Кіріспе
Американдық мүсінші Махонри Маккинтош Янг (9 тамыз 1877 – 2 қараша 1957) – американдық әлеуметтік реализм мүсіншісі және суретші. Өмірі бойында ол 320-дан астам мүсін, 590 майлы сурет, 5500 акварель, 2600 гравюра және мыңдаған сурет салған. Дегенмен, ол көбінесе мүсіншілік өнерімен танымал. Оның туындылары ландшафттар, портреттер, бюсттер, нақты өлшемдегі мүсіндер, ескерткіштер және гравюраларды қамтиды. Ол қандай материалды таңдаса да, оның жұмысын спонтандылық сипаттайды; ол көбінесе жұмысын даладан жасаған жылдам эскиздермен дайындауды ұнатты. Ол мұның студиядағы модельді пайдаланумен салыстырғанда жұмысын табиғирақ етеді деп ойлады. Өмірінде ол коммерциялық жағынан жетістікке жетті, бірақ 30 жасқа келгенше толық табысқа ие болмады. Иса Мәсіхтің Соңғы күнгі Киелілер шіркеуінен (СДК шіркеуі) мүсіндерге жасаған ірі тапсырыстар оған ерекше пайда әкелді. Бай мормон пионерлерінің отбасында дүниеге келген Янг, СДК шіркеуінің екінші президенті және Юта штатының бірінші губернаторы Бригам Янгтың немересі болды. Янгты әкесі өнерге ерте жасынан таныстырды. Ол 17 жасында мектепті тастап, Солт-Лейк-Ситидегі әртүрлі газеттерде гравюра жасау және портрет салу жұмыстарын атқарды, осылайша өнер сабақтары мен Нью-Йорктегі, кейін Париждігі өнер мектебіне оқуға ақша жинады. Ол өмірінің көп бөлігін Нью-Йорк қаласында өткізіп, «Сегіз» және Эшкан мектебімен байланыс жасады. Ол Нью-Йоркте коммерциялық жетістігіне қол жеткізді; алайда, оның ең танымал екі туындысы – «This Is The Place» монументі және «Seagull» монументі Юта штатының Солт-Лейк-Сити қаласында орналасқан. Оның басқа да белгілі туындыларының бірі – Вашингтондағы АҚШ Капитолий ғимаратындағы Мүсін залында орналасқан Бригам Янгтың мүсіні. Мансабының әртүрлі кезеңдерінде Янг Көркемдік студенттер лигасынан сабақ берді. Янгтың көптеген туындылары Бригам Янг университетінде сақтаулы.
Mahonri Mackintosh Young (August 9, 1877 – November 2, 1957) was an American social realist sculptor and artist. During his lengthy career, he created more than 320 sculptures, 590 oil paintings, 5,500 watercolors, 2,600 prints, and thousands of drawings. However, he is primarily recognized for his sculpture. His work includes landscapes, portraits, busts, life size sculptures, monuments, and engravings. Regardless of his medium of choice, his work is characterized by spontaneity; he often preferred to prepare his work with quick sketches on the scene. He felt this made his work more natural as compared to using a model in the studio. He was fairly commercially successful during his life, though he did not find success until his mid 30s. Large commissions for sculptures from the Church of Jesus Christ of Latter day Saints (LDS Church) were particularly lucrative for him. Born into a family of rich Mormon pioneer heritage, Young was the grandson of the second President of the LDS Church and first Governor of Utah, Brigham Young. Young was introduced to art by his father at an early age. He quit school at seventeen years old and worked engraving and portrait making jobs at various newspapers in Salt Lake City to make money for art lessons and for art school in New York and later, Paris. He lived most of his life in New York City where he became associated with "The Eight" and the Ashcan School. He ignited his commercial success in New York; however, arguably two of his most famous works, the This Is The Place Monument and the Seagull Monument are featured prominently in Salt Lake City, Utah. One of his other well known works is a statue of Brigham Young which resides at the Statuary Hall at the United States Capitol Building in Washington, D. C. At various times during his career, Young taught at the Art Students League. Most of Young's work resides at Brigham Young University.
