Еуропалық жалату өнері: Жапон лактарының еліктеуі

Кіріспе

Жапондық уруши лактарын еліктейтін еуропалық лак жұмысының түрі, Жапониядан келген лак жұмысы.

Жапаннинг – Шығыс Азия лак жұмысын еліктеу арқылы пайда болған әр түрлі жабын. Алғаш рет жиһазға қолданылған, бірақ кейін металлдан жасалған кішкентай заттарға кеңінен қолданылды. Бұл сөз 17 ғасырда пайда болды. Америкалық жұмыстар, карета және алғашқы автомобиль өнеркәсібінен басқа, көбінесе толевар деп аталады. Бұл нағыз Шығыс Азия лагынан ерекшеленеді, ол Еуропада табылмайтын Toxicodendron vernicifluum ағашының кептірілген шырынынан жасалған дайындамамен заттарды жабу арқылы жасалады. Жапаннинг көбінесе эмаль бояуына ұқсас, қалың қара "лак". Қара түс жиі кездеседі және жапаннинг көбінесе қара жапаннингпен бірдей ұғым ретінде қарастырылады. Еуропалық техникада қабыққа ұқсас шайыр негізіндегі лактар қолданылады, олар қыздырылып кептірілген қабаттармен жағылады, содан кейін жылтыр әрі тегіс жабын алу үшін жылтыратылады. Ол қызыл, жасыл және көк түстерде де болуы мүмкін. Шынайы Шығыс Азия лакталған бұйымдары, бастапқыда Үндістан, Қытай және Жапонияда керамиканы безендіру үшін қолданылған, 17 ғасырда Еуропаға жетті. 17 ғасырдың соңында Еуропадағы жоғары сұраныс (Шығыс Азия өндірушілері өздерінің сапалы жұмыстарын ішкі нарықтары үшін қалдырды деген қауесеттермен бірге) Италияда имитациялық бұйымдарды жасауға әкелді. Оның дәстүрлі түрінде қара түске қарсы алтынмен жасалған өрнектер мен суреттер қолданылған.

Еуропадағы даму

Жапон тауарларына деген сұраныс артуымен қатар, Азия лак жұмыстарын еліктеуге арналған итальяндық техника да тарады. Жапон өнері XVII ғасырда Ұлыбритания, Франция, Италия және Төмен елдерде дамыды. Бұл техника 1688 жылы Оксфордта жарық көрген Stalker and Parker's Treatise of Japanning and Varnishing сияқты дизайн және үлгілер жинақтарында сипатталған. Америкадағы колониялық Бостон жапон саудасының маңызды орталығы болды, онда кем дегенде он шақты жиһаз жасаушы оны өздерінің мамандану салаларының бірі ретінде ұсынды. Англияда декупаж – басқа заттарға қағаз қиындыларын жабыстыру өнері, әсіресе Мэри Деланидің ботаникалық үлгілерге негіделген туындылары кең танымал болды. Ертедегі жапон өнерін жасайтындардың көптегенінің осы өнер түрін 17-шы және 18-шы ғасырлар аралығындағы жас қыздар үшін қолайлы хобби ретінде қабылдауымен байланысты болуы мүмкін. Молли Верни осы қолөнерді алғашқылардың бірі болып қолданғандарының бірі ретінде танымал, кейіннен ол Лондонда оқытылды. Бірақ Art's Master piece. OR, A Companion for the Ingenious of either Sex (1697), The Art of Japanning: Varnishing, Polishing, and Gilding Published at the Request of Several Ladies of Distinction by Mrs. Artlove (1730), The Lady's Delight, or Accomplished Female Instructor (1741), Study and Practise the Noble and Commendable Art of Drawing, Colouring and Japanning with Plain and Easy Rules for the Ladies Japanning (1751), The Ladies Amusement or, Whole Art of Japanning Made Easy (1758, 1762 & 1771), & The Young Ladies School of Arts by Hannah Robertson (1766) сияқты көптеген үлгілер кітаптары әйелдер аудиториясына бағытталған, олардың кейбіреулерін әйел авторлар жазған. Әрине, 1710 жылға қарай «жапон» көптеген адамдар, соның ішінде Александр Поуп үшін әйелдердің хоббиі ретінде қарастырылды. Мұндай лакталған бұйымдарды жасау техникасы көбінесе маталарға қолдануға ұсынылды, ал 18-шы ғасырға қарай шкафтарда, шай табақтарында, ұнтақ сақтайтын қораптарда, жәшіктерде және помещиктердің үйлеріндегі үлкен, жалпақ ағылшын жиһаздарында кездеседі. Саяхатшылардың естеліктерінен және Үндістан суреттерінен алынған гротесктік формаларға негізделген бұл біріктірілген формалар бастапқы материалдан тым алыс кеткендіктен, оларды Ұлыбританиядағы жапон стилінің алғашқы формасы деп санауға болады. Көптеген танымал мотивтерге «орман, коттедждер, өзендер, ағаштар, төбелер, күн, ай және жұлдыздар» сияқты пейзаждар кірді. Роберт Уолполдың әйелі, Леди Кэтрин Уолпол да осы қолөнердің жақтастарының бірі болды (1732 жыл). Оның «жапон шкафтарының» бірі Горас Уолполлға тиесілі Строуберри Хилл үйінің көк жатын бөлмесінде көрсетілді. Жапон өнерінің танымалдылығы 1760 жылға дейін әйелдердің хоббиі ретінде сақталды, содан кейін ол Ұлыбританияда коммерциялық саудаға айналды. Бүгінде жапон өнері негізінен консервациялық қолөнер ретінде сақталған, жаңа заттар үшін оны жасау өте сирек кездеседі, сондықтан ол консервациялық/реставрациялық бағытта оқытылады, мысалы, City & Guilds үш жылдық консервациялық курсының және Painter Stainers Decorative Surface Fellowship бағдарламасының аясында.

