Гавайидегі "Бес ірі" корпорациялар тобы

Кіріспе

Гавайидегі қант қамысын өңдеу корпорацияларының бұрынғы тобы "Үлкен Бестік" – 20-ғасырдың басында Гавайи территориясында зор саяси күш жүргізген және Гавайи Республикалық партиясына көп ден қойған қант қамысын өңдеу корпорацияларынан құралған топқа берілген атау. "Үлкен Бестік" – Castle & Cooke, Alexander & Baldwin, C. Brewer & Co., American Factors (қазір Amfac) және Theo H. Davies & Co. Кейбір адамдар "Үлкен Бестіктің" билігінің көлемін олигархияға тең деп санады. Гавайидің бас прокуроры Эдмунд Пирсон Доул 1903 жылы "Үлкен Бестік" туралы былай деді: "Бұл территорияда АҚШ-та белгісіз дәрежеде орталықтандырылған үкімет бар, және бұл, мүмкін, Францияда Людовик XIV тұсында болғандай орталықтандырылған".

Тарих

1800 жылдардың басында коммерциялық қант өндірісі басталғанымен, 1875 жылғы Өзара келісім шартына дейін бұл сала салыстырмалы түрде шағын болды. Бұл келісім Гавайи Корольдігі мен АҚШ арасындағы қант саудасында баж салығын жойды және қант өнеркәсібінде үлкен өзгерістерге әкелді. Осыдан кейін плантациялардың саны тез азайып, бірігу процесі күшейді: 1875 жылы 79 плантация болса, 1883 жылы олардың саны 20-ға дейін төмендеді. Осы өзгеріске дейін агенттіктер гавайи өнеркәсібінде шешімді рөл атқармады. Олардың негізгі қызметі – ұзақ өсу циклына (18–24 ай) ие болған ауыл шаруашылығына қаржы ұсыну арқылы болашақ сатудан түсетін табысқа несие беру, сондай-ақ шетелдік нарықтарға тауар тасымалдау және жабдық сатып алу арқылы өтімділікті қамтамасыз ету болды. Бірақ Өзара келісім шартының салдарынан туған өсу қысымы плантацияларды маргиналды жерлерге кеңейту үшін қосымша капиталға мұқтаж етті, бұл агенттіктерге қарыз алуға тәуелділікті арттырды. Компаниялар өз тауарлары мен қызметтерінің бағасын жоғары деңгейде ұстау үшін келісім жасады. Олардың пайдасы одан да арта түсті. Көп ұзамай "Үлкен Бестік" компанияларының басшылары бір-бірінің директорлар кеңесіне енді. Экономикалық билік саяси билікке айналды, және бұл отбасылар көбінесе Гавайи Республикалық партиясын қолдады. 1954 жылғы Демократиялық революция кезінде кәсіподақтар алыптарға қарсы күшті соққы берді, ал Гавайи штаты болғаннан кейін 1959 жылы қант өнеркәсібінің құлдырауы "Үлкен Бестік" компанияларының барлығына кері әсер етті. Штат құрудан кейінгі ең үлкен қиындық – АҚШ Әділет министрлігінің Matson Navigation Company компаниясына бес компанияның төртеуінің (Тео Х. Дэвистің компаниясы басқа) иелігіне қатысты таласы болды. Сот процесі төрт компанияның басшылары мен директорларын бөліспеуге келіскеннен кейін аяқталды. Александр мен Болдуин 1964 жылы Matson компаниясының қалған үш үлесін сатып алды. Amfac компаниясы 1988 жылы Чикагодағы JMB Realty компаниясымен сатып алынды. 2002 жылы Amfac 11-тарау бойынша банкроттық жариялады және Kaanapali Land, LLC болып қайта құрылды. Оның Батыс Мауиде 5000 акр (20 км²) жері бар. Оның универмагы, Liberty House, Federated Department Stores компаниясына сатылды және қазір Macy's желісінің бөлігі болып табылады. Alexander & Baldwin компаниясы өз бизнесін кеңейтіп, әлі де жұмыс істеп келеді. Бүгінде оның меншігінде 91 000 акр (370 км²) жер бар және ол штаттың ең ірі бес жер иесінің бірі.

Though commercial sugar production began in the first years of the 1800s, the industry remained relatively minor until the Reciprocity Treaty of 1875. This treaty provided duty free trade of sugar between the Kingdom of Hawaii and the United States, and it generated massive disruptions in the sugar industry. Plantation growth and consolidation soon followed, with the number of plantations falling from 79 in 1875 to just 20 in 1883. Prior to this disruption, the agencies played a much more limited role in Hawaiian industry. They served primarily to add liquidity to an agricultural industry with long growing periods (18–24 months) by both providing credit against future sales and providing transportation to foreign markets and equipment procurement. With the growth pressure imposed by the Reciprocity Treaty, however, plantations required capital infusions in order to expand their cultivation into more marginal lands, leading to increased reliance on the agencies for credit. The companies colluded to keep the prices on their goods and services high. Their profits skyrocketed even more. Soon, the executives of the Big Five sat on each other's boards of directors. With economic power came political power, and the families usually favored the Republican Party of Hawaii. During the Democratic Revolution of 1954, the unions inflicted a decisive blow against the giants, and when the sugar industry declined after Hawaii became a state in 1959, so did each of the Big Five companies. The greatest post statehood challenge came as the U. S. Department of Justice challenged the ownership of Matson Navigation Company by four of the five companies (all except Theo H. Davies). The lawsuit was settled when the four companies agreed not to share officers, executives, and directors. Alexander and Baldwin eventually bought out the other three stakes in Matson in 1964. Amfac was bought out in 1988 by Chicago based JMB Realty. In 2002, Amfac declared Chapter 11 bankruptcy and emerged as Kaanapali Land, LLC. It owns 5,000 acres (20 km²) in West Maui. Its department store, Liberty House, was sold to Federated Department Stores and is now part of the Macy's chain. Alexander & Baldwin diversified and remains in business. Today it owns about 91,000 acres (370 km²) of land and is the fifth largest landowner in the state.