Кіріспе

Американдық дәрігер (1906–1998)

Лерой Эдгар Берни (31 желтоқсан 1906 – 31 шілде 1998) – американдық дәрігер және қоғамдық денсаулық сақтау саласының маманы. 1956 жылдан 1961 жылға дейін АҚШ-тың бас хирург қызметін атқарды.

Алғашқы жылдар

Бёрни Индиана штатының Бёрни қаласында дүниеге келді, бұл қаланы оның әкесінің әкесі құрған. Ол 1924-26 жылдары Батлер университетінде медицинаға дайындық курсын бастады және Индиана университетінің Блумингтон қаласындағы бөлімінде бакалавр және медициналық білімін аяқтады (ғылым бакалавры, 1928 ж.; медицина докторы, 1930 ж.). Чикаго теңіз ауруханасында бір жылдық интернатурадан өткеннен кейін ол Қоғамдық денсаулық қызметімен (PHS) танысты. Ал Джонс Хопкинс гигиена және қоғамдық денсаулық мектебінде оқуға берілген стипендия арқасында Бёрни қоғамдық денсаулық саласына қадам басты (ғылым магистрі, 1931 ж.). Белгілі эпидемиолог доктор В. Х. Фрост және Рокфеллер қорының көмегімен Бёрниге Виргиния штатының Шарлоттсвилл қаласындағы бірлескен денсаулық сақтау департаментіндегі алты айлық тәжірибелік жұмысына, мектепке дейінгі балаларды дифтерияға қарсы егуге рұқсат берілді.

Мансап

Шарлоттсвилл тұрғыны Бёрни PHS Регулярлық корпусының көмекші хирургы лауазымына үміттү болды және 1932 жылы бекітілді. Оның мамандану саласы – мемлекеттік және жергілікті деңгейдегі денсаулық сақтауды басқару, яғни денсаулық сақтау жүйесінің алдыңғы қатарындағы жұмыс. PHS-тегі көптеген әріптестері сияқты, Бёрни сол кездегі Бас хирург Томас Парранның жыныстық ауруларды бақылау бағдарламалары арқылы өсті, 1934 жылы Нью-Йорк теңіз ауруханасында арнайы оқытудан өтті және ел бойынша жедел емдеу орталықтарын басқаруға көмектесті. Бёрни 1937–39 жылдары Грузия штатының Брансуик қаласында PHS-тің алғашқы мобильді венериялық аурулар клиникасын құруға мұрын қойды, бұл клиника афроамерикандықтарға ем алу мүмкіндігін берді, олар Джим Кроу сегрегациясының салдарынан басқа мекемелердегі басым ақ халыққа арналған орындардан шеттетілген еді. Бёрни Екінші дүниежүзілік соғыстың көп бөлігін АҚШ-та өткізді, онда ол 1943–44 жылдары PHS-тің Штаттармен байланыс бөлімінің көмекші бастығы болып қызмет етті. Сонымен қатар, ол бес айға теңіз күштеріне жіберілді, онда Соғыс кемесі басқармасының атынан Жерорта теңізіне сапар шегіп, порттарға әсер ететін жұқпалы аурулар мәселелерін шешуге қатысты. Соғыстан кейін Бёрни штаттық және округтік денсаулық сақтау департаменттерімен жұмысын жалғастырды, 1945 жылы PHS-тің Нью-Орлеан аудандық кеңсесіне жетекшілік етті, содан кейін Индиана штатының Денсаулық сақтау комиссары және жаңа штаттық Денсаулық сақтау кеңесінің хатшысы лауазымдарын қабылдады (1945–54), сонымен қатар Индиана университетінің Медицина мектебінде оқытумен айналысты. 1954 жылы Бёрни PHS-ке Бас хирургтың көмекшісі және Штаттық қызметтер бюросының бас орынбасары ретінде қайта оралды, штаттарға берілетін гранттарды бақылап, сол кездегі Бас хирург Леонард А. Шеилдің басшылығына дайындалды.