As the demand for all things japanned grew, the Italian technique for imitating Asian lacquerwork also spread. The art of japanning developed in seventeenth century Britain, France, Italy, and the Low Countries. The technique was described in design and pattern manuals such as Stalker and Parker's Treatise of Japanning and Varnishing, published in Oxford in 1688. Colonial Boston was a major center of the japanning trade in America, where at least a dozen cabinetmakers included it among their specialties. In England, decoupage, the art of applying paper cutouts to other items, became very popular, especially the botanically inspired works of Mary Delany. A large amount of early amateur japanning can be attributed to the rise of the artform as a suitable pastime for young ladies between the late 17th and 18th century. Molly Verney is noted as one of these early adopters of the craft which was subsequently taught in London, but a number of pattern books such as Art's Master piece. OR, A Companion for the Ingenious of either Sex (1697), The Art of Japanning: Varnishing, Pollishing, and Gilding Published at the Request of Several Ladies of Distinction by Mrs. Artlove (1730), The Lady's Delight, or Accomplished Female Instructor (1741), Study and Practise the Noble and Commendable Art of Drawing, Colouring and Japanning with Plain and Easy Rules for the Ladies Japanning (1751), The Ladies Amusement or, Whole Art of Japanning Made Easy (1758, 1762 & 1771), & The Young Ladies School of Arts by Hannah Robertson (1766) were all aimed at a female audience, and some of which were also written by female authors. Certainly by 1710, "japanning" was regarded by many including Alexander Pope as a feminine pastime. These mock lacquerware techniques were often suggested to be applied to textiles, and by the 18th century are found on cabinets, tea trays, powderboxes, drawers, and large flat English household furniture in the manors and houses of the landed gentry. Drawing on the grotesque forms derived from travellers accounts and artwork from the Indies these conflated forms went so far from the source material, they can said to be an early form of Japonaiserie in the UK. Popular motifs included landscapes containing 'woods, cottages, rivers, trees, hills, sun, moon [&] stars'. Other popular adopters included the wife of Robert Walpole, Lady Catherine Walpole in 1732. One of her 'japanned cabinets' was bought and displayed in the Blue bedroom by Horace Walpole in his Strawberry Hill House. The popularity of japanning continued to be seen as a womanly pursuit until 1760, by which point it began to become a commercial trade in the UK. Today, japanning exists primarily as a conservation craft – it so extremely rare to make it for new items so it is taught from a conservation/restoration approach for example as part of the City & Guilds three year Conservation course and Painter Stainers Decorative Surface Fellowship.

