Кіріспе

Бактерия түрі

Pseudomonas putida – грам-теріс, таяқша тәрізді, сапрофиттік топырақ бактериясы. Ол жан-жақты метаболизмге ие және генетикалық манипуляцияға ыңғайлы, осының арқасында зерттеулерде, биоремедиацияда және химиялық заттар мен басқа да қосылыстарды синтездеуде жиі қолданылады. Азық-дәрі басқармасы (FDA) P. putida KT2440 штаммын Хост-вектор жүйесінің қауіпсіздік деңгейі 1 (HV 1) сертификатымен мақұлдады, бұл оны қосымша сақтық шараларынсыз қолдануға болатынын көрсетеді. Осылайша, көптеген зертханаларда P. putida-ны, мысалы, мүмкіндікпен жұққан патоген болып табылатын Pseudomonas aeruginosa сияқты басқа Pseudomonas түрлеріне қарағанда пайдалану артық. Дегенмен, Pseudomonas тұқымдасының толық геномдарының филогеномдық талдауы P. putida деп аталған геномдар монофилетикалық клад құрамайтынын, керісінше, таралып, басқа түрлерді де қамтитын кеңірек эволюциялық топты (putida тобын) құрайтынын көрсетті, оған P. alkylphenolia, P. alloputida, P. monteilii, P. cremoricolorata, P. fulva, P. parafulva, P. entomophila, P. mosselii, P. plecoglossicida және бірнеше геномдық түрлер (әлі ресми түрде анықталмаған жаңа түрлер) кіреді. Көпплазмидтік көмірсутектерді ыдырататын Pseudomonas, P. putida-ның бір түрі әлемдегі алғашқы патенттелген организм болып табылады. Ол тірі организм болғандықтан, патентке дау айтылып, АҚШ Жоғарғы Сотында «Даймонд Чакрабартиге қарсы» тарихи сот ісі өтті, осы істе өнертапқыш Ананда Мохан Чакрабарти жеңіске жетті. Бұл организм өте алуан түрлі метаболизмге ие, оның ішінде толуол сияқты органикалық еріткіштерді ыдырату қабілеті де бар. Бұл қабілетті биоремедиацияда, яғни микроорганизмдерді пайдаланып қоршаған ортаның ластануын жоюда қолдануға болады.

Геномдық

P. putida кең эволюциялық тобына жататын (63) геномның ақуыз саны мен GC құрамы (Pseudomonas тұқымдасының 494 толық геномдарының филогеномдық талдауымен анықталған) сәйкесінше 3748–6780 (орташа: 5197) және 58,7–64,4% (орташа: 62,3%) аралығында. Pseudomonas putida стероль майын биологиялық ыдырайтын пластик PHA-ға айналдыра алады. Бұл полистирол көбігін тиімді қайта өңдеуге көмектесуі мүмкін, әйтпесе оның ыдырамайтыны есептеледі.

Биобақылау

Pseudomonas putida Pythium aphanidermatum және Fusarium oxysporum f. sp. radicis lycopersici сияқты өсімдік патогендеріне қарсы тиімді қарсыласы ретінде әлеуетті биобақылау қасиеттерін көрсетті.

P. alloputida KT2440 геномның олигонуклеотидтерді қолдану белгілері

Пентануклеотидтерді пайдалану және ең көп таралған окта-тетрадекануклеотидтер тізімі бактериялық геномдық ерекшеліктің пайдалы өлшемдері болып табылады. P. putida KT2440 хромосомасы тізбектік симметриямен және толықтыратын олигонуклеотидтердің тізбектік теңдігімен сипатталады. Әрбір тетрануклеотид екі тізбекте де шамамен бірдей жиілікпен кездеседі. Тетрануклеотидтерді пайдалану G+C мазмұнымен және базалық үйілу энергиясы, динуклеотидтік бұрылыс бұрышы немесе тринуклеотидтік иілу сияқты физикалық-химиялық шектеулермен анықталады. Атипикалық олигонуклеотидтік құрамы бар 105 аймақ, олигонуклеотидтерді пайдалану үлгілері бойынша көлденең алынған ген аралдары, көп доменді гендер немесе рибосомалық ақуыздар мен РНҚ-ларға арналған гендер сияқты ежелгі аймақтарға жіктеледі. P. putida штамдарын анықтау үшін геномдағы ең көп кездесетін қайталама – түрге тән экстрагендік палиндромдық тізбек болып табылады. P. putida кодтау тізбегінде LLL ең көп кездесетін трипептид. Филогеномдық талдау KT2440 штаммын Pseudomonas alloputida жаңа түріне қайта жіктеді.

CBB5 және кофеин тұтыну

Pseudomonas putida CBB5, топырақта табиғи түрде кездесетін, гендік өзгеріске ұшырамаған, жабайы штаммы, кофеинмен қоректене алады және кофеинды көмірқышқыл газы мен аммиакқа дейін ыдыратады.