Кіріспе

Висконсин штатындағы католик шіркеуінің епархиясы

Мэдисон епархиясы (Diœcesis Madisonensis) – АҚШ-тағы Висконсин штатының оңтүстік-батыс бөлігінде орналасқан латын шіркеуінің епархиясы. Епархияда 102 приходта 98 дін қызметкерімен бірге шамамен 167 000 католик бар. Мэдисон епископы – Дональд Джей Хайн. Қазіргі таңда епархияның соборы жоқ. Бұрынғы соборы, Сент-Рафаэль, 2005 жылы өрт сөндіру кезінде қирады.

Аумағы

Мэдисон епархиясы Колумбия, Дэн, Грант, Грин, Грин-Лейк, Айова, Джефферсон, Лафайетт, Маркет, Рок және Саук округтерінен тұрады. Епархияның аумағы шамамен 8070 шаршы миль (20 901 км²) құрайды.

Ерте тарих

XVI ғасырдың басында Висконсин аймағы Жаңа Франциядағы француз колониясының құрамына кірді. Осы кезеңде 1674 жылы дінге айналған Квебектегі француз епископтары Миссисипи өзенінің шығысындағы Канада мен Солтүстік Америкаға билік етті. 1763 жылы Жаңа Франция Англияның бақылауына өткенде, Квебек епископтары аймақтағы билігін сақтап қалды. 1791 жылы, Америка революциясы аяқталғаннан кейін, Папа Пий VI Балтимор епархиясын құрды. Ол Американың барлық штаттарын және Солтүстік-Батыс территориясын, соның ішінде қазіргі Висконсиннің бір бөлігін қамтыды. Висконсиннің қалған бөлігі 1803 жылы Луизиананы сатып алудан кейін территорияның құрамына кірді. 1843 жылы Папа Лео XIII қазіргі Висконсиннің барлық аумағын қамтитын Милуоки епархиясын құрды. Висконсин 1848 жылы штат мәртебесіне ие болды. Папа Пий IX 1868 жылы Лакросс және Грин-Бэй епархияларын құрды. Рим Папасы Мэдисон епархиясының алғашқы епископы ретінде Супериор епархиясынан епископ Уильям Патрик О'Коннорды тағайындады. О'Коннордың қызмет ету кезеңінде епархиядағы дін қызметкерлерінің саны 82 000 католиктікке қызмет ететін 135-тен 180 640 католиктікке қызмет ететін 290-ға дейін өсті. Епископтығының алғашқы жылында О'Коннор нәсілдер арасындағы түсіністікті нығайту және аз ұлт өкілдерін католицизмге өткізу мақсатында «Бақытты Мартин Гильдиясын» құрды. Сондай-ақ ол 1965 жылы Мэдисон қаласында Holy Name семинариясын ашты. Екінші Ватикан соборының реформалары аясында 1966 жылы епархиялық дін қызметкерлерінің сенатын құрды. О'Коннор 1967 жылы қызметтен кетті. 1967 жылы Папа Пауыл VI Чикаго архиепископтығының көмекші епископы Клетус Ф. О'Доннеллді Мэдисонның екінші епископы етіп тағайындады. Ол есту қабілеті бұзылған және дамуында кемістігі бар адамдарға арналған мекемелер құрды. Ол сонымен қатар ересектердің білімін арттыруға ынталанды және жекелеген приходтарға көмектесу үшін діни білім беру кеңесшілерінің бағдарламасын жасады. О'Доннелл 1992 жылы зейнетке шыққаннан кейін, Папа Иоанн Павел II оның орнына Де-Мойн епархиясының епископы Уильям Буллокты тағайындады. Папа 19 ғасырдағы белгілі дін қызметкері, преподобный Мазучеллиді 1993 жылы құрметті деп жариялады. 1995 жылы Буллок Мэдисон қаласындағы жеке ұлдарға арналған Holy Name семинариясын жапты. Буллок 2003 жылы зейнетке шықты.