Алғашқы жылдар
Махонри Макинтош Янг 1877 жылғы 9 тамызда Юта аймағының Солт-Лейк-Сити қаласында дүниеге келді. Ол әкесі Бригам Янгтан мұрагерлік алған «Дезерет жүнді фабрикасының» иесі Махонри Морианкумер Янг пен Агнес Макинтоштің үлкен баласы болды. Янг Ютаның ауылдық жеріндегі фабрикада өткен өмірін жақсы есте сақтар еді; ол бұл кезді Ютадағы «алтын ғасыры» деп есептеді. Янгқа әкесінің құрметіне, Мормон кітабындағы «Яредтің інісі» ретінде белгілі Махонри Морианкумер есімі берілді. Алайда, есімнің ерекшелігіне байланысты Морианкумер алынып тасталды, орнына анасының қыздық аты – Макинтош қойылды. Оның әкесі Бригам Янг – Иса Мәсіхтің соңғы күнгі қасиеттілері шіркеуінің екінші президенті, 1851 жылы Юта аймағының губернаторы және Ютаға мормон пионерлерін жетектеген тұлға болды. Махонри Макинтош, Бригам Янгтың қайтыс болғанға дейін дүниеге келген соңғы немересі және одан бата алған соңғы адам болды. Янгтың анасы АҚШ-тың орталық-батыс аймағында көп әйелді некеде дүниеге келген. Ол бір жасқа толғанға дейін әкесі Дэниел Макинтошпен таныспады, ал үш жасында ол қайтыс болды, оны анасы жалғыз өсірді. Янгтың ата-анасы бірге «Дезерет университетінде» (қазіргі Юта университеті) оқыған. Олар 1876 жылғы қазан айында Солт-Лейк-Ситидегі «Endowment House» үйінде неке қиды. Некеден кейін Агнес анасы Эллен олардың үйіне көшіп келді. Янгтың егіз ағалары Уинфилд Скотт (Винни) мен Вальдемар (Уолли) 1880 жылғы 1 шілдеде дүниеге келді; олар өмірде сәттілікке жетті, бірі – журналист, екіншісі – сценарист болды. Апендицитпен ауырған кезде әкесі оған ағаштан мүсіндер ойып, мүсін жасаумен таныстырды. Оның қауіпсіздігі үшін әкесі оған жануарлардың мүсінін жасауға саз берді, бұл оның өнеріне деген қызығушылығын оятып, жас кезінде дамыды. Янг бала кезінде білім алуды уақытты бекер өткізу деп есептеді. Оның айтуынша, одан ешқандай пайдалы нәрсе үйренбеген, тек қана сызықтың соңына, қаламның ұшына емес, қарау керектігін білді. Бірақ ресми білімге қызығушылық танытпаса да, ол Ральф Уолдо Эмерсон мен Монтень сияқты авторларды жақсы көріп, көп оқыды. Оның төңірегіндегі мормондық отбасылардың ықпалы оны LDS шіркеуінің іс-әрекеттеріне қатысуға қызығушылық танытпауға әкелді. Мұндай ықпалға көп әйелділік заңын бұзу және шіркеу мүшелерінің шамадан тыс діншілдігі жатты. Янг спортқа бейім болды және бейсбол мен футбол командаларында ойнады. Бірақ футбол матчында жарақат алғаннан кейін сол қолын сындырып алды. Оны дұрыс емес қойғаннан кейін, дұрыс орнату үшін қайта сындырды, нәтижесінде оның сол қолы өмірі бойы оң қолынан сәл кішірек болды. Оның спортқа деген ерте қызығушылығы оның өнеріне әсер етті, ол көбінесе әртүрлі спорт түрлерінде жарысқан спортшыларды мүсіндеп бейнеледі, ең танымал спорт түрі – бокс. Сонымен қатар, ол табиғат пен құстарды бақылауға қызығушылық танытып, өнерінің тақырыптары мен сюжеттеріне әсер етті. Оның ағасы Янгты шаруалар өмірімен таныстырды, ол оған қатты ұнады. Бірақ анасы оның басқа мамандық таңдауын қалады. Янг мал шаруашылығымен айналыспаса да, оның өнерінде мал шаруашылығы мен Америка батысының тақырыптары жиі кездеседі. Янг Жан-Франсуа Милле өнері туралы журналдардан білді, ол оған форма, кеңістік, жарық және өнердегі қозғалыс туралы үйретті. Милле туралы мақала Янгты мектепті тастап, жұмыс іздеуге және сурет сабақтарына қатысуға ынталандырды. Мүсінші болуға бейімделген Янг бес жасынан бері мүсін жасамайтынын түсінді, сондықтан иллюстрация саласында сәттілікке жете алатынын ойлады.
