Жан Франсуа Оэбен: Франциядағы неміс жиһаз шебері

Кіріспе

Жан Франсуа Обен немесе Иоганн Франц Обен (9 қазан 1721 – 21 қаңтар 1763) – мансабы Парижде өткен неміс жиһаз шебері. Ол суретші Эжен Делакруаның анасының әкесі болды.

Өмір және мансап

Оның білімі туралы нақты ештеңе белгілі емес. Шамамен 1740 жылы Парижде болды; 1749 жылдан бастап Фобур Сент-Антуанде тұрды. 1751–1754 жылдары XIV Людовик патшаның ұлы эбеністісі Чарльз Жозеф Бульдің шеберханасында компаньон болып жұмыс істеді, содан кейін Лувр галереясындағы Бульге жалға берген үй-жайларда өздігінен жұмыс істеді. 1754 жылдан бастап оған алдымен Manufacture des Gobelins-те, содан кейін 1756 жылы Арсеналдағы шеберханаларда және тұрғын үйлерде орын берілді. Патшалық тағайындама бойынша шеберханалары болғанымен, оның мансабының бойында патшалық жиһаз жасаушы, эбеніст дю Рой, Жиль Жубер болды. Ол аристократия үшін жұмыс істеді, кейде делдалдар арқылы, гүлдермен әшекейленген өте әсем жиһаздар жасады, бірақ мансабының соңғы жылдарында геометриялық плиткалы өрнектерге көшті. Обен Мадам де Помпадур үшін көп жұмыс істеді: оның өлімінен кейін жасалған тізімде он зат Мадам де Помпадурға тапсырылып, күтіп тұрды. Ол 1761 жылы Бельвью сарайы үшін көптеген жиһаздарға тапсырыс берді және есеп бойынша 17 400 ливр төледі. Оның өлімінен кейінгі тізімде неоклассикалық стильдің алғашқы кезеңінің өкілі болған Обен жасаған "а ла Грекке" он алты комод болды; оның өлімінен кейін қорларын сату туралы хабарламада барлығы "жаңа стильде" екені нақты айтылды (Эриксен 1974:208). Мадам де Помпадур үшін жасалған жиһаздардың барлығы рококо стилін тастаған жоқ: Метрополитен өнер мұражайында Обен мен оның жекжаттысы Р. В. Л. С. мөрленген механикалық үстелдің ойылған қабырғалы аяқтары бар, бұл ерекше жеңілдік пен нәзіктік әсерін береді. Оның тұғырларында Помпадурдың гербі – мұнара бейнеленген, ал Р. В. Л. С. мөрі бұл Обеннің өлімінен кейін аяқталмаған шеберханада қалған заттардың бірі екенін көрсетеді, оны Роджер Вандеркруз аяқтады және мөрледі. Обеннің әсем маркеттериясы XV Людовик патша үшін жасалған, 1760 жылы басталған және оның өліміне дейін аяқталмаған, атақты Бюро дю Рой ролінде ең жақсы көрінеді; ол 1769 жылы аяқталып, Жан Анри Ризенер қол қойды, бірақ оның күрделі механизмдерін ойлап тапқан Обен болды. Обеннің белгілі туындылары шынайы сұлулыққа ие; шеберлігі жоғары деңгейде, және ол француз тіліндегідей еркін, идиомалық сипатқа ие. Оның жиһаздары сәндік өнердің барлық ірі ұлттық коллекцияларында кездеседі. Музей Калуст Гулбенкянның қорында Обен граф д'Аргенсон үшін жасаған механикалық үстел бар, ол бір кілтпен айналдыру арқылы жазу үстелін және оқу тақтасын ашады. Дж. Пол Гетти мұражайында шамамен 1760 жылғы Обен мөрленген паркетпен қапталған комод бар, ол "жаңа стильді" көрсетеді, әсіресе оның алтын қоладан жасалған тұғырларында; ол Обенге тән күрделі құлыптау механизмімен жабдықталған. Ол Виктория және Альберт мұражайында инкрустацияланған екі бұрышты шкафпен ұсырылған. Бұл, француз ұлттық Garde Meuble-дегі бюро және шифроньермен бірге, онда гүл шоқтары әсем ағаштарға нәзік етіп орнатылған, оның ең танымал және ең керемет жетістіктері болып табылады.

