Кіріспе

Вирджиния штатының Норфолк қаласындағы жер бедері, АҚШ.

Кейіннен, әртүрліше жазылу варианттары пайда болды, мысалы, Соуэллс Пойнт, Сиуэллс Пойнт және Сеуэллс Пойнт. Бүгінде қолданылатын жалпы жазу түрі - Сеуэллс Пойнт. Кейін, 1862 жылдың 10 мамырында Конфедерация күштері Норфолктан эвакуацияланғанда, батареялар тасталып қалды.

Хэмптон жолдарының шайқасы

Хэмптон-роудс шайқасы - 1862 жылдың 8-9 наурызында Хэмптон-роудс аймағындағы Сеуэллс-пойнт түбінде болған атақты шайқас. Одақтың теңіз күштерінің "Монитор" кемесі Конфедерация теңіз күштерінің "Виргиния" кемесімен кездесті. Нәтижесі шешілмеген бұл шайқас теңіз тарихында екі бумен жүретін, темір қапталған соғыс кемелері арасындағы алғашқы шайқас ретінде ерекше маңызға ие.

Авраам Линкольн және Сеуэллс-пойнттың бомбалануы

1862 жылдың 5 мамырында президент Линкольн, өзінің кабинет хатшылары Стэнтон мен Чейзбен бірге «Маями» пароходымен Хэмптон Роудсқа тоқтап қалған Жарым аралдық науқанына жеке басшылық ету үшін барды. Келесі күні Линкольн Джеймс өзеніндегі канонерлік операцияларды және блокадалық эскадрильяның Сеуэллс-Пойнтты бомбалауын басқарды. 1862 жылдың 8 мамырында «Монитор», «Дакота», «Наугатук», «Семинол» және «Сускеханна» президенттің бұйрығымен Вирджиния штатының Сеуэллс-Пойнт қаласында конфедераттардың батареяларын атқылады, деп хабарлады флаг-офицер Л.М. Голдсборо, «негізінен сол жерге әскерлерді түсіру мүмкіндігін анықтау мақсатында», Норфолкқа қарай жылжу үшін. Президент Линкольн конфедераттардың Норфолктан кетуі туралы естіген қауесеттер енді расталды; бір буксир қашып, эвакуация толыққанды жүріп жатқанын және CSS «Вирджиния» өзінің кішкентай канонерлік қайықтарымен Джеймс немесе Йорк өзенімен жол тартпақ екенін жеткізді. «Вирджиния» кемесі 7-сіндегідей шыққанда, Одақ флоты «Мониторды» артқа қарай тартып, күшті, бірақ қозғалтқышы нашар әскери кемені терең суға тартуды жоспарлады, оны жылдамдығы жоғары бу пароходтарымен соққылауға мүмкіндік беру үшін. Бомбалау Сеуэллс-Пойнттағы күштердің азайғанын көрсетті, бірақ олар әлі де айтарлықтай болды. «Вирджиния» кемесі шықты, бірақ соққылау үшін жеткіліксіз алысқа шықпады. Екі күннен кейін президент Линкольн, әлі де бас қолбасшы ретінде, флаг-офицер Голдсбороға: «Егер сіздер «Галена» және оған ілеспе екі канонерлік қайықсыз «Мерримакпен» (Линкольн мен Солтүстік штаттар кеменің бұрынғы атауын қолданды) сәтті күресе алатындарыңызға сенімді болсаңыз, онда «Галена» мен екі канонерлік қайықты бірден Джеймс өзенімен генерал Макклелланға көмектесу үшін жіберіңіз» деді. Президенттің теңіздегі күшті бөлуі екі жағалау батареясын үнсіз қылды және CSS «Джеймстаун» және CSS «Патрик Генри» канонерлік қайықтарын Джеймс өзенімен кері шегінуге мәжбүр етті. 1862 жылдың 9 мамырында президент Линкольн ұшқыштармен сөйлесіп, карталарды зерттегеннен кейін Сеуэллс-Пойнттан шығысқа қарай барлау жүргізіп, Уиллоуби-Пойнт маңындағы бекінісі жоқ қолайлы қону орнын тапты. Сол түні әскерлер көлікке мінді. Келесі күні олар президент таңдаған жерге қонды. Ол әлі де суда болып, өзінің «басқару кемесі» «Маямиден» «Мониторға» батареялар әлі де адамдармен толықтырылған-жоқ екенін анықтау үшін Сеуэллс-Пойнтты барлауға бұйрық берді. Жұмыстар тасталғанын көрген президент Линкольн генерал-майор Вульдің әскерлеріне Норфолкқа жол тартуға бұйрық берді, олар 10-шы күні түстен кейін келді. 1862 жылдың 10 мамырында Норфолк теңіз базасы конфедераттар Ричмондты қорғау үшін жарты аралға шегінген кезде өртке берілді. Одақ әскерлері Форт Монродан Хэмптон Роудсқа өтіп, Оушен-Вьюге қонды және Норфолкқа басып кірді. Аймақтың толығымен Одақтың бақылауына қайтаруымен Сеуэллс-Пойнттағы оқшауланған батареялар маңыздылығын жоғалтып, тасталды. XIX ғасырдың қалған бөлігінде бұл аймақ көбінесе дамытылмаған және сирек қоныстанған болды.

