Кіріспе
Студенттік жатақхана және академиялық қауымдастық. Тұрғын колледж – студенттер мен оқытушылардың қауымдастық ортасында академиялық қызметті ұйымдастыратын, әдетте жатақханада орналасып, бірлесіп тамақтанатын, сондай-ақ өзін-өзі басқару дәрежесі мен жалпы университетпен федеративтік қарым-қатынасы бар университет бөлімшесі. "Тұрғын колледж" термині кейбір академиялық бағдарламалары бар жатақханадан бастап, ересектерге арналған бірнеше күндік білім беру бағдарламаларына дейін, басқа да әртүрлі форматтарды сипаттау үшін де қолданылады. Әлемнің кейбір аймақтарында бұл термин кампустағы ұйымдастырылған кез келген тұрғын үйді білдіреді, мысалы, Малайя университеті.
A residential college is a division of a university that places academic activity in a community setting of students and faculty, usually at a residence and with shared meals, the college having a degree of autonomy and a federated relationship with the overall university. The term residential college is also used to describe a variety of other patterns, ranging from a dormitory with some academic programming, to continuing education programs for adults lasting a few days. In some parts of the world it simply refers to any organized on campus housing, an example being University of Malaya.
Түрлі үлгілер
Тұрғын колледждер үшін ең танымал үлгі – Оксфорд және Кембридж университеттерінің колледждері, олар университеттердің құрамдас бөліктері болып табылады және заңды түрде тәуелсіз, сонымен қатар тұрғын үй және оқу орталықтары болып саналады. Бұл үлгі 19 ғасырда Ұлыбританиядағы Дарем университетінде өзгертілді, ол Оксбридж үлгісін бейімдеп, колледжге қарай заңды түрде университеттің құрамына кіретін немесе одан тәуелсіз оқытумен айналыспайтын колледждер құрды. АҚШ-та тұрғын колледждер пайда болғаннан кейін үлгі одан әрі әртараптанды. Колледждердің жеке корпорация емес, университетке тиесілі болуы Даремнің бейімделуінде көрініс тапты, және Йель мен Гарвард сияқты көптеген университеттер де оқытуды орталықтандыруда Даремді ұстанады. Сондай-ақ, барлық студенттер колледждерге мүше болып қатыспайтын университеттер де бар (мысалы, Солтүстік-Батыс университеті). Кейбір АҚШ университеттерінде институттың барлық жылдарына арналмаған тұрғын колледждер де кездеседі, мысалы, Принстон университетінің алғашқы екі жылға міндетті түрде тұру жүйесі, онда жоғары сынып студенттері тұрғын колледжден тыс жерге көшуге мүмкіндік алады, немесе Корнелл университетінің Батыс кампусының үй жүйесі, ол екінші курс және жоғары сынып студенттерін қабылдайды, ал көптеген жоғары сынып студенттері кампустан тыс немесе тұрғын колледждерге қатысы жоқ жатақханаларда тұрады. Тағы бір ерекшелік – колледждердің көп салалы (Оксфорд пен Кембридждегідей) немесе Фордхам университеті сияқты нақты пәндерге бағытталғандығы. Фордхам университетінде жоғары сынып студенттері үшін әртүрлі тақырыптар бойынша арнайы тұрғын колледждер (біріктірілген оқу қауымдастықтары) бар, олардың ішінде жаһандық бизнес және ғылым, сондай-ақ бірінші курс студенттері үшін жеке колледждер, оның ішінде медициналық немесе ғылым мамандықтарын қарастыратын студенттерге арналғандары да бар. Тұрғын колледж мен жатақхана арасындағы басты айырмашылық – студент жатақханада бір жыл ғана тұрса, ал тұрғын колледждің мүшесі студенттік өмірінің соңына дейін болады, тіпті сол колледжге қарасты жатақханада тұрмаса да: «Тұрғын колледждер – бастапқы мағынасындағы коллегиялар: ғимараттар емес, қоғамдар, және олардың мүшелері кез келген жерде тұруы мүмкін». Дегенмен, жоғарыда айтылғандай, бұл тұрғын колледж жүйесінің барлық түрлеріне тән емес. Сонымен қатар, тұрғын колледж мүшелері әдетте біртұтас топ ретінде бірге тамақтануы керек. Стандартты жатақханаларда жыл сайын жатақхана кешендері арасында ауысып тұратын және басқа жатақханалардың тұрғындарымен араласып тамақтанатын студенттер болады. Алайда, тұрғын колледждер өздігінен тамақтануға да мүмкіндік береді (мысалы, Даремдегі Джозефин Батлер колледжі), бірақ олар әлі де колледж ретінде анық танылады.