Солт-Лейк-Сити мен Нью-Йорк білім беру
Тоғызыншы сыныпқа барудың орнына Янг жергілікті суретшілер Джеймс Тейлор Харвуд, Джон Хафен және Эдвин Эванспен суретшілік білім алуды таңдады. Ол Юта университетіне түсуге өтініш берген еді, бірақ жоғары сыныпты бітірмегендіктен өтініші қабылданбады. Оның орнына Янг Харвудтан сабақ алу үшін ақша табу мақсатында қызықты заттар сататын дүкенде және кеңсе тауарлары дүкенінде жұмыс істеді. Сигль келісімінен кейін Янгқа Америка табиғи тарих мұражайы үшін хопи үндістерінің көрмесіне сурет салуға келісімшарт ұсынылды. Ол Аризона, Нью-Мексико және Юта штаттарына шабыдандыру үшін сапар шекті, содан кейін Нью-Йоркке оралып, әріптесі Говард МакКормикпен бірге жобаны аяқтады. Янгқа Навахо және Апачи тайпалары үшін диорамалар жасау туралы да тапсырыс келіп түсті. Сигль монументі 1913 жылғы 1 қазанда Храм алаңында ашылып, салтанатты түрде пайдалануға берілді. Американдық суретшілер мен мүсіншілер қауымдастығының мүшесі Янгтың Апачи мүсіндері 1916 жылы Америка табиғи тарих мұражайында таныстырылды. Сесилия Шарп 1917 жылы қатерлі ісіктен қайтыс болды, одан кейін Янг өнерді оқуын жалғастыру үшін Парижге оралды. Янг Вейрмен 1921 жылы кешкі ас дастарқанында кездесіп, Филипс еске алу галереясының жоспарларын талқылады, галереяға арналған кітаптардың бірі Вейрдің әкесіне арналған болатын. Янг 1925-1927 жылдары Парижге оралып, сабақ беріп, өнерімен айналысқанда олар қайта танысып, дос болды. Нью-Йоркке оралғаннан кейін Янг бірнеше рет Вейрге үйлену ұсынысын жасады, бірақ ол бұрын үйленбегендіктен және қартайған әкесіне күтім жасау жауапкершілігін сезінгендіктен, ойлана қалды. 1932 жылы Янг 1932 жылғы жазғы Олимпиада ойындарындағы өнер сайысына сегіз бокс мүсінімен қатысты. Ол 1920 жылдары Парижде жасаған «Нокдаун» мүсіні үшін мүсіншілік бойынша алтын медаль жеңіп алды. 1934 жылы ол Өнер студенттері лигасынан сабақ беруді бастады. Сол жылы оның «Понт-Нёф» гравюрасы «1933 жылғы әдемі гравюралар» жинағында жарияланды. 1941 жылы «Лайф» журналы оны «америкалық мүсіншіліктің Джордж Беллоусы» деп атады. «Өнеркәсіп» және «Егіншілік» мүсіндері – құрал-жабдықтарымен фабрика жұмысшысының және пышағын қайрап жатқан шаруаның мүсіндері 1939 жылғы Нью-Йорк әлемдік көрмесінде қойылды. Бұл ірі мүсіндер көрменің кіреберісінде тұрды.
