Кіріспе
Португалиялық кәсіпкер (туған 1937)
Хорхе Нуно де Лима Пинто да Коста (туылған 28 желтоқсан 1937) 1982 жылдан 2024 жылға дейін Португалияның «ФК Порту» спорт клубының президенті болды. Ол әлем футболында ең көп титул (68) жеңіп алған және ең ұзақ басқарған президент. 2008 жылдың мамырында екі жылға дисквалификацияланып, 10 000 евро айыппұл төлегенінен кейін, 2009 жылдың сәуірінде оның жазасы алынып тасталды.
Алғашқы жылдар
Пинто да Коста Порту қаласында, Хосе Александрино Теишейра да Коста мен Мария Элиса Бесса Лима де Аморим Пинтоның ұлы болып дүниеге келді. Олардың тағы төрт баласы болды, соның ішінде болашақ сот-медициналық сарапшысы Жозе Эдуардо да бар еді. Пинто да Коста жасөспірім шағында банкте кассир болып жұмыс істей бастады. Ол күндізгі жұмысын тоқтатпай, "Порту" клубымен ынтымақтастық етті; 1953 жылы, 16 жасқа толған күні анасының анасы оны клуб мүшесі ретінде тіркеді, ол команданың футбол және роликтермен ойналатын хоккей ойындарына жиі қатысты, соңынан 20 жасында соңғы бөлімде басшылық қызметтерде жұмыс істеді.
Режиссерлік бастамасы
Хорхе Нуно Пинто да Костаның "Порту" клубындағы мансабы 20 жасында, клубтың шақыруын қабылдап, роликтер хоккеінің әкімшілік комиссиясына қосылғаннан бастау алды. 1962 жылы ол роликтер хоккеі бөлімінің бастығы болды, ал 1967 жылы бокс бөлімінің басшысы болып тағайындалғаннан кейін бұл лауазымдарды біріктірді. 1969 жылы ол Афонсо Пинто де Магалхаестің төрағалыққа кандидаттығына барлық әуесқой бөлімдердің басшысы ретінде қосылды. Олардың тізімі сайлауда жеңіске жетті және ол келесі үш жыл бойы осы қызметте болды. Болашақ президент Америко де Са оны өз кандидаттық тізіміне қосылуға шақырғанына қарамастан, ол ұсыныстан бас тартты, себебі кандидат жаңа тізім ұсынуы керек деп ойлады. Пинто де Магалхаестің өкілеттігі аяқталғаннан кейін ол 1971 жылы клубтан кетті.
Қайту
1976 жылы «Порту» клубының ең танымал бөлімі – футбол, клуб тарихындағы ең ұзақ титулсыз кезеңге тап болды, 19 жыл бойы Премьер-лига жеңісіне жете алмады. Осы кезең көрші «Боависта» клубының күшеуімен бірге келді. Пинто да Костаның досы, «Портудың» бұрынғы ойыншысы және жаттықтырушысы Хосе Мария Педрото басшылығымен «Боависта» сол маусымда Португалия кубогын жеңіп алды. Сол түні «Порту» клубының трансферлік мақсаты болған бразилиялық ойыншы Амарильдо соңғы сәтте қалалық қарсыласы «Боавистаға» қашып кетті. Пинто да Костаны достары, олардың кейбіреулері «Боавистаның» директорлары болды, «Боависта» қаланың басты спорттық күші ретінде «Портудан» басып өтті деген айыптаулармен арандата бастады. Ол мұны өрескелдік деп есептеді және сол түні сүйікті клубына қайта оралуға серт берді. Ұзақ өтпей ол «Порту» клубының төрағасы Америко де Самен байланысып, оның қайта сайлану тізімі арқылы қайта оралуын ұйымдастырды, бұл жолы футбол директоры ретінде. Сайлаудан бұрын ол әлі де «Боавистаны» жаттықтырып жүрген Хосе Мария Педротомен келісімге келді. 1976 жылдың мамыр айында төраға Америко де Са қайта сайланды және Пинто да Коста футбол директоры ретінде, ал Педрото жаттықтырушы ретінде клубқа оралды.
Көтеріліс және алғашқы жеңістер
Пинто да Коста мен Хосе Мария Педротоның басшылығымен 1976–77 жылдары «Порту» Португалия кубогын жеңіп алды, бұл олардың 18 жылдан кейінгі алғашқы жүлдесі болды. Келесі маусымда олардың сәттілігі жалғасты, олар 19 жылдық титулсыз кезеңді аяқтап, 1977–78 жылғы лигада жеңіске жетті. 1978–79 маусымы екеуі үшін де қатарынан екінші лига титулы болды. Бірақ, 1980 жылы үшінші рет қатарынан жеңіске жете алмағаннан кейін, «ФК Порту» футбол бөліміне тым көп әсер ететін басқа спорттық бөлімдерге байланысты туған ішкі даулар олардың отставкаға кетуіне себеп болды. Олардың отставкасынан кейін 15 негізгі құрам ойыншысы клуб үшін ойнаудан бас тартты. Осы кезең «Verão Quente» (Қызу жаз) деп аталады.