Америка Құрама Штаттары
АҚШ-та, Ұлыбританиядағы көптеген университеттердегідей, колледждер жүйесінің академиялық және тұрғын үйлік функциялары көбінесе бөлек болып келеді, ал колледждер негізінен тұрғын үй және әлеуметтік орталықтар қызметін атқарады. Кейбір университеттердегі жатақханалық колледждер кейбір курстар ұсынса да, олар негізгі академиялық бағдарламалардың жеке ғимараттарында ұсынылатын курстарды толықтырады. Жоғарыда аталмаған АҚШ-тың басқа да оқу орындарында жатақханалық колледждер бар: Бингхэмтон университеті, Фурман университеті, Мюррей мемлекеттік университеті, Райс университеті, Сент-Луис қаласындағы Вашингтон университеті, Майами университеті, Орталық Мичиган университеті, Оңтүстік методистік университеті, Оклахома университеті, Сан-Диегодағы Калифорния университеті және Санта-Круздағы Калифорния университеті. Көптеген басқа да оқу орындары да осы жүйені пайдаланады. Вирджиния университетінде студенттер үш жатақханалық колледждің біріне тұруға өтініш бере алады; қабылдау көрсеткіштері әртүрлі. 2001 жылы Вандербильт университеті жатақханалық колледж жүйесіне көшуге шешім қабылдады. Осы уақыттан бері Вандербильт осы бағдарламаға сәйкес тұрғын үйлерді салған және жаңартқан, соның ішінде бірінші курс студенттері үшін The Commons және жоғары сынып студенттері үшін бірнеше колледждер. UC Santa Cruz және Сан-Диегодағы университеттерде барлық мамандықтар кез келген колледж студенттеріне қолжетімді, бірақ әр колледждің өз оқу жоспарының талаптары бар, әсіресе жалпы білім беру саласында.
Біріккен Корольдік пен Ирландия
Ұлыбритания мен Ирландиядағы университеттердің құрылымдық бөлімшелері әртүрлі үлгілерді қамтиды. Оксфорд пен Кембриджде тұрғын колледж университеттің тұрғын және академиялық аспектілерінің бір бөлігін бір орында біріктіреді. "Тьюторлықтар" (Оксфорд) немесе "бақылаулар" (Кембридж) көбінесе колледж ішінде өткізіледі, бірақ лекцияларды университет ұйымдастырады. Ұлыбританиядағы көптеген университеттерде, тұрғын колледждері бар – Дарем (19 ғасырдан бастап), сондай-ақ Кент, Ланкастер және Йорк (1960-шы жылдардан бастап) – ресми оқыту тек академиялық факультеттерде жүзеге асырылады. Олардың колледждері негізінен студенттердің тұруына арналған және әлеуметтік, спорттық шараларға, сондай-ақ студенттердің әл-ауқатын жақсартуға бағытталған. Бұл университеттерде колледждер (Даремдегі 20 ғасырдың басындағы екі колледжді қоспағанда) бас университетке тиесілі; бұл Оксфордтағы үш жаңа колледжге де қатысты, олар ресми түрде университеттің "қоғамдары" болып табылады. Рохэмптон университетінде төрт колледж бар (барлығы 19 ғасырда құрылған), олар университет құру үшін біріккен. Университеттегі оқыту колледждерде жүргізіледі, ал академиялық факультеттер нақты бір колледжбен байланысты. Сондықтан Рохэмптон колледждері тұрғын және академиялық болып табылады, бірақ академиялық ұйымдастыру Оксфорд пен Кембриджден мүлдем өзгеше. Лондон университеті мен Таулы аймақтар және аралдар университеті – колледждері тұрғын үйлер емес, тәуелсіз оқу орындары (кейбіреулері, Лондон мысалында, өздері университеттер) болатын федералды университеттер. Лондон өнер университеті де осылай ұйымдастырылған, онда алты оқыту колледжі бар, бірақ олардың барлығы федералдық құрылымға біріктірілмей, орталық университетке тиесілі. Ирландиядағы Дублин университеті (1592 жылы құрылған) тек бір құрамына кіретін колледжге, Дублин Тринити колледжіне ие, сондықтан ол тұтас университет, тұрғын колледж емес. Шотландиядағы Сент-Эндрюс университетінде үш колледж бар, бірақ олардың оқыту немесе тұрғын үй қызметі жоқ.
