Томас Чиппендейл: Ағылшын жиһаз өнер шеберінің өмірі мен шығармашылығы
Thomas Chippendale
Томас Чиппендейл (1718-1779) – ағылшын жиһаз өндірушісі, Георг дәуіріндегі Рококо және неоклассикалық стильдерде жиһаз дизайны жасаған. Дизайнердің ең маңызды каталогы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ағылшын жиһаз дизайнері (1718–1779), оның ұлы
English furniture designer (1718–1779)
his son
Томас Чиппендейл (1718 жылдың маусымы – 1779) – Лондонда шкаф жасаушы, орта грузин, ағылшын рококо және неоклассикалық стильдегі жиһаздарды жобалаған. 1754 жылы ол өзінің дизайндарының сауда каталогын – «Джентльмен және шкаф жасаушының нұсқаулығы» деген атпен шығарды. Бұл Англияда сол кезге дейін жарияланған жиһаз дизайндарының ең маңызды жинағы болды және жиһаздың жаппай өндірісіне мүмкіндік берді. Осы жетістігінің арқасында ол кеңінен танымал болды. Виктория және Альберт мұражайының мәліметінше, «оның дизайндары Ұлыбританияда, сондай-ақ Еуропа мен Америкада осыншалықты ықпалды болды, тіпті ‘Чиппендейл’ деген сөз оның нұсқаулығындағы дизайндарға ұқсас кез келген жиһазды сипаттау үшін қолданылатын болды». Оның үлгілері сол дәуірдегі британдық жиһаз сәнін көрсетеді және бүгінде әлемдік деңгейде қайта өндірілуде. 1779 жылдың 16 қарашасында ол Сент-Мартин-ин-филдс шіркеуінің жазбаларына сәйкес, қазірде Ұлттық галерея орналасқан жердегі зиратқа жерленді. Чиппендейл жиһаздары жоғары бағаланады; 2008 жылы аукционда сатылған падукадан жасалған шкаф 2,729,250 фунт стерлингке сатылды.
Thomas Chippendale (June 1718 – 1779) was a cabinet maker in London, designing furniture in the mid Georgian, English Rococo, and Neoclassical styles. In 1754 he published a book of his designs in a trade catalogue titled The Gentleman and Cabinet Maker's Director—the most important collection of furniture designs published in England to that point which created a mass market for furniture—upon which success he became renowned. According to the Victoria and Albert Museum, "so influential were his designs, in Britain and throughout Europe and America, that 'Chippendale' became a shorthand description for any furniture similar to his Director designs". The designs are regarded as representing the current British fashion for furniture of that period and are now reproduced globally. He was buried 16 November 1779, according to the records of St Martin in the Fields, in the cemetery since built upon by the National Gallery. Chippendale furniture is much valued; a padouk cabinet that was offered for auction during 2008 sold for £2,729,250.
Өмір
Чиппендейл 1718 жылдың маусым айында Англияның Йоркширдің Батыс Ридингіндегі Отли қаласында дүниеге келді. 5 маусымда крещение рәсімінен өтті. Ол Джон Чиппендейлдің (1690–1768), ағаш шеберінің және оның бірінші әйелі Мэридің (туған тегі Дрейк; 1693–1729) жалғыз баласы болды. Ол бастауыш білімін Принц Генридің Отлидегі грамматикалық мектебінде алды. Чиппендейл отбасы ұзақ жылдар бойы ағаш өңдеу саласында жұмыс істеп келген, сондықтан ол негізгі білімін әкесінен алған, бірақ Лондонға көшіп келгенге дейін Ричард Вудтан да оқыған деп есептеледі. Кейін Вуд «Директордың» сегіз данасын тапсырыс берді. 1748 жылдың 19 мамырында ол Мэйфэрдегі Сент-Джордж шіркеуінде Кэтрин Редшоуға үйленді және олар бес ұл мен төрт қыз өрбіткен. 1749 жылы Чиппендейл Ковент-Гарденге жақын Кондуйт-Кортта шағын үйді жалға алды. 1752 жылы ол Стрэндтен тыс Сомерсет-Кортқа көшіп барды. 1754 жылы Чиппендейл Лондонның 60–62 Сент-Мартин-Лейн мекенжайына көшіп келді, онда келесі 60 жыл бойы отбасылық бизнес жұмыс істеді, 1813 жылға дейін оның ұлы Томас Чиппендейл (Кіші) банкроттық жағдайына байланысты шығарылды. 1754 жылы ол бай шотланд саудагері Джеймс Рэннимен серіктестік құрды, ол Чиппендейл «Директордың» бірінші басылымын шығарған кезде бизнеске қаржы салды. Рэнни мен оның бухгалтері Томас Хейг бизнестің қаржылық мәселелерін басқарған болуы мүмкін. Оның әйелі Кэтрин 1772 жылы қайтыс болды. 1766 жылы Джеймс Рэнни қайтыс болғаннан кейін Томас Хейг Рэннидің жесірінен 2000 фунт стерлинг қарыз алған көрінеді, оны Чиппендейлдің серіктесі болу үшін пайдаланды. Рэннидің мұрагерлерінің бірі Генри Фергюсон үшінші серіктес атанды, соның нәтижесінде бизнес Чиппендейл, Хейг және Компания болып қайта құрылды. Томас Чиппендейл (Кіші) 1776 жылы бизнесті басқаруды өз міндетіне алды, бұл оның әкесіне зейнеткерлікке шығуға мүмкіндік берді. Ол Кенсингтондағы Lob's Fields (қазіргі Дерри-стрит) деп аталатын жерге көшіп барды. Чиппендейл 1777 жылдың 5 тамызында Фулхэм шіркеуінде Элизабет Дэвисқа үйленді. Олар тағы үш баланың әкесі болды. 