Бұл - Ескерткіш орны
Махонри Янгтың ӘЖШ (LDS) шіркеуімен ерекше қарым-қатынасы болды. Өспірім шағынан бастап ол шіркеуге қатыспады, «Даналық сөзіне» (Word of Wisdom) ермеді және ӘЖШ шіркеуіне ондықтан (tithing) төлемеді. Дегенмен, ол ӘЖШ шіркеуінің бірнеше басшыларын құрметтеді және өзінің пионерлік тегіне мақтан тұтты. ӘЖШ шіркеуіндегі активтілігінің жоқтығына қарамастан, ол шіркеу үшін бірнеше жобаларды іске асыруға белсенді түрде лобби жасады. Көпшілік пікір бойынша, оның ең маңызды көркем туындысы – «This Is The Place» монументі, ол Солт-Лейк-Ситидің етегіндегі «This Is the Place Heritage Park» саябағында орналасқан. Монументтегі ең көрнекті рельеф – Доннер тобының суреті. Монумент 1847 жылы Бригам Янг пен мормондардың Тұздық аңғарына (Salt Lake Valley) келгенінің 100 жылдығын еске алу мақсатында салынды. Көктемнің 1935 жылы суретшілердің монументке қатысты ұсыныстарын қарастыру үшін комиссия құрылды. Янг жобаға қатысуға мүмкіндік алатынына сенімді болғандықтан, жоба үшін жан-жақты зерттеулер жүргізіп, эскиздер дайындады. Шамамен бес ай бойы комиссиямен келіссөздер жүргізгеннен кейін, ол Нью-Йоркке оралды, өйткені жобаны әлі де қолға алмағанына көңілі толмады. Ол Юта штатының сенаторларына лобби жасап, жобаны қаржыландыру үшін федералдық қаражат алуға тырысты, бұл комиссия мүшесі Джон Д. Джайлсты ашуландырды. Джайлс Янгқа келісімшарт бере алмайтынын мәлімдеді, себебі олар ӘЖШ шіркеуінен қаржы күтіп отырды; алайда, Джайлс жобаны аяқтау үшін басқа суретшіні табу үшін уақытты созуға тырысты. Комиссия монумент жобасын конкурстық негізде іске асыруға шешім қабылдады, бұл Янгты бұрынғы «Пионер әйелдер» (Pioneer Woman) конкурсындағы тәжірибесіне байланысты алаңдатты. Жас суретші Джон Фэрбенкс ӘЖШ шіркеуі үшін бірнеше маңызды мүсіндер мен ескерткіштер жасаған еді; ол Янгтың ең күшті бәсекелесі болды. 1939 жылы ӘЖШ президенті Хебер Дж. Грант Янгтың дизайнын таңдады, өйткені ол Фэрбенкстің дизайнындағы жабық вагонның орнына Бригам Янг, Хебер К. Кимболл және Уилфорд Вудрафф сияқты көрнекті тұлғаларды ерекше атап көрсетті. 1939 жылы 62 жасында Янг монументті салу үшін 50 000 доллар алды. Келісімшартқа қол қойылғаннан кейін, Юта штатының үкіметінің, ӘЖШ шіркеуінің және пионерлердің ұрпақтарының өкілдері Янгтың көркемдік талаптарының көптеген бөліктерін қабылдамады. Мысалы, Янг пионерлердің басшыларын 1847 жылғы 24 шілдеде Тұздық аңғарына кірген кезде киетін киімдерімен көрсетуді қалаған. Алайда, Бригам Янг және Хебер К. Кимболл сияқты көшбасшыларды суфлетка мен шортпен көрсету лайықты емес деп есептелді. Оның орнына пионерлердің басшылары ауыр формальды пальто киіп суреттелді. Янг Сперо Анаргирос көмегімен Вейр фермасында мүсіндермен жұмыс істеді. Бұл Юта штатындағы ең ірі мүсіндік монумент. Монумент үшін Янгқа 50 000 доллар төленгенімен, ол келісімшарт шарттарына сәйкес, оған қосымша 11 000 доллар төленуі керек деп есептеді. Ол ақшаны алудан бас тартқанда ашуланды және ақырында ӘЖШ шіркеуінің президенті Джордж А. Смитке тікелей хат жазуға мәжбүр болды. Он екі елшінің кворумынан (Quorum of the Twelve Apostles) Джордж К. Моррис Янгты Смитпен байланысқа шыққандығы үшін қатты сөгісті және Янгқа қосымша 11 000 доллар ешқашан төленбеді. Янг осы келісімшарттың бұзылуын өмір бойына ренжіп жүрді. 1947 жылы Янг Америка өнер және әдебиет академиясының мүшесі болып сайланды. Сол жылы Ютаға сапары кезінде ол Юта пионерлері клубының құрметті мүшесі атанды. 1955 жылы Янг Нью-Йорктегі Армори Шоу естелік көрмесіне қатысты. 1957 жылдың қаңтарында Янг ауыр инсульт алды, ал 1957 жылдың қазан айында жара ауруына шалдықты. Янг 1957 жылғы 2 қарашада Коннектикут штатының Норвок қаласында пневмония асқынуынан туындаған ішек қан кетуінен қайтыс болды; ол сексен жаста болды. Ол Солт-Лейк-Сити зиратында Сесилия Янгтың жанында Янгтар отбасының жерлеу орнында жерленді.
