыста да солға бұрылуға арналған қатарлар Техас U бұрылысы қатарларымен біріктіріледі.

Бөлінген алмаз

Бөлінген алмастыру түйінінде рампалар екі жол торабының арасында "бөлінеді", әдетте әрбір торапқа қызмет ететін бір шығу және бір кіру рампасы болады. Жол тораптары бір бағытты немесе екі бағытты болуы мүмкін, және көбінесе фронтальдық жолдармен байланыстырылады, әдетте бір бағытты.

Басқа

HOV жолақтары бар жерлерде, алмастырып жіберу түйінінің рампалары сыртқы емес, ішкі қатарларға бұрылуы мүмкін. Қалалық аймақтарда бұл орынды үнемдеумен қатар, екі бір бағытты қиылыс орнына бір ғана қиылыс қажеттілігін тудырады, ал ауылдық немесе қала маңындағы аймақтарда мұндай түйін бір нүктелі қалалық түйініне айналуы мүмкін. Бұл өз кезегінде, бастың жолындағы шамдарда көлік жүргізушілерінің күту уақытын азайтады, бұл жол өте қарсылы жол болуы мүмкін.