1779 жылы Чиппендейл Хокстонға көшіп барды, онда туберкулезден қайтыс болды және 16 қарашада 1779 жылы Сент-Мартин-ин-зе-Филдс шіркеуіне жерленді. Оның туған қаласы Йоркширдегі Лидс маңындағы Отлиде Чиппендейлге арналған ескерткіш және мемориалдық тақта орнатылған. Лондонның Виктория және Альберт мұражайының фасадында Томас Чиппендейлдің толық мөлшердегі мүсіні орналасқан. Ол «өз түріндегі алғашқы толық сауда каталогы» деп есептеледі. «Нью-Йорк Таймс» газетінің мәліметінше, «клиенттер дизайнды қарап, таңдап, содан кейін жиһазға тапсырыс бере алатын». Үш басылым жарық көрді: біріншісі 1754 жылы, содан кейін 1755 жылы қайта басылды және, соңғысы, 1762 жылы қайта қаралып, кеңейтілді, сол кезде Чиппендейлдің суреттері неоклассицизмнің белгілерін көрсетуге бастады. Чиппендейл өте белсенді жылдарында, әсіресе Инс пен Мейхьюден айқын бәсекелестікке тап болды. 1760 жылдардан бастап Чиппендейл архитектор Роберт Адамның неоклассикалық туындыларының күшті ықпалына ішкі тілек білдірді.
Chippendale was born in Otley in the West Riding of Yorkshire, England in June 1718. He was baptised on 5 June. He was the only child of John Chippendale (1690–1768), joiner, and his first wife Mary (née Drake; 1693–1729). He received an elementary education at Prince Henry's Grammar School, Otley. The Chippendale family had long been involved with the wood working trades and so he probably received his basic training from his father, though it is believed that he was also trained by Richard Wood in York, before he relocated to London. Wood later ordered eight copies of the Director. On 19 May 1748, he married Catherine Redshaw at St George's Chapel, Mayfair and they had five sons and four daughters. During 1749, Chippendale rented a modest house in Conduit Court, near Covent Garden. In 1752, he relocated to Somerset Court, off the Strand. In 1754, Chippendale relocated to 60–62 St Martin's Lane in London, where for the next 60 years the family business operated, until 1813 when his son, Thomas Chippendale (Junior), was evicted for bankruptcy. During 1754, he also began a partnership with James Rannie, a wealthy Scottish merchant, who put money into the business at the same time as Chippendale produced the first edition of the Director. Rannie and his bookkeeper, Thomas Haig, probably cared for the finances of the business. His wife, Catherine, died during 1772. After James Rannie died in 1766, Thomas Haig seems to have borrowed £2,000 from Rannie's widow, which he used to become Chippendale's partner. One of Rannie's executors, Henry Ferguson, became a third partner and so the business became Chippendale, Haig and Co. Thomas Chippendale (Junior) assumed management of the business in 1776 allowing his father to retire. He relocated to what was then called Lob's Fields (now known as Derry Street) in Kensington. Chippendale married Elizabeth Davis at Fulham Parish Church on 5 August 1777. He fathered three more children. In 1779, Chippendale relocated to Hoxton where he died of tuberculosis and was buried at St Martin in the Fields on 16 November 1779. There is a statue and memorial plaque dedicated to Chippendale outside The Old Grammar School Gallery in Manor Square, in his home town of Otley, near Leeds, Yorkshire. There is a full size sculpted figure of Thomas Chippendale on the façade of the Victoria and Albert Museum, London. It is regarded as the "first comprehensive trade catalogue of its kind". According to The New York Times, "customers could browse, select a design and then order a piece of furniture". Three editions were published, the first in 1754, followed by a virtual reprint in 1755, and finally a revised and enlarged edition in 1762, by which time Chippendale's illustrated designs began to show signs of Neoclassicism. Chippendale had considerable competition during his active years, most notably from Ince and Mayhew. From the 1760s Chippendale was influenced heavily by the Neoclassical work of architect Robert Adam.
