Кіріспе
Сан-Францисконың 36-шы мэрі (1968-1976 жж.)
Джозеф Лоренс Алиото (12 ақпан 1916 – 29 қаңтар 1998) – 1968 жылдан 1976 жылға дейін Сан-Франциско қаласының 36-шы мэрі қызметін атқарған американдық саясаткер.
Өмірбаян
Алиото 1916 жылы Сан-Францискода дүниеге келген. Оның әкесі, Джузеппе Алиото, Сицилиядан келген иммигрант болған және бірнеше балық өңдеу компаниясын иеленіп, басқарған. Оның анасы, Доменика Мэй Лацио, Сан-Францискода туған. Оның ата-анасы 1906 жылғы Сан-Франциско жер сілкінісінен қашып бара жатқанда балық аулау қайығында кездескен.
Білім
Ол Sacred Heart орта мектебінде оқыды (қазіргі Sacred Heart Cathedral Preparatory). 1937 жылы ол Калифорния штатының Морага қаласындағы Сент-Мэри колледжін құрметті дипломмен бітірді, ал 1940 жылы Америка католик университетінің заң мектебін де құрметпен аяқтады.
Заңгерлік практика
Алиото Әділет департаментінің монополияға қарсы бөлімінде, содан кейін Экономикалық соғыс жөніндегі басқармада жұмыс істеді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Сан-Францискоға оралып, Уолт Дисней мен Сэмюэл Голдвин сияқты клиенттерді қорғап, антимонопольдік практикамен айналысты, нәтижесінде миллионер атанды. Ол "Радовичке қарсы Ұлттық футбол лигасы" ісіне қатысты, сондай-ақ "Continental Ore Co. және Union Carbide & Carbon Corp.", 370 U.S. 690 (1962) – антимонополиялық құқықтағы маңызды іс, және "Юта Пай Co. және Continental Baking Co.", 386 U.S. 685 (1967) – АҚШ Жоғарғы Сотының үш ісінде де өзінің позициясын жазбаша түрінде берді. "Радович" ісінде Жоғарғы Сот бейсболдан өзгеше, кәсіби футболдың монополияға қарсы заңдарға бағынатынын қабылдады. "Continental Ore" – Жоғарғы Соттың антимонополиялық істер бойынша ең толыққанды және маңызды шешімдерінің бірі. 1980 жылы ол "Лос-Анджелес Колизей комиссиясы мен НФЛ" арасындағы тарихи антимонополиялық істе Ал Дэвис пен "Окленд Рейдерс" командасын өкілдік етті. Бұл іс футбол франшизаларының АҚШ-тағы футбол нарықтарына басқа франшиза иелерінің келісімінсіз көшу құқығын бекітті. 1993 жылы ол әкесі Билли Салливанды НФЛ-ге қарсы сотқа берген ісінде қорғады. Сот Салливанды лига командасын нарықтық құннан төмен бағаға сатуға мәжбүрлегенін анықтады және оған 114 миллион доллар өтемақы төледі.
Мемлекеттік қызметтегі алғашқы жылдары
Алиото 1948 жылдан 1954 жылға дейін Сан-Франциско қалалық білім беру кеңесінде қызмет етті; ал 1955 жылы Сан-Франциско қалалық қайта құру агенттігінің алғашқы төрағасы болды.