Вулвергемптон мен Билстон

Вулвергемптон мен Билстон жапон тауарларын өндірудің маңызды орталықтары болды. 1818 жылғы сауда тізімдерінде Вулвергемптонда 20, ал Билстонда 15 жапон тауарларын өндіретін фирма тіркелген. Сэмюэл Тимминстің 1866 жылы жарық көрген «Бирмингем және Мидленд аппараттық ауданы» атты кітабында сол кезде Вулвергемптон мен Билстонда жапонға бояу және қалайы табақтар өндірісінде 2000 адам жұмыс істегені айтылады. Жапон тауарларын өндіретін фирмалардың мөлшері шағын отбасылық шеберханалардан, көбінесе иесінің үйімен біріктірілген, бірнеше ірі фабрикаларға дейін, 250-ден астам адамды жұмысқа алып отырды. Ірі шеберханаларда қалайы табақтар мен қағаз-маше бұйымдарын өндіру және жапонға бояу процестерінің бәрі бір шатыр астында жүргізілді, ал кішігірім шеберханалар көбінесе тек бір немесе екі кәсіппен айналысты, әдетте қалайы табақтармен жұмыс істеу және жапонға бояу. Жапон тауарларының ең танымал кезеңінде, әрбір орта таптың үйінде әсем безендірілген жапон тауарларын кездестіруге болар еді, бірақ 19 ғасырдың ортасынан бастап жағдай өзгерді. 1880 жылдары жапонға бояу және қалайы табақтар өндірісі төмендеді. Бұл өзгерістерге байланысты сән мен талғамның өзгеруімен және электропластиканың дамуымен байланысты болды. Оған жауап ретінде жапон тауарларын өндірушілер көбірек тұрмыстық заттарға, соның ішінде жапонға боялған ақша сандықтарына назар аудара бастады. Көптегендер эмальдау, электропластика және мыс пен латуньдан жасалған көмір сақтайтын жәшіктер, оттық экрандары мен қазандықтар сияқты басқа кәсіптерге көшті. 1920 жылдарға қарай Батыс Мидлендс аймағындағы декоративтік жапон тауарларын өндіру ісі көбінесе тоқтап қалды. Көптеген фирмалар жаңадан құрылған велосипед және автокөлік өндірісіне жапонға боялған металлмен қамтамасыз ете бастады, ал кейбіреулері тіпті өз велосипедтерін жасады. Олардың арасында ең табыстысы Джон Марстон болды, оның жапонға бояу фабрикасы 1887 жылы велосипедтерді шығара бастады. Бизнестің велосипед өндіру бөлімі декоративтік жапон тауарларын өндіруден тез табыстырақ болды. Марстонның әйелі қара жапонға боялған велосипедтердегі алтын жалатылған бөліктердің күн сәулелеріне ұқсайтынын айтты, велосипедтер «Санбим» деп аталып, олардың фабрикасы «Санбимленд» деп аталды.

Wolverhampton and Bilston were important centres for the manufacture of japanned ware. Trade directories for 1818 list 20 firms of japanners in Wolverhampton and 15 in Bilston. According to Samuel Timmins' book Birmingham and the Midland Hardware District, published in 1866, there were 2000 people employed in the japanning and tin plate industries in Wolverhampton and Bilston at the time. Japanning firms ranged in size from small family workshops, which often adjoined the proprietor's home, to a few large factories employing over 250 people. In the larger workshops, the production of tin plate and papier mâché articles and the japanning process all took place under one roof, while small workshops tended to carry out only one or two of the trades, usually tin plate working and japanning. At the height of its popularity, richly decorated japanned ware was to be seen in every middle class home, but from the mid 19th century, this began to change. By the 1880s, the japanning and tin plate industries were in decline. This was due partly to changes in fashion and taste and partly due to the development of electroplating. In response, makers of japanned ware began to focus on more utilitarian items, including japanned cash boxes. Many turned to other trades, including enamelling, electroplating and the manufacture of copper and brass coal scuttles, fire screens and kettles. By the 1920s, the West Midlands' decorative japanned ware industry had largely died out. Many firms began to supply japanned metal to the newly established bicycle and motor vehicle industries, and some even made their own bicycles. The most successful of these was John Marston, whose japanning factory began making bicycles in 1887. The bicycle manufacturing part of the business quickly became more successful than the production of decorative japanned ware. Marston's wife thought the gilt on the black japanned bicycles looked like sunbeams and the bicycles were branded Sunbeam and their factory was named Sunbeamland.

Жапондық металл

Темір бұйымдар сәндік мақсатта қара түске боялған. Сонымен қатар, олардың тотығуын болдырмау және су тасуға қолайлы болуы үшін де қолданылған. Ұлыбританияның Оңтүстік Уэльс аймағындағы Понтипул және Уск қалаларында қалайы табақтар жасала бастағанға дейін маңызды өнеркәсіп дамыды. 1719 жылға қарай Англияның Вулвергемптон қаласындағы Билстон қаласында, содан кейін аймақтың басқа жерлерінде де жапонды бояумен жасалған бұйымдар шығарыла бастады.

Қолданбалар

Бұл техника тігін машиналары, қол ұстағыштар, құрылыс құралдары және Солтүстік Америкада 1930 жылдардың ортасына дейін жасалған электр есептегіштері сияқты металл заттарды қорғау үшін де әзірленді. Кейіннен ол трансформатор ламинаттарында оқшаулағыш қабат ретінде қолданылды. Сонымен қатар, ол тинтайп фотосурет процесі үшін негіз ретінде пайдаланылды.