Сеуэллс Пойнт 20-шы ғасырда

ХХ ғасырдың басында Сеуэллс Пойнтте болған екі оқиға АҚШ тарихындағы оның рөліне ұзақ мерзімді әсер етті. Олардың әрқайсысы әлемдегі ең ірі теңіз базасының құрылуына негіз салды. Біріншісі – дамып келе жатқан теміржол және өнеркәсіптік қуаттар арасындағы бәсекелестік болды. Екіншісі азаматтық тойлаумен басталды. Бұл Виргиния темір жолының салынуы және Джеймстаун көрмесі еді.

Виргиния теміржолының құрылысы

1890 жылдардың ортасында бұрын Чесапик және Огайо теміржолын (C&O) салумен айналысқан инженер Уильям Н. Пейдж армандады. Ол Батыс Вирджинияның оңтүстігіндегі Нью-Ривер аңғары мен төменгі Гайандотт өзені арасында орналасқан, бай битумды көмірге толы, әлі игерілмеген кен орындарын білді. Бұл аймаққа C&O және оның басты бәсекелесі Норфолк және Батыс теміржолы (N&W) әлі жеткен жоқ. Айналасындағы жерлерді дамытумен және теміржол арқылы Хэмптон Роудсқа көмір тасымалдаумен айналысқан ірі теміржолдар кезінде ол жоспар құрды. Пейдж игерілмеген көмір кендерін пайдалану үшін бірнеше досын инвестор ретінде шақырып, жерді сатып алуға көмектесуді ұсынды. 1898 жылы ол кішкентай орман шаруашылығы теміржолын сатып алып, оны штат ішінде (тек Батыс Вирджинияда) жүретін Глубоководная теміржолы ретінде кеңейтті және жаңартты. Жаңа, қысқа желілік теміржол Дипвотердегі Канава өзені және Матоакадағы N&W бойындағы C&O-ның қолданыстағы желілерімен байланысуды жоспарлады. Пейдж өзінің Deepwater теміржолын дамыта келе, ірі теміржолдардың біреуімен байланыс орнату және тиімді тарифтерді бөлісу туралы келіссөздер жүргізуде қиындыққа тап болды. Кейіннен C&O және N&W басшыларының бұл аумақты болашақ даму үшін өздеріне тиесілі деп санағаны белгілі болды. Олар Пейдж пен оның жаңадан құрылған Deepwater теміржолымен келіссөздер жүргізуден жасырын түрде бас тартты. Пейдж күткендей, бас тартқан жоқ. Оның орнына, ол екі ірі теміржолдың наразылығына қарамастан, Deepwater теміржолын салуды табандылықпен жалғастырды. Олар Пейджтің инвесторларының бірі, осы кәсіпкерліктегі үнсіз серіктес Генри Хатлстон Роджерс екенін білмеді – ол Standard Oil Trust компаниясының негізгі тұлғаларының бірі ретінде алғашқы байлығын жинаған миллионер. Роджерс үлкен теміржолдардың инвестициясын тоқтатуға жол бермейтін еді. Оның орнына, ол Пейджбен бірге таулардан шығып, Вирджиния арқылы Хэмптон Роудсқа дейінгі өздерінің маршрутын құпия жоспарлап, қамтамасыз етуге кірісті! Вирджиниядағы бөлігі үшін жеке компания, Tidewater теміржолы құрылды. Жоспарлау және жерді сатып алу жұмыстары көбінесе құпия түрде жүргізілді. Ақпан айының жексенбісі күні 35 геодезисттің тобы балықшылар болып киініп, Вирджиния штатының Глен-Лин қаласында Нью-Ривердің өткелін, сондай-ақ Батыс Вирджиниядан Вирджиния штатының Нароуз арқылы өтетін желінің іргелес бөлігін картаға түсірді. Жаңа желі Роанок өзенінің аңғарымен Блю Ридж таулары арқылы өтіп, содан кейін Хэмптон Роудс аймағына тікелей шығысқа қарай бағытталды. Жол бойындағы әртүрлі қауымдармен тыныш келісімдер жасалды. Олардың ішінде Норфолк, құрылған Норфолк және Батыс теміржолының үйі және Ламбертс-Пойнттағы көмір айлағы болды. Жаңа көмір айлағын салу үшін жеткілікті жері бар Хэмптон Роудс жағалауына қол жеткізу бүкіл жоба үшін маңызды болды. Дамытылмаған жер Сеуэллс Пойнт қаласында орналасқан, онда Пейдж пен Роджерс Хэмптон Роудста 1000 фут (305 м) және оған іргелес жерді сатып алды. Жаңа теміржолдың құрылысын жеңілдету үшін Норфолк қаладан Сеуэллс Пойнтке дейін толыққанды кеңейтілген құрылыс жолын ұсынды. Олардың жері мен маршруты қамтамасыз етілгеннен кейін, 1905 жылы Пейдж (Роджерстің жеке басы әлі де ашылмаған) жаңа теміржолдың қалған бөлігін салуды бастады. Ірі теміржолдар не болып жатқанын түсінген кезде олардың жаңа бәсекелесін тоқтату мүмкін болмады. Роджерстің жеке басы мен қолдауы бір жылдан астам уақыттан кейін ашылды. 1907 жылдың басында әлі де салынып жатқан Deepwater және Tidewater теміржолдары біріктіріліп, Вирджиния теміржолы (VGN) құрылды. Сол уақытта Вирджиния теміржолының Норфолк бөлігі салынып бітті. Бұл 1907 жылдың көктемінде ашылған Севеллс-Пойнттегі VGN көмір айлағының солтүстігіндегі жерде өткен Джеймстаун көрмесіне қызмет етуге уақытында дәлелденді. Роджерстің жеке қаражатымен жұмыс істеген жаңа Вирджиния теміржолы 25 жыл бұрын ірі теміржолдар салынған кезде қол жетімді болмаған құрылыс техникасын қолдану арқылы ең жоғары стандарттарға сәйкес салынды. Бұл - сол кездегі инженерлік керемет. 1909 жылғы 29 қаңтарда VGN-дегі соңғы бұрыш қағылды. Сәуір айында Роджерс өзінің жаңа "Таулардан теңізге" теміржолының аяқталуын мерекелеу үшін Норфолкте тойланды. Ол теміржолдың 2,5 миллион долларлық жаңа көмір айлағын аралады. Севеллс Пойнт және Марк Твен Норфолктегі әсем банкетте сөз сөйледі. Вирджиния теміржолы және оның Севеллс-Пойнттағы терминалы 20 ғасырдағы АҚШ теңіз тарихында маңызды рөл атқарды. Бұрынғы Экспозиция алаңына (ол 1917 жылдан бастап Әскери-теңіз күштерінің маңызды нысаны болды)...