Канада
Канаданың көптеген университеттерінде британдық университеттердегілерге ұқсас колледждік жүйелер бар. Мысалы, Торонто және Йорк университеттерінде бірқатар "федерациялық колледждер" мен "құрамына кіретін колледждерді" қамтитын жақсы қалыптасқан колледждік жүйе бар. Бастапқыда Виктория университеті орталық алаңдардың төңірегінде салынған тұрғын колледждер жүйесін (Крейгдарроч колледжі мен Лансдаун колледжі сияқты) сақтап келді, бірақ кейіннен тұрақты залдардан (мысалы, Ринг-роуд залы) және ортақ бөлмелерден тұратын орталықтандырылған тұрғын үй жүйесіне көшті. Тұрғын колледждері бар басқа да канадалық университеттер: Ватерлоо университеті, Батыс Онтарио университеті, Манитоба университеті, Британдық Колумбия университеті, Трент университеті және оның колледждері, Ньюфаундленд Мемориал университетіндегі Патон колледжі. Үш канадалық тұрғын колледжі бакалавр студенттері емес, аспиранттарға арналғанымен ерекшеленеді: Грин колледжі (Ванкувер), Сент-Джон колледжі (UBC Ванкувер колледждері) және Торонто университетінің Торонтодағы Масси колледжі.
Австралия
Австралияда колледждер әртүрлі университеттерде әртүрлі қызметтер атқарады. Мельбурн университеті, Сидней университеті, Квинсленд университеті, Аделаида университеті, Тасмания университеті және Батыс Австралия университетінің колледждері өздерінің негізгі оқу орны ұсынатыннан өзге академиялық, спорттық және мәдени бағдарламаларды ұсынады, сондай-ақ әрбір жеке колледждің өзіндік ерекшелігі, тарихы және дәстүрлері бар. Дегенмен, олар университет студенттерінің шағын бөлігіне ғана қызмет көрсетеді. Мысалы, Австралия Ұлттық университетінің колледждері жоғарыда аталғандардың барлығын қамтиды және тұруға орын беруге баса назар аударады, ал Монаш университеті колледж өмірін ұсынады, бірақ көбінесе академиялық қолдаусыз, тек қана қосылған Мэнникс колледжі бұл ережеден тыс. Батыс Австралиядағы Сент-Кэтрин колледжі – Батыс Австралия университеті мен Куртин университетінде кампусы бар Австралиядағы тұңғыш жатақ колледжі.
Жаңа Зеландия
Жаңа Зеландиядағы студенттік жатақханалар немесе резиденция залдары елдегі университеттерде кең таралған, әсіресе бірінші курс студенттерін орналастыруға арналған. Окленд университетінде 6 жатақхана бар, ал Дунединдегі Отаго университеті Оксбридж жүйесі үлгісіндегі ерекше дамыған колледждер жиынтығына ие. Отагоның 15 колледжінің әрқайсысының өзіне тән мінезі, тарихы және дәстүрлері бар.
Италия
Италияда 2003 жылы Миланның барлық университеттері Microsoft және Ломбардия облысы сияқты бірнеше жеке және мемлекеттік мекемелермен бірлесіп әзірленген ортақ бағдарлама бойынша Collegio di Milano-да резиденциялық колледж моделін қабылдады.
Оңтүстік Корея
Оңтүстік Кореяда тұрғын колледж жүйесі алғаш рет 2007 жылы Йонсей университетінің MIRAE кампусында қабылданды, ал кейіннен 2013 жылы Сонгдо кампусына таратылды. Студенттерге арналған жатақ орындарының жетіспеуіне байланысты, тұрғын колледжге тек бірінші курс студенттері ғана қатыса алады. MIRAE кампусы 7 үйді, ал Сонгдодағы тұрғын колледж кампусы 12 үйді пайдаланады. Оңтүстік Кореяның Гванджу қаласында ГИСТ (Gwangju Institute of Science and Technology) колледжінде де тұрғын колледж бар. Үй жүйесі – бұл Калтех, Гарвард сияқты университеттерде қолданылатын жатақхана жүйесі, онда оқу және тұрмыс байланысын нығайту үшін жатақхана ішінде шағын тұрғын үйлер құрылады. ГИСТ колледжі студенттердің жатақхана өмірінде де, университет өмірінде де жағымды нәтижелерге қол жеткізді.