Кіріспе

Екінші Буер соғысындағы британдықтардың қатарынан жеңілістері, 19 ғасырдың соңындағы Гавайидегі дағдарыс. "Қара апта" – 1899 жылғы 10 желтоқсаннан 17 желтоқсанға дейінгі кезең, екінші Буер соғысы барысында британдық армия Буер республикаларынан Стормбергте (10 желтоқсан), Магерсфонтейнде (11 желтоқсан) және Коленсода (15 желтоқсан, 1899 жыл) үш ауыр жеңіліске ұшырады. Осы кезеңде 2776 британдық әскер қаза тапты, жараланды және тұтқынға алынды. Бұл оқиғалар соғысты оңай жеңуге болатындай сезінген үкімет пен әскерлерге шындықты көрсетті. Британдық бөлімшелер сол кездегі заманауи, дүрыл қарумен жабдықталған, .303 калибрлі Ли-Энфилд және Ли-Метфорд мылтықтарымен, сондай-ақ артқыдан зарядталатын далалық артиллериясымен қаруланды. Бурлар 7 мм 1893 жылғы Маузер мылтығымен қаруланды және неміс жасаған артқыдан зарядталатын далалық артиллериясын қолданды. Алайда, британдықтар Наполеон дәуіріне сәйкес тактикамен тайпалық соғыстарда күресуге үйренген еді және осындай заманауи қарулармен қаруланған қарсыласқа қарсы күресу үшін тиісті тактикалық доктринасы болмады, нәтижесінде ауыр шығынға ұшырады. Жаңа, жаңартылған әскерлермен бірге жаңа тактикалар да келді. "Қара аптадан" кейін бірнеше ай өткен соң, британдық атқыштар дивизиясының бірі жеңіске апарып соққан қанаттық шабуылды бастады. Кавалерияны найзаның орнына жылдам атуға қабілетті мылтықтармен жарақтандырудан өзге, жаңа британдық әскери доктрина артиллерияны армияның қорғаныс бөлімі ретінде пайдалануды бастады және пулеметтерді қолдануда жаңашылдықтар жасады. Бұл жаңа еріктілер "жеңіліс пен жеңілісшілдік айыбынан таза, науқандарға жаңа күш беру және елде үміт ояту үшін келген жаңа тұлғалар" болды. Чемберлен 1899 жылғы желтоқсан айында Министрлер кабинетінде ықпалын жоғалтты. Иронияға орай, 1895 жылы үкімет құрылған кезде Лорд Солсбери Чемберленге Соғыс министрлігін ұсынған еді; ол қабылдағанда, Кейптағы қиындықтармен айналысу Соғыс министрлігінің міндеті болар еді. Артур Балфур Премьер-министр міндетін атқарды, ал Лорд Лансдаун Соғыс министрі болды. Лорд Солсбери Хатфилдте қайтыс болған әйеліне күйініп, іс-қимылға қабілетсіз болды. Лорд Робертстің 1900 жылдың бірінші жартысындағы жеңістерінен кейін Чемберленді ұлы мемлекет қайраткері деп мойындады, бұл сыртқы саясаттың бұрынғы алып тұлғасы Лорд Солсберидің біртіндеп зейнетке шығуынан туған олқылықты толтырды. Чемберленнің мақсаты – төзімді, либералды және өркениетті Империя құру, сондай-ақ Оңтүстік Африканы кең көлемде қайта құру еді.

Жеңістердің салдары

Қара апта апатынан кейін британдық үкімет Бур соғысының оңай жеңіс бола қоймасы және Рождествоға дейін аяқталмайтынына көз жеткізіп, ой-өрісін түбегейлі өзгертті. Бур әскерімен теңесіп, одан асып түсу үшін олар әскери құрамды, жақсы жұмылдыруды және жаңғыртуды күшейте отырып, әскери салада көптеген өзгерістер жасады. Ұлыбританияда түрлі пікірлер қалыптасты. Британдықтардың ісінің әділдігіне күмәнданушылар көп болғанымен, осы соғыста ерікті болып, жеңіске жеткен патриоттар басымдық құрды. Қара аптадан кейін үкімет "өз үйлерін және отбасыларын тастап, елдеріне қызмет ету үшін өмірін қауіпке тігуге дайын, денесі жетілген ерлерді" шақырды. Осы қауіпті міндетке қарамастан, көптеген адамдар қатардағы әскерге немесе қысқа мерзімді қызметке ерікті болып түсті. Буллердің Лейдисмиттегі шешімдері оның қызметтен босатылуына және лорд Робертспен ауыстырылуына себеп болды. Бұл баспасөз "кері айналдырған сер" деп атаған Буллердің мансабының соңы болды. Тағы бір салдары – бірнеше ай ішінде Канада, Австралия және Жаңа Зеландиядан 30 863 жаңа сарбазды жинау болды. Бұл туралы 1902 жылы өткен Империялық конференцияда шешім қабылданды. 8400 канадалық ерікті болып, олардың 600-ы Британдық Колумбиядағы лорд Страткона өсірген атты әскерлер еді. Австралиялықтардың 6208-і Жаңа Оңтүстік Уэльстен, 3897-і Викториядан, 2903-і Квинслендтен, 1494-і Оңтүстік Австралиядан, 1165-і Батыс Австралиядан, 796-ы Тасманиядан келді. Жаңа Зеландиядан шамамен 6000 адам келді. Канадалықтар атпен жақсы жауынгерлік дағдыларға ие болды, ал мәселе Колензо шайқасынан кейін шешілгенде, атты әскер тактикасының қажеттілігі мойындалды. Қара аптадан бері көптеген австралиялықтар аттандыруға дайын күйде лагерьде орналасқан. Буллердің жеңілісінен кейін Жаңа Зеландия премьер-министрі Ричард Седдон Чемберленге телеграмма жіберіп, оларға көмектесуге қуанышты екендерін хабарлады.