1907 жылғы Джеймстаундағы көрме

Джеймстаун көрмесі – 20 ғасырдың басында АҚШ-та кеңінен танымал болған көптеген дүниежүзілік жәрмеңкелер мен көрмелердің бірі. Ол 1907 жылғы 26 сәуірден 1 желтоқсанға дейін Севеллс-Пойнт қаласында 1607 жылы Джеймстаун қонысының құрылғанының 300 жылдығын атап өту үшін өткізілді. 20 ғасырдың басында, 300 жылдық мерейтой жақындаған кезде, Норфолк қаласының басшылары сол жерде мерекелік шара өткізу үшін науқан бастады. Вирджинияның көнеліктерін сақтау қауымдастығы 1900 жылы Жаңа әлемдегі алғашқы тұрақты ағылшын колониясының құрылғанының 300 жылдығына арналған мерекелік шараны ұйымдастыруды бастады. Ешкім Джеймстаун аралындағы оқшауланған және ұзақ уақыт бойы тасталып кеткен бастапқы орнының шара өткізуге қолайлы емес деп ойламады. Джеймстаунда көпшілікке арналған жайлар болмады, ал Джеймстаун қонысы орналасқан бекініс Джеймс өзенімен көп бұрын жұтылып кеткен деп саналды. Алайда, штаттың көптеген аймақтарында Ричмонд, штаттың астанасы, мерекелік шара өткізілетін орын болады деген болжам болды. Хэмптон Роудстың қызығушылығын 1901 жылғы 4 ақпанда Джеймс М. Томсонның «Норфолк Диспетчер» газетінде жарияланған редакциондық мақала оятты: «Норфолк, сөзсіз, осы мерекелік шараны өткізуге лайықты орын. Норфолк бүгінде Вирджинияның ең көп халқы тұратын бөлігінің орталығы болып табылады, және тарихи, бизнес және сезімтал себептердің бәрі Ричмондта емес, осы жерде мерекелік шара өткізілуіне қолдау білдіре алады». «Диспетчер» Норфолктің көрменің орны ретінде белсенді жақтаушысы болды және келесі редакциондық мақалаларында «Ричмондтың Джеймс өзеніндегі орналасқандығынан басқа мерекеге ешқандай құқығы жоқ» деп атап өтті. 1901 жылғы қыркүйекте Норфолк қалалық кеңесі жобаға қолдау көрсетті, ал желтоқсан айында Хэмптон Роудстың 100 көрнекті тұрғыны Норфолктің орын ретінде таңдалуын талап ету үшін Ричмондқа сапар жасады. 1902 жылы «Джеймстаун көрмесі» компаниясы құрылды. Вирджинияның бұрынғы губернаторы Фитцху Ли, генерал Роберт Лидің немере інісі, оның президенті болып тағайындалды. Халықаралық көрмені Севеллс-Пойнттағы бір шақырымдық учаскеде орналастыру туралы шешім қабылданды. Бұл орын саяси тұрғыдан дұрыс болды, өйткені ол Норфолк, Портсмут, Ньюпорт Ньюс және Хэмптон қалаларынан шамамен бірдей қашықтықта орналасқан. Севеллс-Пойнт ауылы да олардың ешқайсысына жақын емес еді. Құрлықпен жету қиын болса да, су арқылы жету әлдеқайда ыңғайлы болды, бұл ақырында артықшылыққа айналды. «Джеймстаун көрмесі» логистикалық қиындықтарға толы болды. Көрме орнына жолдар салу қажет болды. Көрме ғимараттарына жабдықтар жеткізу үшін пирстер салу қажет болды. Көрмеге келген 3 миллионға жуық адамды қабылдау үшін қонақүйлер салу қажет болды. Жаман ауа райы барлық жұмысты баяулатты. Тағы бір үлкен сәтсіздік – Фитцху Лидің қайтысы болды. Ол Жаңа Англияда мерекелік шараға сауданы жандандыру үшін сапар жасағанда қайтыс болды. Оның орнына Генри Сент-Джордж Такер, Вирджинияның