Бас дәрігер

1956 жылғы тамызда Бас хирург Шеле қызметтен кеткен кезде президент Дуайт Д. Эйзенхауэр Берниді рецесс тағайынымен тағайындады, ол 1956 жылғы 8 тамызда Бас хирург ретінде ант берді, ал кейіннен 1957 жылғы қаңтарда Сенат бекітті. Бас хирург Берни әкімшілік тәжірибесін пайдаланып, PHS-ті институционалдық дамудың қиындықтары арқылы сәтті басқаруға көмектесті, өйткені агенттік қоғамдық, кәсіби және ерікті ұйымдардың, бас департаменттің және Конгрестің жаңа және кейде қайшы талаптарына жауап берді. Күннің басты мәселелері – қоршаған ортаның денсаулығы және денсаулық сақтауға қол жеткізу болды, біріншісі қоршаған ортаның нашарлауы және ядролық қаруды атмосферада сынаудың салдарына байланысты кең тараған алаңдаушылықтан туындады, ал екіншісі – ұлттық денсаулық сақтау сақтандыруы жақын арада іске асырылатын болады деген үміттен туындады. 1960 жылғы Керр-Миллс заңы, ол күтімге төлеуге жеткілікті қаражаты жоқ егде жастағы азаматтарға көрсетілетін қызметтерді мемлекеттік қаржыландыруға рұқсат берді, келесі онжылдықтарда ұлттық саясатты өзгертетін Medicare және Medicaid бағдарламаларын болжады. Жауап ретінде Берни жетекшілік ете біліп, фактілерді жинады, PHS-ті жаңғырту жоспарларын жасады және шаралар қолданды. Болашақ Бас хирург Уильям Х. Стюарт басшылығымен Бас хирургтің Қоғамдық денсаулық сақтау әдістері бөлімі көптеген зерттеу және кеңес беру органдарын құрды, олардың есептері әлі де саясатты қабылдауға әсер етеді, соның ішінде Министрдің медициналық зерттеулер және білім беру жөніндегі кеңесшілері (Бейн Джонс есебі, 1958); Бас хирургтің медициналық білім беру жөніндегі кеңесші тобы (Бэйн есебі, 1959); Бас хирургтің қоршаған ортаның денсаулық мәселелері жөніндегі есебі Палатаның қаржылай бөлу жөніндегі кіші комитетіне ұсынылды (1959); және Қоғамдық денсаулық сақтау қызметінің миссиясы мен ұйымы жөніндегі зерттеу тобы (Хандли есебі, 1960). Сонымен қатар, 1957 жылдың шілдесінде Қоғамдық денсаулық сақтау әдістері 1956 жылғы Ұлттық денсаулық сақтауды зерттеу туралы заңды іске асыра бастады, созылмалы аурулар мен денсаулық сақтау қызметтерінің алғашқы мерзімді ұлттық зерттеулерін жүргізді: үшжылдық денсаулық сақтау сұхбаты және мобильді денсаулық сақтау тексеруі (1971 жылы Денсаулық және тамақтануды тексеру сауалнамасы болды). Хандли комитетінің есебі PHS-тің бастапқы миссияларының институционалдық қалдықтарын (ауруханалар мен карантин) тастап, 1940 жылдан кейінгі азаматтық денсаулық сақтауды жақсарту жөніндегі міндетін орындау үшін қайта ұйымдастыруға шақырды. Конгрестен ресми өкілеттік алмаса да, бірақ АҚШ Денсаулық сақтау, білім беру және әл-ауқат министрлігінің хатшысының рұқсатымен Берни PHS құрылымын оның жаңа функцияларын көрсететіндей етіп қайта бағыттауды бастады. Мемлекеттік қызметтер бюросы екі бөлімге бөлінді, біреуі "қоғамдық денсаулық" тақырыбы бойынша қызмет көрсетумен байланысты мәселелерге, ал екіншісі – қоршаған ортаның денсаулығына арналды. Қоршаған орта бағдарламалары біріктіріліп, жаңартылды, радиациялық денсаулық (1957) және ауаның ластануы (1960) үшін жаңа бөлім деңгейінің бөлімшелері құрылды, сондай-ақ радиация жөніндегі жаңа Ұлттық кеңесші комитеті құрылды. Көп салалы Ұлттық психикалық денсаулық институтын қоспағанда, институционалдық шекаралар қайта құрылды, медициналық қызметтер бюросының қызмет көрсету бағдарламаларын Ұлттық денсаулық сақтау институтының зерттеулерінен және 1959 жылдың маусымында Мэриленд штатындағы Бетездадағы Ұлттық медицина кітапханасы сияқты ақпарат жинау бөлімшелерінен, сондай-ақ 1960 жылдың тамызында құрылған Денсаулық сақтау статистикасы ұлттық орталығынан (Қоғамдық денсаулық сақтау әдістерінің сауалнамалар тобы және PHS-тің Ұлттық тіршілік статистикасы бөлімі) ажырату үшін. Бас хирург Берни өзінің лауазымын қоғамдық денсаулық сақтаудан сөйлеуші ретінде рөлін күшейту үшін қайта қарастырды. 1957 және 1959 жылдары ол темекі түтінінің өкпе қатерлі ісігінің себебі екенін алғаш рет жариялаған федералды лауазымды адам болды, ол өзінің орнын басатын Бас хирург Лютер Л. Терриге жол ашты. Денсаулық сақтаудың дәстүрлі функциялары да маңызды болып қала берді. Өзінің қызметі кезеңінде Берни қоғамдық денсаулық сақтау ісінде халықаралық деңгейде (1959 жылғы Дүниежүзілік денсаулық сақтау ассамблеясына АҚШ делегациясының төрағасы ретінде) және отандық деңгейде (Мемлекеттік және аумақтық денсаулық сақтау офицерлері қауымдастығының президенті ретінде) жетекшілік роль атқарды. Сонымен қатар, ол 1957 жылғы Азия тұмауы пандемиясына тиімді жауап беруге қолдау көрсетті және Альберт Сабин әзірлеген ауыздық полиовакцинасын дамытуға үздіксіз, салмақты қолдау көрсетті.

Кейінгі жылдар

1961 жылы 29 қаңтарда, президент Джон Ф. Кеннединің қызметке кірісуінен кейін көп ұзамай, Бас хирург Берни жаңа демократиялық әкімшілікке өз таңдауын ұсыну мүмкіндігін беру үшін лауазымынан бас тартты. Берни әкімшілігі кезінде көтерілген реформалар мен идеялар президенттер Кеннеди мен Линдон Б. Джонсонның денсаулық сақтау саясатының негізіне жатты. PHS қызметінен зейнетке шыққаннан кейін Берни Темпл университетінде денсаулық ғылымдары жөніндегі вице-президент болып, 1990 жылы зейнетке шыққанға дейін Милбанк мемориалдық қорының мүшесі болып қызмет етті. Ол 1998 жылы 31 шілдеде Иллинойс штатының Парк-Ридж қаласында қайтыс болды.