Пинто да Коста және Педрото, төраға және басқарушы
1982 жылдың 17 сәуірінде "Порту" клубы ішіндегі дау-жанжалдардан кейін Пинто да Коста клубтың 31-ші төрағасы болып сайланды және 23 сәуірде лауазымына кірісті. Ол Педротоны футбол жаттықтырушысы етіп тағайындады, және осы одақ "Порту" клубының тұтас құрылымына ұзақ мерзімдік әсер етті. Педрото – көреген, өте талантты футболшы, оның бапкерлік харизмасы бірегей болды. Педрото басшылығымен 1984 жылы "Порту" алғашқы Еуропалық финалға жетті. "Порту" командасы Кубок иелерінің финалында "Ювентустың" 2:1 есебімен жеңіліске ұшырады. Осы кезде Педротоның қатерлі ісікке шалдыққандығы анықталды. Ол лауазымынан қанағаттамады және көп ұзамай 1985 жылы қайтыс болды.
Еуропа чемпиондары
Артур Хорхе Педротоның орнына тағайындалды, ал еуропалық мойынұстау оның басшылығымен келді. 1987 жылы «Порту» Еуропа кубогының финалында «Бавариямен» кездесті. Бірінші кезеңде «Бавария» 1:0 есебімен көш бастады. Бірақ жас португалдық команда тарихи жеңіске қол жеткізіп қайта оралды. Алжирлік Рабах Маджер өзінің тобығымен гол соғып, теңестірді, ал кейін Юари 2:1 есебімен жеңіске жеткізіп, «Порту» клубының шамамен жүз жылдық тарихындағы ең үлкен жетістігін қамтамасыз етті.
Отандық жетістіктер жылдары - футбол қауымдастығы
Ішкі жетістіктер "Порту" клубының келесі жылдары да айрықша белгісі болды, ал 1995–99 жылдар португалиялық ішкі жарыстар тарихындағы ең үлкен жетістікке айналды. Боби Робсон (1995 және 1996) мен Антонио Оливейрадан (1997 және 1998) кейін Фернандо Сантос 1999 жылы бес рет қатарынан жеңіске жетті. "Порту" кейін чемпионатта екінші орын алды, бірақ 2000 және 2001 жылғы Португалия кубоктарын жеңіп алды (сонымен қатар екі маусымда да Еуропа лигасының ширек финалына өтті), бірақ Фернандо Сантосты Октавио Машадомен ауыстырды. Дегенмен, Октавио "Портуда" ұзақ қызмет етпеді. Оның орнына Жозе Моуринью келді.
1999 жылғы тексеру
1998–99 жылғы маусымның соңында «Порту» клубы футбол, гандбол, баскетбол және роликтермен ойналатын хоккейден кәсіби командасы бар барлық португалиялық жарыстарда жеңіске жетіп, португалиялық кәсіби спортында таза үстемдік танытты. Сонымен қатар, ол жүзуден ұлттық чемпионатты ұтып алып, бір жылдың ішінде жалпы 5 чемпионат титулын жеңіп алды. Португалияда бұл «қос пента» деп аталды, бұл футболдағы бес қатарынан ұтылған чемпионаттарға сілтеме жасады.
Жозе Моуринью дәуірі
Моуринью 2002 жылдың қаңтар айында «Портуға» қосылды, клуб турнир кестесінде бесінші орында тұрды. Моуринью келесі маусымда УЕФА кубогына қатысу жолдамасын қамтамасыз етіп, лиганы үшінші орында аяқтады. 2002 жылдың жазында «Порту» трансфер нарығында көптеген ойыншыны сатып алды. Салымдар негізінен Португалияда ойнайтын, бірақ әлі өздерінің нағыз құндылығын көрсетпеген португалдық футболшыларға, сондай-ақ көбінесе беймәлім шетелдіктерге жасалды. Бұл сәтті нәтиже берді және Моуриньюдың «Портудағы» тамаша жұмысының арқасында ол 2003 және 2004 жылдары клубты екі сәнді маусымға жеткізіп, қатарынан португал чемпионатын, УЕФА кубогы мен Чемпиондар лигасының жеңісін тойлады. Осы кезеңде Пинто да Коста Моуриньюдың артында қалып, футболға қатысты барлық мәселелерді толық бақылауда ұстауға мүмкіндік берді.