бұрынғы конгрессмені тағайындалды. Норфолк кәсіпкері Дэвид Лоуэнберг операцияның басым бөлігін бас директор ретінде басқарды. Ашылу күні де қиындықтарсыз болған жоқ. Электр шамдарының тек бестен бірі ғана қосылды, ал «Соғыс жолы» демалыс аймағы әлі дайын емес еді. Үкіметтік пирстердің құрылысы көрменің орталық бөлігіндегі жердің көп бөлігін лайға айналдырды. Бірақ уақыт өте келе жағдай жақсарып, шара тамаша болды. Ұйымдастырушылар әр штаттан өз тарихы мен өнеркәсібін көрсету үшін үйлерді салуды сұрады. Барлық штаттардың қатысуына қызығушылықтың немесе қаржының жетіспеуі кедергі келтірді, бірақ 21 штат үйлерді қаржыландырды, олар өз аттарымен аталады: Пенсильвания үйі, Вирджиния үйі, Нью-Гэмпшир үйі, Солтүстік Каролина үйі және т.б. Көрме кезінде әр штатты жеке-жеке құрметтеу үшін арнайы күндер белгіленді. Әдетте, штаттың губернаторы штаттың үйіне келген қонақтарды қарсы алуға шығатын. Штат үйлерінің он үшін Норфолк әскери-теңіз базасының Диллингэм бульвары бойындағы «Адмиралдар қатары» деп аталатын жерде әлі де көруге болады. Олардың көпшілігі қазір әскери-теңіз күштерінің жоғары лауазымды офицерлерінің резиденциялары болып табылады. АҚШ президенті Теодор Рузвельт құрметті қонақ ретінде қатысты. Марк Твен және Генри Х. Роджерс «Канауа» яхтасында да келді. Твеннің әзіл-қалжыңға толы сөзі, ішінара, Норфолк теңіз кемесінің бұрынғы командирі, контр-адмирал Пурнелл Ф. Харрингтонды таныстыруға арналған еді. Твен: «Адмирал Харрингтонды қарсы алу кезінде мен оған мақтау айтпаймын. Мақтау адамды ұялтады. Не айтарыңды білмейсің. Ол сізді сөзбен шабыттандырмайды. Сіз мақтауға жауап ретінде ештеңе де айта алмайсыз. Мен өзім де көп рет мақтауға ие болдым, және олар мені әрқашан ұялтып жіберді. Мен олар жеткілікті айтпағанын сезінемін». Көрме қаржылық тұрғыдан сәтсіз болғанымен, ол Америка үшін, сондай-ақ Норфолк пен Хэмптон Роудс үшін маңызды рөл атқарды. Көрменің ең әсерлі көрсетілімі құрлықта емес, суда болды. Адмирал Робли Эванс басқаратын екі эскадрильяның кемелері Севеллс-Пойнттан үнемі көрінетін. Көрмеге он алты линкор, бес крейсер және алты эсминец кірді. Көрме аяқталғаннан кейін флот Хэмптон Роудста қалды және президент Рузвельттің «Ақ флот» атанды, ол елдің әскери күшін көрсету үшін бүкіл әлемді аралады. Көрмеге дерлік барлық көрнекті конгрессмендер мен сенаторлар қатысты, ал Норфолк әскери-теңізшілері көрме орнында теңіз базасын құруды ұсынды. Алайда, идеяның іске асуына шамамен 10 жыл уақыт өтті, бірінші дүниежүзілік соғыс осы идеяға серпін берді. 1917 жылғы 28 маусымда президент Вудро Вильсон база үшін жер сатып алуға және қоймалар мен пирстерді салуға 2,8 миллион доллар бөлді. Алғашқы сатып алынған жердің 367 гектары бұрынғы Джеймстаун көрмесінің орны болды. Әскери мүлік кейіннен айтарлықтай кеңейтілді. 1960 және 1970 жылдары Вирджиния теміржолының көмір пирстері, жер және Норфолк және Батыс теміржолына тиесілі жанындағы көмір сақтау орны қосылды.