2003 жылдан қазіргі уақытқа дейін

Елена епархиясынан епископ Роберт С. Морлино 2003 жылы Иоанн Павел II-нің атынан Мэдисон епархиясының төртінші епископы болып тағайындалды. Морлино 2007 жылы Папа Бенедикт XVI-ның «Summorum Pontificum» атты апостолдық хатын, ол Триденттік миссаның қолданылуы туралы еді, қолдады. Морлино бірнеше приходтарда Триденттік миссаны өткізді. Ол барлық приходтарға өз шіркеулеріндегі киелі орынды (табернакль) орталыққа, көзге түсетін жерге көшіруді бұйырды. Морлино қауым мүшелерін тізе бүгіп, тілдеріне қабылдауға шақырды, сондай-ақ пасторларды тек еркек алтарь қызметкерлерін тартуға ұсынды. Морлиноның басты мақсаттарының бірі епархияда дін қызметкерлерінің санын арттыру болды. Ол «Біздің болашағымыз үшін дін қызметкерлері» қорына 44 миллион доллар жинауға көмектесті. Оның епископтық қызметі кезінде семинариялардың саны алтыдан 30-ға дейін өсті, бұл АҚШ-тағы ең үлкен өсімдердің бірі болды. Оның епархиясындағы католиктердің пікірлері екіге бөлінді. 2009 жылдың мамырында Морлино бюджетті қысқартуға байланысты Мэдисон қаласының оңтүстік жағындағы тұрғындарға тамақ және басқа да көмек көрсеткен Католиктік көпмәдениеттік орталықты жабатынын хабарлады. Бір аптадан кейін оны жергілікті приход әкімшілігіне беру және қаржы жинау науқаны жарияланды. 2009 жылдың наурыз айында Морлино Рут Колпакты православиенің қағидаларын бұзғаны үшін Белоиттегі Апостол Петр шіркеуіндегі пасторальдық серіктес лауазымынан босатты. Колпакпен болған қысқа кездесуде ол одан адалдыққа ант беруін және 2003 жылғы диссертациясын жоққа шығаруын сұрады, онда әйелдерді шіркеуге тағайындау және Құдайға қатысты инклюзивті тіл қолдау талқыланды. Морлино Колпак диссертациясын жоққа шығарғаннан кейін жұмыстан босатты. Морлино 2018 жылы қайтыс болды. Қазіргі Мэдисон епархиясының епископы – Дональд Дж. Хайнг, бұрын Гэри епархиясының епископы. Ол 2018 жылы Папа Франциск тағайындады. 2023 жылы Хайнг барлық приходтарды 30 пасторатқа біріктірді, оларды бірнеше дін қызметкерлері басқарады. Бұл қайта ұйымдастыру епархиялық дін қызметкерлерінің әкімшілік жұмысын жеңілдетуді мақсат етті.