Стилі мен шығармалары
Махонри Янгқа сол кездегі француз өнер институттарында басым болған классикалық стиль оқытылғанымен, және оны импрессионистік және пост-импрессионистік стильдермен классикалық стилді қабылдамауға тырысқан әріптестер қоршаған, Янг идиллиялық немесе натуралистік бейнелерді сомдауға қызығушылық танытпады, ал оны қоршаған өмірдің шындығын бейнелеуге көбірек мән берді. Осының салдарынан Янгтың туындылары көбінесе әлеуметтік реализммен байланысты, себебі оның жұмыстарында жұмысшылар, иммигранттар, аз ұлт өкілдері, Батыс және адамның табиғатпен өзара әрекеттесуі бейнеленген. Сол кезде Янг өзінің дәстүрлі ұстаздары мен әріптестерінен оқшауланған сезімде болды, олар Янгтың жұмысын "шындыққа жатпайды" деп бағалады. Оның туындыларының мөлшері үлкен монументтерден бастап, әдетте әлеуметтік реалистік стильде жасалған кішкентай мүсіндерге дейін жетті. Янг мұны батыстың жоққа шығарғанымен, кейбір сыншылар Янгты Милледің туындыларын қайталауда айыптады. Янгтың жұмысына, әсіресе оның ерте туындыларына, Огюст Роденнің зор ықпалы тиді. Янгтың боксшылардың айқасы туралы мүсіні "Жаққа соққы" Роден стиліне тән, қисықтарымен және қарама-қарсы диагональдық қозғалыстарымен ерекшеленеді. Янгтың Солт-Лейк Трибьюн газетінде эскиз суретшісі ретіндегі тәжірибесі оған өзінің өнеріне пайдалы деп ойлаған спонтанды стильді сыйлады. Янг "қозғалыстағы бейнелерді" және "жесттердің психологиялық нюанстарын" бейнелеуде өте жақсы жетістіктерге қол жеткізді. Дәстүрлі өнерде басым болған жарық, сыртқы түс және техникалық шеберлікке назар аудармай, Янг ырғақ, тепе-теңдік, қозғалыс, форма және дизайнға басымдық берді.
Мұра
Махонри Янгтың мансабы елу жылдан астамға созылды, оның туындылары Америка Құрама Штаттары мен Еуропаның елуден астам мұражайларында және галереяларында қойылды. Ол қайтыс болған кезде оның мұрасы 320 мүсін, 590 майлы картина, 5500 акварель, 2600 гравюра және мыңдаған суреттерден тұрды. Янг – Нью-Йорктегі Метрополитен өнер мұражайында туындылары көрсетілген Юта штатының алғашқы суретшісі болды. Сонымен қатар, Янг Ютадағы суретшілерге ұсынылған дерлік барлық сыйлықтарды алды. Спрингвилл өнер мұражайы Янгты «Нью-Йорк негізді Ютаның ең танымал суретшісі» деп атады. «Мормондық энциклопедия» бойынша, Янг мүсіндері мен графикалық өнері арқылы ұлттық деңгейде танымал болды. Гай Пен дю Буа: «Махонри Янг – Микеланджело, Тициан, Рубенс, Гоя, Ренуар және Милле сияқты шеберлердің дәстүлін жалғастырушы, Америкада сирек кездесетін мүсінші». Янг Америка акварель қоғамының мүшесі болды. 1940 жылы американдық өнердің Аддисон галереясы Янгтың әртүрлі туындыларының ретроспективті көрмесін өткізді. 1999 жылы Юта штатының Прово қаласындағы Бригам Янг университетінің өнер мұражайы «Махонри: қуаныш әні» деп аталатын Махонри Янгтың бір жылдық көрмесін ашты. Янг отбасы Бригам Янг университетіне 7000-нан астам түрлі туындыларын сыйға берді. Бұған қоса, BYU өнер мұражайы 2019 жылдың жазында Янгтың туындыларының көрмесін ұйымдастырды.