XXI ғасырдағы Сеуэллс Пойнты

Қазіргі уақытта Норфолк әскери-теңіз станциясы Сеуэллс-Пойнтта орналасқан. Бұл база шамамен және әлемдегі ең ірі әскери-теңіз базасы болып табылады. Мұнда 5-ші әскери-теңіз округінің, Атлантика флотының, 2-ші флоттың, НАТО-ның Норфолк бірлескен күш командалығының және НАТО-ның одақтас командалық трансформациясының штаб-пәтері орналасқан. Әскери-теңіз кешеніне Норфолк әскери-теңіз станциясы, Норфолк NAS, сондай-ақ Хэмптон Роудс аймағындағы басқа да әскери-теңіз нысандары кіреді. Мұндағы 78 кеме мен 133 ұшақ теңізде болмағанда, олар 14 тұғырдың біріне қасында тоқтатылады немесе 15 ұшақ ангарының бірінде жөндеу, қайта жабдықтау, оқу және кеме немесе эскадрилья экипажына отбасыларымен бірге болу мүмкіндігі үшін орналасады. Базада әуе кемелері, крейсерлер, эсминецтер, ірі десанттық кемелер, суасты кемелері және түрлі жабдықтау және логистикалық кемелер орналасқан. Порт қызметі жыл сайын 3100-ден астам кемелердің қозғалысын бақылайды. Порт құрылыстары жағалау бойында 6 шақырымнан астамға созылып, 11 шақырымға жуық тұғыр мен пирс кеңістігін қамтиды.