Қалалық әкімдік
Алиото 1967 жылы Сан-Франциско қаласының мэр сайлауында Калифорния штатының сенаторы Дж. Юджин МакАтирдің мэрлік үміткерлігіне сайлауалды қаржы төрағасы ретінде қол қойды. МакАтир гандбол ойнап жүріп құлап, қайтыс болған кезде Алиото жарысқа қатысты. Джон Шелли, қазіргі мэр, денсаулығының нашарлауына байланысты жарыстан бас тартты, бірақ бұл Алиотоның Шеллиге қарағанда дамуды көбірек қолдауымен және Шеллидің 1963 жылғы қарсыласы, республикашыл Гарольд Доббсқа қарсы қайта сайлауда жеңілуі мүмкін болғандықтан болды деп саналды. Алиото 18 үміткердің ішінде Доббсты 44,2% дауысқа 37,8% дауыспен жеңіп, мэр болып сайланды. Ол 1971 жылы қайта сайланды. Алиото 1968 жылғы Демократиялық ұлттық конвенцияда Хьюберт Хамфриді ұсыну туралы сөз сөйледі. Хамфридің өзінің вице-президенттікке Алиотоны таңдайтыны туралы әңгімелер тарады, бірақ Хамфри Эдмунд Маскиді таңдады. 1969 жылғы 23 қыркүйекте жарық көрген Look журналында Алиотоның Лос-Анджелестегі мафиози басшысы Джимми Фрацианомен іскерлік және жеке байланыстары бар екені жазылды. Кейіннен Алиото Look журналын қорлау үшін сотқа берді және 450 000 доллар өндіріп алды. 1970 жылдың қаңтарында Вашингтон штаты, үш қала, порт басқармасы және сегіз коммуналдық мекеме Алиотоға қарсы азаматтық сотқа шағым түсірді, себебі ол монополияға қарсы істе Вашингтон штатының бас прокуроры Джон Дж. О'Коннеллмен және О'Коннеллдің орынбасары Джордж Фейлермен 2,3 миллион долларлық төлемақыны бөлісті. Бас прокурор О'Коннелл өзінің қызметі кезінде қоғамдық коммуналдық мекемелерді жеке клиенттер ретінде сақтап қалды. Бұл мекемелер бағаны артық көтеріп белгілеген электр өндірушілерді сотқа берді. Іс 1962 жылы басталды және О'Коннелл бұл іс бойынша жұмыс істеу үшін өте табысты антимонополиялық адвокат Алиотоны жалдады. Бастапқыда Алиото сотта жеңіске жеткен жағдайда сыйлықтың 15% -ын, бірақ 1 миллион доллардан аспауына келісті. Кейіннен О'Коннелл клиенттеріне хабарламай-ақ төлемақы шегін жойды. Нәтижесінде Алиото шамамен 2,3 миллион доллар алды және О'Коннелл мен Фейлерге 802 815 доллар берді. Штат және басқа топтар 2,3 миллион доллардың барлығын қайтару үшін сотқа жүгінді, бірақ Алиото істі Вашингтондан Сан-Францискоға ауыстыруға қол жеткізді. Сот алты айға созылды және қазылар алқасы үш тараптың да 2,3 миллион долларға құқылы екенін анықтады. 1971 жылғы наурыз айында Алиото пара алу айыптарымен федералды сотқа тартылды, себебі төлемақы осылай берілген. Сотқа келгенде, судья дәлелдерді қарастырғаннан кейін қазылар алқасы айыптауға келіспейтініне көз жеткізгендіктен, Алиото федералдық айыптаудан босатылды. Калифорния заңы бойынша мемлекеттік қызметкерлердің ереуілге шығуына тыйым салынған. Дегенмен, 1974 жылғы наурыз айында қалалық қызметкерлер ереуілге шығып, қалалық әкімдік алдында пикетке шығып, қалалық қызметтерді тоқтатты. Бір аптадан кейін мэр Алиото мен Сан-Франциско қадағалау кеңесі ереуілшілердің талаптарымен келісті. Бірақ қалалық контролер заңсыз деп санайтын жалақыны төлеуден бас тартты. 1975 жылғы сәуірде Калифорния Жоғарғы соты қалалық контролерге жалақы төлеуді бұйырды, судья Мэтью Тобринер заңсыз ереуіл арқылы алынған келісімдер де заңды күшіне ие екенін мәлімдеді. Алиотоның мэрлік кезінде Зодиак кісі өлтірушісі, Симбиондық азаттық армиясының шабуылдары және Қара күш зебрасы кісі өлтірулері сияқты қылмыстар көбейді. 1974 жылы Зебра кісі өлтірулері кезінде Алиотоның әйелі Анжелина Алиото жоғалып кетті, 18 күннен кейін күйеуіне "жазалау" үшін кеткенін айтып қайта келді. Анжелина жоғалып кеткен кезде Калифорнияның миссияларын діни саяхаттың бөлігі ретінде аралаған. Анжелина 1975 жылы одан ажырасуға талап қойды. Ол 1978 жылы қайтадан тұрмысқа шықты. Алиото 1974 жылы губернаторлыққа демократтардың алға қойған үміткері ретінде қатысып, Джерри Брауннан кейін екінші орынды иеленді. 1975 жылғы шілдеде Лос-Анджелес полиция бөлімі күтпеген жерден жалақыны көтеру туралы хабарлады. Сан-Франциско полиция бөлімі көп жылдар бойы штатта ең жоғары жалақы алған, ал Сан-Франциско өрт сөндіру бөліміне де бірдей жалақы кепілдік берілген. Сан-Франциско полициясы бірден LAPD-ге қарағанда көбірек жалақы талап етті. Бірақ қадағалау кеңесі жалақыны көтеру қала бюджетінің тапшылығына әкелетінін анықтады және полиция сұраған жалақының жартысын ғана көтеруге бірауыздан келісті. Калифорния заңы бойынша мемлекеттік қызметкерлердің ереуілге шығуына тыйым салынған. Полиция мен өрт сөндірушілер бәрібір ереуілге шығып, 90% жұмыстан бас тартты, қаланың барлық ісіне 45 офицер мен 3 өрт машинасы жауапты болды. Қадағалаушы Дианна Файнстайн мэр Алиотодан Ұлттық гвардияны көшелерді патрульдеу үшін шақыруға үндеді, бірақ Алиото бас тартты. Ашулы азаматтар пикетке шыққан полицейлерге қарсы шыққанда, полицейлер оларды қамауға алды. Пикетте ішімдік ішу жиі кездесетін, ал ереуілдеген полицейлер көше шамдарын атып бұзғаннан кейін ACLU ереуілшілердің қызметтік тапаншаларын алып жүруіне тыйым салатын сот шешімі шығарды. Бірақ полицейлер бұл сот шешімін елемеді.
