Кіріспе
Джозеф Брама (13 сәуір 1748 – 9 желтоқсан 1814) – ағылшын өнертапқышы және құлып жасаушы. Ол жабық унитазды жетілдіргенімен және гидравликалық пресс ойлап тапқанымен әйгілі. Уильям Армстронг, 1-ші барон Армстронгпен бірге, гидравликалық инженерияның екі атасының бірі деп есептеледі.
Joseph Bramah (13 April 1748 – 9 December 1814) was an English inventor and locksmith. He is best known for having improved the flush toilet and inventing the hydraulic press. Along with William Armstrong, 1st Baron Armstrong, he can be considered one of the two fathers of hydraulic engineering.
Ерте өмір
Джозеф Брама – фермер Джозеф Брамманың (тегі әртүрлі жазылады) екінші ұлы және оның әйелі Мэри Дентонның ұлы. Ол Оңтүстік Йоркширдегі Силкстоун қаласындағы жергілікті мектепте білім алды, мектепті бітірген соң жергілікті ағаш шеберінің оқушысы болды. Оқуын аяқтағаннан кейін Лондонға көшіп, жиһаз жасаушы болып жұмыс істеді. 1783 жылы ол Барнсли маңындағы Мапплвеллде тұратын Мэри Лоутонға үйленді, және олар Лондон қаласында отбасын құрды. Кейіннен олардың бір қызы мен төрт ұлы болды. Олар алғашқыда 124 Пикадиллиде тұрды, бірақ кейін Пимликодағы Итон-стритке көшіп өтті.
Құрал машиналары
Брамх өзінің құлыптарының қажетті дәлдігіне байланысты, өндіріс процестерін жеңілдету үшін машина құралдарын жасауға көп уақыт арнады. Ол 18 жасынан бастап шеберханасында жұмыс істеген Генри Модслейдің білігіне мол сүйенді. Екеуі бірлесіп Браманың құлыптарын тиімдірек өндіруге және өндірістің басқа салаларында да қолданылуға болатын бірнеше жаңа машиналар құрастырды. Брамх қайтыс болмас бұрын, оның шеберханасында Джозеф Клемент те жұмыс істеді, ол әртүрлі нәрселермен қатар, токарлық станоктарды жетілдіруге үлкен үлес қосты.
Гидравликалық пресс
Брамның ең маңызды өнертабысы – гидравликалық пресс болды. Гидравликалық пресс Паскаль принципіне негізделген, яғни жабық жүйедегі қысым өзгерісі тұрақты болады. Престе әртүрлі көлденең қимасы бар екі цилиндр және поршень болды. Егер кіші поршеньге күш түсірілсе, ол үлкен поршеньге күші жоғарылатылған күш түрінде беріледі. Екі күштің арасындағы айырмашылық екі поршеньнің ауданындағы айырмашылыққа пропорционалды. Іс жүзінде, цилиндрлер күшті арттыру үшін рычаг қолданылған сияқты әрекет етеді. Брам 1795 жылы гидравликалық пресіне патент алды. Брамның гидравликалық пресі көптеген өнеркәсіптік салаларда қолданылды және қазір де қолданылуда. Брам өз идеяларын іске асырып жатқан кезде, гидравликалық инженерия саласы жаңа ғылым болып дамып келді. Брам мен Уильям Армстронг, 1-ші барон Армстронг – осы саладағы екі пионер болды. Гидравликалық пресс әлі күнге дейін өнертабысының авторының атымен – Брам пресі деп аталады.
Басқа өнертабыстар
Брахма өте көп өнертабыс жасаған, бірақ оның барлық өнертабыстары гидравликалық пресі сияқты маңызды емес еді. Олардың ішінде: сыра құю машинасы (1797), жону машинасы (1802), қағаз жасау машинасы (1805), реттік нөмірлері бар банкноттарды автоматты түрде басып шығаратын машина (1806) және қаламұш ұштарын жасау машинасы (1809). Сондай-ақ, ол қорғасын құбырларын жасау үшін алғашқы экструзия процесін және қару-жарақ салдақтарын жасау машиналарының патентерін алды (патент № 2652). Оның инженерлік салаға қосқан ең үлкен үлесі – сапаны қатаң бақылауға талап етуі болды. Ол қозғалтқыштардың табысқа жетуі үшін оларды қалыпты деңгейден әлдеқайда жоғары стандартта жасау керектігін түсінді. Ол Корнуолл инженері Артур Вулфқа қозғалтқыштарды жоғары дәлдікпен өңдеуді үйретті. Бұл Корнуолл қозғалтқыштарының жоғары қысымды бумен жұмыс істеуіне мүмкіндік берді, бұл олардың қуатын едәуір арттырды. Вулф Корнуоллдың жетекші бу инженеріне айналды және оның жобалары сол кездегі барлық қозғалтқыш конструкторлары тарапынан қабылданып, қолданылды. 1800 жылғы Уатт және басқалардың 15 ат күші (HP) қозғалтқыштары 1835 жылға қарай 450 ат күші (HP) қозғалтқыштарымен алмастырылды. Брамхты өнеркәсіптік сапаны бақылау саласындағы негізін қалаушы деп санауға болады.
Өлім және мұра
Брахманың соңғы өнертабыстарының бірі – ағаштарды түбімен жұлып алатын гидростатикалық пресс болды. Бұл Хэмпширдегі Холт Форест орманында қолданысқа енгізілді. Осы жұмысты қадағалап тұрғанда Брама суық тиді, ол пневмонияға ұласты. Ол 1814 жылдың 9 желтоқсанында Холт Форест орманында қайтыс болды. Ол Паддингтон қаласындағы Сент-Мэри шіркеуінің қорымына жерленді. Бразилиялық "Брахма" сыра таңбасы оның құрметіне аталған. 2006 жылы Барнсли қаласының орталығында оның есімімен "Джозеф Брама" деп аталатын паб ашылды.