Nothing is securely known about his training. He was in Paris by about 1740; from 1749 he lived in the Faubourg Saint Antoine. During 1751 1754 he worked as compagnon at the workshop of Charles Joseph Boulle, son of the great ébeniste of Louis XIV, André Charles Boulle, and then independently in premises in the Galleries of the Louvre sublet to him by Boulle. From 1754 he was granted premises, at first at the Manufacture des Gobelins, then, in 1756, in workshops and lodgings at the Arsenal. Though he had workshops under royal appointment, throughout his career the royal cabinet maker, ébeniste du Roi, was Gilles Joubert. Oeben worked for the aristocracy sometimes through intermediary marchands merciers, providing extremely refined case furniture with marquetry of flowers that gave way, in the last years of his career, to sober geometrical tiled patterns. Oeben worked extensively for Madame de Pompadour: in the inventory drawn up after his death there were ten items awaiting delivery to Mme de Pompadour. She had ordered many pieces of furniture from him in 1761, doubtless for the Château de Bellevue, and had already paid 17,400 livres on account. In the inventory after her death, there were sixteen commodes "à la Grecque" that must have come from Oeben, who was in the forefront of this first phase of neoclassical style; in the announcement advertising the sale of his stock after his death, it was explicitly stated that all was "in a new style" (Eriksen 1974:208). Not all of the furnishings for Mme de Pompadour had abandoned the rococo manner: at the Metropolitan Museum of Art, a mechanical table stamped by Oeben and his brother in law R. V. L. C. has pierced cabriole legs, for an unusual effect of lightness and grace. Its mounts bear Pompadour's armorial bearing, a tower, and R. V. L. C.'s stamp shows that it was one of the pieces in the workshop that was left unfinished at the time of Oeben's death, completed and stamped by Roger Vandercruse. Oeben's distinguished marquetry appears at its most ambitious on the famous, minutely documented roll top Bureau du Roi, made for Louis XV, which was begun in 1760 and remained unfinished at his death; it was finished and delivered in 1769, signed by Jean Henri Riesener, but it was Oeben who devised its intricate mechanisms. The known work of Oeben possesses genuine grace and beauty; as craftsmanship it is of the first rank, and it is typically French in its fluent, idiomatic character. His furniture is found in all the great national collections of decorative arts. The Museu Calouste Gulbenkian has a mechanical table made by Oeben for the comte d'Argenson which opens swing away secretarial writing surfaces and a tilted reading easel with successive turns of a single key. At the J. Paul Getty Museum is a commode of ca. 1760 stamped by Oeben veneered in parquetry and reflecting the "new style" especially in its gilt bronze mounts; it is fitted with an elaborate locking mechanism typical of Oeben. He is represented in the Victoria and Albert Museum by a pair of inlaid corner cupboards. These, with a bureau and a chiffonier in the French national Garde Meuble, in which bouquets of flowers are delicately inlaid in choice woods, are his best known and most admirable achievements.

Отбасы

1749 жылғы 29 маусымда Жан Франсуа Франсуаза Маргарита Вандеркрузға үйленді, ол эбеніст Франсуа Вандеркруздың қызы, Лакруа есімді, сонымен қатар тағы бір көрнекті жиһаз жасаушы Роджер Вандеркруз Лакруаның туысы болды. Франсуаза Маргарита Жан Франсуаға Виктория атты қызды дүниеге әкелді, ал Виктория суретші Эжен Делакруаны өмірге келтірді. Жан Франсуа кейде өзінің ағасы Саймон Франсуа Обенмен (шамамен 1725, Хайнсберг – 1786, Париж) шатастырылып қалады, ол 1754 жылдан бері оның жұмысшысы болған және Вандеркруздың екінші қызына үйленген. Олардың қарындасы Мари Катерина 1759 жылы эбеніст Мартин Карлинге тұрмысқа шықты. Оның жесірі оның шәкірті Жан Анри Ризенерге үйленді, ол 1768 жылы шебер атағын алғанға дейін Обеннің мөрін пайдаланды.