Собордағы өрт

2005 жылдың наурыз айында Санкт-Рафаэль соборы өрт сөндіру шабуылы кезінде ауыр зақымдарға ұшырады. Уильям Дж. Коннелл тұтқындалып, өрт сөндіру және басқа да қылмыстар жасады деген айып тағылды, бірақ параноидальды шизофрениясының салдарынан сотқа қабілетсіз деп танылды. Құзыретті деп танылғаннан кейін, ол сотталып, кінәлі деп танылды. 2007 жылдың маусым айында Коннелл 15 жылға бас бостандығынан айырылды, одан кейін 15 жыл қатаң бақылауда болды. 2007 жылдың сәуір айында епископ Морлино қазіргі орнында жаңа собор салу жоспарларын жариялады. Алайда, бұл жоспарлар іске аспады. 2023 жылдың наурыз айында епископ Дональд Хайнг Ватиканға Мэдисон қаласындағы Сент-Бернард шіркеуін жаңа собор деп жариялау туралы өтініш жасағанын мәлімдеді. Епархиялық тексеру комиссиясы Восенге қатысты үш айыптаманы қарастырып, 2003 жылдың ақпан айында оның қызметін тоқтатуды ұсынды. 2004 жылдың мамыр айында Восен өзінің айыптаушыларының біреуін сотқа берді. Ватикан 2007 және 2015 жылдары комиссия шешіміне шағымдарды қарастырмады. 1994 жылдың ақпанында Эу-Клэр тұрғыны епархияны 1982 жылдың жазында преподобный Майкл Трейнордың жыныстық зорлық тақырыбында айыптады. Қылмыс Сент-Томас Аквинский шіркеуінің пасторлық үйінде болған деген күдік бар. Трейнор 1994 жылы бірнеше ата-аналар епископ Буллокқа шағымданғаннан кейін Висконсинді тастап кетті. 1995 жылдың ақпан айына қарай тағы жеті ер адам сотқа қосылып, Трейнордың зорлық-зомбылығын мәлімдеді. Арыз берушілер епископ О'Доннелл Трейнордың балаларды зорлағанын білгенін және оны полицияға немесе шіркеу қауымына хабарламай, бір шіркеуден екінші шіркеуге ауыстырғанын мәлімдеді. 1995 жылдың қыркүйегінде тағы тоғыз ер адам Трейнорға қатысты епархияға қарсы жеке талап арыз берді. 1995 жылы сот арыздарды қараудан бас тартты. 2002 және 2003 жылдары Трейнорға қатысты жаңа зорлық-зомбылық туралы айыптамалар епархияға жеткізілді. 2018 жылдың мамыр айында зейнеткерліктегі діни қызметкер Уильям Ноланға алты жағдай бойынша жыныстық зорлық-зомбылық жасағаны үшін айып тағылды, ал төраға судья қалған айыптаманы жойды. Епархия да Ноланды тергеп, 2020 жылдың наурыз айында оны "сенімді айыпталушы" діни қызметкер атағынан босатты. 2019 жылдың маусым айында епархия осы тергеуге көмектесу үшін епархияда қызмет еткен және детективтерді жалдаған сенімді айыпталушы дін қызметкерлерінің тізімін ұсынуға келісті. 2020 жылдың наурызында епископ Хайнг тергеушілер Патрик Доэртиге, епархияның зейнеткер діни қызметкеріне қатысты екі жыныстық зорлық-зомбылық туралы айыптаманы сенімді деп тапқанын мәлімдеді. Хайнг Доэртиге шектеулер қойған еді.

Мэдисон епископтары

Уильям Патрик О'Коннор (1946–1967), отставкаға кетуі. Клетус Ф. О'Доннелл (1967–1992), отставкаға кетуі. Уильям Х. Буллок (1993–2003), отставкаға кетуі. Роберт С. Морлино (2003–2018), қаза болды. Дональд Джей Хайн (2019 жылдан бүгінге дейін).

Көмекші епископтар

Джером Дж. Хастрич (1963–1969), 1969 жылы Галлап епискобы болып тағайындалды, 1990 жылға дейін қызмет етті. Джордж Отто Вирц (1977–2004), отставкаға кетті.

Епархиялық діни қызметкерлер епископ болды

Пол Дж. Суэйн, Сиукс-Фоллз епископы болып тағайындалды (2006-2019 жж.).

Мектептер

Барабудағы Қасиетті Жүсіп католик мектебі – діни мектеп. Қазіргі мектеп ғимараты Висконсин Рапидс компаниясы «Биллмейер және ұлдары» жобалаған, құны 500 000 доллардан астам, онда 11 сынып бар. Ішкі қабатта асхана және аудитория-спортзал үйлесімді кешені орналасқан. Мектептің екінші ғимараты 1912 жылы, мешіттен солтүстік-шығысқа қарай, толтырылған шатқалда салынды. Ғимарат үш қабаттан және ішкі қабаттан тұрды. Бірінші және екінші қабаттарда әрқайсысында үш сынып бөлмесі болды, ал екінші қабатта ғибадатхана мен кітапхана орналасқан. Үшінші қабатта 600 орындық аудитория, ал ішкі қабатта үлкен банкеттік зал/спортзал болды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі туу көрсеткішінің өсуіне байланысты екінші ғимарат тығыздыққа тап болды, сондықтан 1958 жылы екінші ғимараттың солтүстігінде үшінші мектеп ғимараты ашылды.