Ынтымақтастықтар
Чиппендейлдің директоры көптеген басқа жиһаз жасаушылармен қолданылды. Осының салдарынан, танымал "Чиппендейл" стиліндегі жиһаз Дублинде, Филадельфияда, Лиссабонда, Копенгагенде және Гамбургте жасалды. Екатерина Ұлы және Людовик XVI-ның француз тіліндегі басылымындағы директордың көшірмелері болды. Директор төрт негізгі стильді көрсетеді: терең ойылған ағылшын стилі, XV Людовик стиліндегі француздық рококо, торы бар және лакталған қытай стилі, сондай-ақ тік аркалары, төрт жапырақты өрнектері және оюлы аяқтары бар готика стилі. Оның ең сүйікті ағашы – магони, ал орындық жиһазында ол әрқашан фанера емес, массивті ағаш қолданды.
Chippendale's Director was used by many other cabinet makers. Consequently, recognisably "Chippendale" furniture was produced in Dublin, Philadelphia, Lisbon, Copenhagen and Hamburg. Catherine the Great and Louis XVI both possessed copies of the Director in its French edition. The Director shows four main styles: English with deep carving, elaborate French rococo in the style of Louis XV furniture, Chinese style with latticework and lacquer, and Gothic with pointed arches, quatrefoils and fret worked legs. His favourite wood was mahogany; in seat furniture he always used solid wood rather than veneers.
Жас Томас Чиппендейл
Бұл шеберхананы оның ұлы Томас Чиппендейл кіші (1749–1822) жалғастырды, ол кейінгі неоклассикалық және Регенттік стильдерде жұмыс істеді, Кристофер Гилберт бағалағандай, "Адамның соңғы кезеңінің біраз жылдамдықпен нәзік болған кезеңі". 1804 жылы Сент-Мартинс-Лейн мекенжайындағы қалған тауарлардың банкроттыққа ұшырауы мен сатылуы компанияның соңғы кезеңін аяқтаған жоқ, себебі кіші Чиппендейл 1820 жылға дейін Сторхедтегі сэр Ричард Колт Хоарға жиһаз жеткізіп тұрды.
The workshop was continued by his son, Thomas Chippendale, the younger (1749–1822), who worked in the later Neoclassical and Regency styles, "the rather slick delicacy of Adam's final phase", as Christopher Gilbert assessed it. A bankruptcy and sale of remaining stock in the St. Martin's Lane premises in 1804 did not conclude the company's latest phase, as the younger Chippendale supplied furniture to Sir Richard Colt Hoare at Stourhead until 1820.
Поп-мәдениет
1943 жылы The Walt Disney Company компаниясы жасаған Чип пен Дейл (Chip 'n' Dale: Rescue Rangers) есімдері Chippendale атымен байланысты әдемі тіркес. Оның аты 2022 жылғы "Чип пен Дейл: Рескур-Рейнджерс" фильмінің басында қысқаша айтылады. "Тауылсыз оқиғалар" телесериалының 1980 жылғы "Парсонның қуанышы" эпизодында Чиппендейл жасаған комод оқиғаның орталық тақырыбы болып табылады.
Created by The Walt Disney Company in 1943, the names Chip 'n' Dale (lead characters in Chip 'n Dale: Rescue Rangers) are a pun on Chippendale. He is briefly mentioned by name in the opening of the 2022 film Chip 'n Dale: Rescue Rangers. A Chippendale commode is the centre of the story in "Parson's Pleasure", a 1980 episode of Tales of the Unexpected.