Моуриньодан кейінгі кезең
2004 жылы Чемпиондар лигасының финалында жеңіске жеткен Моуринью «Портудан» кетіп, үлкен лигада жаңа сынақ іздеді. Оның орнына Луиджи Дель Нери келді, бірақ ол жұмыста 4 апта ғана тұра алды. Виктор Фернандес клубты Чемпиондар лигасының 1/16 финалына шығарды және Континенттер аралық кубокты жеңіп алды. 2005 жылдың қаңтар айының соңында «Спортинг Брагаға» қарсы өткен үйдегі ойында жеңіліске ұшырағаннан кейін, клуб чемпиондық көшбасшылығын жоғалтты және ол жұмыстан босатылды. Жозе Кусейро команданы басқарып, лигада екінші орынға көтерді. Одан кейін ол қызметінен кетті. 2005 жылдың мамыр айының соңында «Виллем II», «Аякс Амстердам» және «АЗ Алкмар» клубтарының бұрынғы бапкері Ко Адриаансе «Портудың» жаңа бапкері болып тағайындалды. Оның басшылығымен «Порту» шабуылға баса назар аударатын командаға айналды, нәтижелер әртүрлі болды – қорғаныстағы елеулі кемшіліктермен қатарда берік ойын да көрсетілді. Еуропалық аренадағы нәтижелер өте нашар болды және «Порту» УЕФА Чемпиондар лигасының топтық кезеңінен ұятты түрде шығып қалды. Дегенмен, Ко Адриаансе «Портуды» отандық екі турнирде жеңіске жеткізді, чемпионатты 2 тур бұрын қамтиды және Кубок финалында «Витория де Сетубал» клубын жеңді. Адриаансе 2006-07 маусымының басында клуб басқармасымен туындаған дауларға байланысты отставкаға кетті, ал оның орнына бұрынғы «Бенфика» және «Брага» клубтарының басшысы Джесуальдо Феррейра келді. Ол сол маусымда «Боавиштаға» ғана қосылған еді, бірақ «Боавишта» сапында бірде-бір ресми ойын өткізбей, клубты тастап кетті. Оның басшылығымен «Порту» 2006-07, 2007-08 және 2008-09 маусымдарында үш рет қатарынан чемпион атанды. 2010-11 маусымда Андре Виллаш-Боастың басшылығымен «Порту» Португалия Суперкубогын, Португалия чемпионатының алтын медалін, УЕФА Еуропа лигасы мен Португалия кубогын жеңіп алды. 2013 жылдан 2017 жылға дейін ол бірде-бір жүлдеге қол жеткізе алмады, бұл оның президенттік кезеңіндегі ең үлкен үзіліс болды.
Апито Дорадо ісі
Пинто да Коста португалия футболындағы "Апито Дорадо" (Алтын сыбызғы) спорттық сыбайлас жемқорлық ісі аясында полиция тергеген тұлғалардың бірі болды. Тергеу салдарынан ол 2004 жылы қамаудан қашу үшін сол кездегі әйелі Каролина Сальгадомен бірге Испанияға қашып кетті. 2007 жылдың 12 маусымында "Порту" клубының басқа бір өкілі Рейналдо Телеспен бірге сыбайлас жемқорлыққа қатысқандығы үшін ресми айыпталып, сотқа тартылды. Тергеуден кейін Пинто да Коста LPFP тәртіптік комитетінің оған салған екі жылдық жазасын күштен шығару үшін өзінің және клубтың абыройын қорғау мақсатында шағымдануға уәде берді. Ұзақ соңғы сұхбатында ол былай деді: "Біз ұпайлардың қысқартылуына шағымданбаймыз және 14 немесе 15 ұпаймен көшбасшы болып қаламыз. Бірақ "Порту" клубының абыройы қайта жаңартылады, өйткені мен жеке өзім, президент ретінде және азамат ретінде, дүйсенбі күні Әділет кеңесіне шағымданамын. Осы шағымнан кейін шындықтың ашыққа шығуын күтеміз, соның арқасында "Порту" клубының жазалануына ешқандай себеп болмағанын көрсетуге болады". 2009 жылдың сәуір айының басында Пинто да Коста пара алуға немесе "Апито Дорадо" ісімен байланысты барлық айыптаулардан ақталды. Кейін, 2010 жылдың 21 қаңтарында португалиялық "Correio da Manhã" газеті "Апито Дорадо" ісі бойынша тыңшылыққа алынған көптеген телефон әңгімелері YouTube желісінде жарияланғанын хабарлады. 2011 жылдың мамырында LPFP тәртіптік комитетінің алғашқы шешімі, яғни "Порту" клубына (6 ұпай) және Пинто да Костаға (екі жылға дисквалификация) салған жазасы күштен шығарылып, Лиссабон әкімшілік сотымен жойылды. "Порту" клубы осы ұпайларын 2017 жылдың шілдесінде қайтарып алды.