Кіріспе
Несепкекшаны толық босату қабілетсіздігі. Ұзақ мерзімде зәр жолдарының кедергісі мыналарға әкелуі мүмкін: Несепкекша тастары, детрусор бұлшық етінің атрофиясы (атоникалық несепкекша – бұл өте ауыр түрі), гидронефроз (бүйректердің толысуы), детрусор бұлшық етінің гипертрофиясы (несепкекшаны зәр шығару кезінде қысуға жауапты бұлшық ет), несепкекша қабырғасында дивертикулалардың (қаптардың) пайда болуы (ол тастар мен инфекцияға алып келуі мүмкін).
In the longer term, obstruction of the urinary tract may cause:
Bladder stones
Atrophy of the detrusor muscle (atonic bladder is an extreme form)
Hydronephrosis (congestion of the kidneys)
Hypertrophy of the detrusor muscle (the muscle that squeezes the bladder to empty it during urination)
Diverticula (formation of pouches) in the bladder wall (which can lead to stones and infection)
Дәрі-дәрмектер
Кейбір адамдар БГП-ға (простатаның қатеңдеуі) қарсы дәрі-дәрмектермен емделеді. Оларға несеп шығару жолының мойнындағы тегіс бұлшық еттерін босаңсытатын тамсулозин, сондай-ақ простатаның үлғаюын азайтатын финастерид және дутастерид кіреді. Бұл дәрілер БГП-ның жеңіл жағдайларында ғана тиімді, бірақ олардың да шамалы қосымша әсерлері болуы мүмкін. Кейбір дәрілер жыныстық құштарлықты төмендетуі және бас айналу, шаршау, әлсіздік сезіміне шақыруы мүмкін.
Катетер
Жедел несеп тоқтауы несеп қатқыршасы (кішкентай, жұқа, иілгіш түтік) көк шұлыққа орналастыру арқылы емделеді. Бұл үзіліссіз катетер немесе катетерді орнында ұстап тұратын кішкентай, қабынып тұратын баллоны бар Фолей катетері болуы мүмкін. Үзіліссіз катетерлеуді денсаулық сақтау маманы немесе адамның өзі (таза үзіліссіз өзіндік катетерлеу) жасай алады. Ауруханада жасалатын үзіліссіз катетерлеу стерильді әдіс болып табылады. Пациенттерге бір қарапайым көрсету арқылы өзін-өзі катетерлеу техникасын үйретуге болады. Өзіндік үзіліссіз катетерлеумен (CISC) байланысты қиындықтарға кейбір адамдардың катетерді өздері орната алмауына байланысты емделу режимін сақтаудағы мәселелер жатады.
Challenges with CISC include compliance issues as some people may not be able to place the catheter themselves.
Хирургиялық операция
Зәрдің созылмалы тоқырауына хирургиялық араласу қажет болуы мүмкін. Екі процедура да салыстырмалы түрде қауіпсіз болғанымен, асқынулар туындауы мүмкін. Еңбектің қатесіз гиперплазиясы (ЕҚГ) бар пациенттердің көпшілігінде зәр шығару жолы арқылы простата безін резекциялау (ТУРП) деп аталатын процедура зәр шығару жолының бұғатталуын жеңілдету үшін жасалуы мүмкін. ТУРП салдарынан туындайтын хирургиялық асқынулар: несеп жолдарының инфекциясы, простатадан қан кету, тыртық пайда болу, зәрді ұстау қабілетінің жоғалтылуы және эрекцияның болмауы. Бұл асқынулардың көпшілігі уақытша болып, көптеген адамдар 6-12 ай ішінде толыққандай жазылып кетеді.
Отырған күйі
Төменгі несеп жолының симптомдары бар еркектерде несеп шығару уродинамикасына қатысты мета-талдау көрсеткендей, отырып несеп шығарғанда несептің қалдығы айтарлықтай азайды, максималды несеп ағыны артты және несеп шығару уақыты қысқарды. Денсау еркектерде бұл көрсеткіштерге ешқандай әсер тимеді, яғни олар кез келген күйде несеп шығара алады.
Эпидемиология
Зәрді ұстау қарт еркектерде жиі кездесетін ауру. Зәрдің тұруының ең көп таралған себебі - БГПЖ (безеңді гиперплазия). Бұл ауру 50 жас шамасында басталады және белгілері 10–15 жылдан кейін пайда болуы мүмкін. БГПЖ прогрессивті ауру болып табылады және несеп көпіршігінің мойын тұсын тарылтады, нәтижесінде зәр ұсталып қалады. 70 жасқа келгенде еркектердің шамамен 10 пайызында БГПЖ белгілері байқалады, ал 80 жасқа дейін 33 пайызында осы ауру дамиды. БГПЖ сирек кездесетін жағдайларда күрт зәр ұстауға себеп болғанымен, кейбір дәрі-дәрмектер (гипертонияға қарсы, антигистаминдік, антипаркинсониялық препараттар), сондай-ақ омыртқалық анестезия немесе инсульт салдарынан жағдай ушығуы мүмкін. Жас еркектерде зәр ұстаудың ең көп кездесетін себебі - простата инфекциясы (жіті простатит). Инфекция жыныстық қатынас арқылы жұғады және белде ауыру, сүректен шығақ, төмен градустағы қызба және зәр шығару мүмкін еместігімен көрінеді. Жіті простатитпен ауыратын адамдардың нақты саны белгісіз, себебі көптеген адамдар емделуге жүгінбейді. АҚШ-та 40 жасқа дейінгі еркектердің кемінде 1–3 пайызы жіті простатит салдарынан зәр шығаруда қиындықтарға тап болады. Көптеген дәрігерлер мен денсаулық сақтау мамандары осы аурулар туралы хабардар. Әлем бойынша БГПЖ және жіті простатит барлық нәсіл және этникалық топтарға жататын еркектерде кездеседі. Зәр жолдарының қатерлі ісіктері зәр шығару кедергісін тудыруы мүмкін, бірақ бұл процесс біртіндеп дамиды. Несеп көпіршігінің, простатаның немесе зәр жолдарының қатерлі ісігі зәр шығаруды біртіндеп тоқтатуы мүмкін. Қатерлі ісіктер көбінесе зәрде қан, салмақ жоғалту, белде ауыру немесе бүйір аймағының біртіндеп ісінуімен көрінеді. Әйелдерде зәр ұстау сирек кездеседі, жылына 100 000-нан 1 рет тіркеледі, әйелдер мен еркектер арасындағы қатынас 1:13 құрайды. Әдетте бұл жағдай уақытша болады. Әйелдерде зәр ұстаудың себептері көп факторлы болуы мүмкін, сондай-ақ операциядан кейінгі және босанғаннан кейінгі жағдайларда да кездеседі. Жедел уретралық катетеризация көбінесе мәселені шешеді.