Кіріспе

Архитектуралық қозғалыс

Истлейк қозғалысы – британдық сәулетші және жазушы Чарльз Истлейк (1836–1906) бастаған, 19 ғасырдағы сәулет және тұрмыстық дизайн реформасы қозғалысы. Бұл қозғалыс, әдетте, антикалық жиһаздың жіктелуі бойынша Виктория дәуірінің соңғы кезеңінің бір бөлігі саналады. Сәулет өнерінде Истлейк стилі немесе Истлейк архитектурасы – Виктория дәуірінің Анн патшайым стилінің құрамына кіреді. Истлейктің "Жиһаз, төсем және басқа да бөлшектердегі үй ішіндегі талғам туралы кеңестер" атты кітабында, адамдардың үйіндегі жиһаз бен интерьерді өз жұмысына жеке құрметпен қараған қолөнершілер немесе машинамен жұмыс істейтін жұмысшылар жасауы керек екені айтылған. Америка Құрама Штаттарындағы өндірушілер кітаптағы суреттер мен идеяларды Истлейк стиліндегі немесе коттедж стиліндегі жиһазды жаппай өндіру үшін пайдаланды. Геометриялық өрнектер, шпиндельдер, төмен рельефті мүсіндер және ойылып салынған сызықтар қолжетімді және тазалауға оңай болу үшін жоспарланған; алайда, нәтижесінде пайда болған көптеген дизайн көркемдік тұрғыдан күрделі. Чарльз Истлейк өзі жиһаз жасаған жоқ болса да, оның қозғалысы американдық үйлердің интерьер дизайнына ықпал етті, осы арқылы тазалауға оңай, функционалды және қарапайым ағылшын үлгілері енгізілді. "Истлейк" стилі – Виктория архитектурасының бір түрі және осы стильдің негізгі қағидаларының бірі – Истлейктің адамдардың үйіндегі жиһаз әдемі болуы керек және өз жұмысынан ләззат алатын өндірушілер жасауы керек деген ойы болды.

Тарих

Истлейк қозғалысы ағылшын сәулетшісі Чарльз Лок Истлейк (Сэр Чарльз Лок Истлейктің немере інісі) есімімен аталған, оның «Жиһаз, төсем және басқа да бөлшектердегі үй ішіндегі талғам туралы кеңестер» атты ықпалды кітабы жарық көргеннен кейін. Истлейк бастапқыда Римде оқыған суретші болған және өнер саласында зор білімге ие болды, бірақ оның нақты бір қалауы болды. «Жиһаз, төсем және басқа да бөлшектердегі үй ішіндегі талғам туралы кеңестер» кітабында Истлейк француз барокко стилінің қисық сызықтарына қарсы келетін Виктория стиліндегі жиһазды қолдады. Оның орнына Истлейк стилінде «төртбұрышты, тік және ойылған» элементтер болды, және ол өзі жиһаз жасаған жоқ болса да, жиһаз шеберлері оларды жасады. Оның кітабы тапсырыс бойынша жиһаз жасайтын дизайнерлерге де, Истлейк жек көретін машинамен жасалған жиһаз өндірушілерге де әсер етті. Оның «Америкалық саудагерлер өздері жасаған жиһазды Eastlake стилі деп жарнамалауды ұнатады, бірақ оның өндірісіне менің ешқандай қатысым жоқ, ал оның талғамы үшін жауапкершілікті қабылдағым келмейді» деген сөзі оның осы мәселеге қатысты ұстанымын көрсетеді.

Сипаттамалары

Истлейк стилі үйлерге де, жиһазға да қолданылған. Бұл үйлердің ерекшеліктері – токарлық ағаш формалары мен механикалық тілімделген ағаш формалары. Алдыңғы жақтағы бағаналар мен қоршаулар күрделі ағаш өрнектерімен жасалған, бұрыштарында қисық тіректер мен шиыршықтар орналасқан. Жиһаз жасау кезінде Истлейк көбінесе емен мен вишня ағашының текстурасын жақсы көретін, бірақ американдық өндірушілер Истлейктің ұсыныстарына қарамастан, эбонизацияланған ағаштарды қолдануын жалғастырды. Кіреберіс залы, екі бөлмелі қонақ бөлмелері мен асханалары декорациясы мен сипаты сақталғандықтан маңызды. Сыланбаған терезелер мен баспалдақ қоршауы уақыт өте келе қараңғырланған табиғи ағаштан жасалған. Есіктер, баспалдақ панельдері және асхананың төменгі бөлігі 19 ғасырдағы емен текстурасын сақтайды. Қабырға қағаздары, сурет қоршаулары, кезеңдік жиһаз және горшоктелген папоротниктер интерьердің Викториялық ерекшеліктерімен үйлеседі. Артқы бөлмедегі, отыратын бөлмедегі және асханадағы каминдерде шағын каминдердің үстінде жоғары жылтыратылған, қатты ағаштан жасалған камин полкалары орналасқан. Айналар, жылтыратылған плиткалар мен күрделі сөрелер сурет қоршауына жақын орналасқан. Кіреберіс залының баспалдағында екінші қабатқа апаратын, жеңіл шатырлы бағанасы бар және ашық жұмыспен жасалған қоршау бар. Ақ боялған ағаш бұйымдары мен ашық рельефті қабырға қағаздары, салон мен асхананың қараңғы ағаш бұйымдары мен қағаздарының арасында контраст байқалады. Жоғарғы қабаттағы есіктер боялған және панельді, әрқайсысының үстінде әйнек орналасқан. Ванна бөлмесінде әлі де ескі тізбекті резервуарлы унитаз және тырнақ аяқты ванна бар. Винтерс үйінің ерекшеліктері – "темір жамбас және қабырғалы шатыр, асимметриялық алдыңғы қасбеті, алдыңғы қабырға астындағы екі қабатты бұрышты сарай, мансардты алдыңғы веранда және үйдің екі жағындағы екінші қабатты сарай терезелері" болып табылады. Үйдің шатыры асфальттан, ал қабырғалары қызылшадан жасалған. Ғимараттың іргетасы цементпен қапталған кірпіш қабырғадан тұрады, ал сәнді кірпіш каминдері көмірмен жағатын отын жүйесінің бөлігі болып табылады. Үйдің ішкі бөлігі Истлейк стилін камин полкаларының орауларында, екі каминнің айналасындағы әшекейлі плитка жұмысында, 12 фут екінші қабаттағы иісті төбелерде және басқа да бөлшектерде көрсетеді. Негізгі үйдің қабырғасы тік тақтамен көлденең кемелерден тұрады. Барлық терезелер ойылған тік қалыппен және басқа да безендіру жұмыстарымен, мысалы екінші қабаттағы терезелердің үстіндегі күн сәулесінің жарылуымен қоршалған. Корнистің астында үйде фриз тақтасы бар, онда күн сәулесі мен жұлдыздар бейнеленген. Алдыңғы верандада, есіктердің үстінде, асыл тастар түстерінде кесілген терезе панельдері орналасқан. Веранда желдеткіштер, гүлдер, тістер және ораулардан тұрады. Бұранда мен шүберектер жоғарғы верандадан төменгі веранданың балюстрадасына дейін қайталанады. Томас Ф. Рикс үйінің кіреберіс залында модильонмен әшекейленген қалыппен сызылған, көпірленген төбе панелі бар. Шатырдың жаңа бағанасын безендіру үшін бұрандалы жол пайдаланылады, ал шаршы балустерлер қарапайым қоршаумен жабдықталған. Қонақ бөлмелеріне кіреберіс қос қалталы есіктермен, ал қонақ бөлмесі төбесінде қораптық қалыптар бар, ал оның астында сурет жақтаулары орналасқан. Қалған бөлмелерде еден мен төбелердің біртіндеп бітірілуі, қабырғаларда бірнеше өзгерістер бар. Викториялық бөлмелерді қоршаған бұрыштағы блоктар мен төменгі төбе беттері болды. Бұл ғимараттың ерекшелігі – ол Еврикада екі қабатты, квадрат тәрізді терезелері бар жалғыз симметриялық ғимарат. Үйдің басқа да Истлейк ерекшеліктері: "фриздегі тік жолақтар, тік жолақтардан созылған тіректер, тар белбеу жолы, терезелердегі карниз және тіректер және карниз астындағы кең жиектер". Екінші үй 1329 Каролл даңғылында орналасқан. Бұл үйдің сыртқы көрінісі 1999-2006 жылдар аралығында сегіз маусым бойы "Қарағанды" сериалдарының 178 сериясында көрсетілді. Шоуда үй "Халлиуэлл" сарайы деп аталды. Шоуда суреттелген үйдің нөмірі 1329, бірақ Сан-Францискодағы ойдан шығарылған Прескотт көшесінде орналасқан. Род-Айленд штатының Ньюпорт қаласындағы Беллвью даңғылында орналасқан Шато-сюр-Мер алтын ғасырда өзгертіліп кеңейтіліп, Истлейк стиліндегі бильярд залы мен жатын бөлмелері енгізілді. Нью-Йорктің Йонкерс қаласындағы Гленвью сарайы, Джон Бонд Тревор үйі деп те аталады, 1877 жылы аяқталды. Гленвью қазір Гудзон өзені музейінің бір бөлігі болып табылады және Истлейк стиліндегі алты интерпретацияланған кезеңдік бөлмеге ие.