Кейінгі өмірі
Ол қызметтен кеткеннен кейін Алиото жеке практикаға қайта оралды. Ол және ұлы Жозеф Младший 1980 жылы мал өсіруші фермерге қарсы ірі медициналық қателік ісінде жеңіліске ұшырады. Ол Окленд Рейдерс командасының Окленд қаласына қарсы жеңіске жетуіне кеңес бергені үшін миллиондаған ақы алды. 1991 жылы ол және ұлы Рейдерс ісі бойынша заңгерлік қызмет ақысы үшін сотта бір-біріне қарсы шықты.
Өлім
Алиото 1998 жылғы 29 қаңтарда Сан-Францискода простата рагынан қайтыс болды және Калифорния штатының Кольма қаласындағы Сайпресс Лаун зиратында жерленді. Естелік ескерткіш (кенотаф) қасиетті крест зиратында (D бөлімінде) орналасқан.
Мұра
Алиото Сан-Францискодағы даулы және өркенді кезеңде қала басқарды. Оның қала әкімі қызметінде болған оқиғаларға Хайт-Эшберидегі есірткі мәдениетімен күрес, Вьетнам соғысына қарсы наразылықтар, гейлердің Кастро ауданының құрылуы, «Қара пантералардың» шерулері, «Зебра» және «Зодиак» кісі өлтірулері кірді. Ол салықты төмендету және қылмыстыққа қарсы күресу платформасымен сайлауға түсті. Алиото үш ірі құрылыс жобасын іске асыруға күш салды: «Бей Эрия жылдам транзиті» (BART), «Трансамерика пирамидасы» және «Эмбаркадеро орталығы». Бұл жобалар бастапқыда қарсылық тудырды, бірақ соңында салынды, Сан-Францисконың тұрғын өмірінің сапасын және көрінісін өзгертіп, жаңалады. Алиото қалалық саясатқа аз ұлттық өкілдерді тартуға көмектесті, қалалық хартаны реформалауды бастады және 1975 жылы полиция мен өрттен қорғау қызметінің ұзаққа созылған ереуілін бейтараптандырды. Алиотоның өкілеттігі 1968 жылдың ақпан айында «Сан-Франциско Хроникасы» мен «Сан-Франциско Экзаменер» газеттерінің бүкіл қалалық ереуілімен басталды. АҚШ-тағы колледж немесе университеттің алғашқы профессорлық ереуілі 1968-1969 жылдары Сан-Франциско мемлекеттік колледжінде (қазіргі Сан-Франциско мемлекеттік университеті) болды; Алиото қаланың және округтің құқық қорғау күштерін университет президенті С.И. Хаякаваға берді. Оның туған оқу орны – Калифорния штатының Морага қаласындағы «Сент Мэри» колледжінде 2015 жылы ашылған «Джозеф Л. Алиото демалыс орталығы» оның құрметіне аталды. Жеке қаржыландырылған бұл нысанның құны 23,5 миллион долларды құрады және ашық су спорты орталығы, жабық жаттығу құралдары, тау шағасы мен кафеден тұрады. Орталық жалпы студенттерге қызмет көрсетеді, ал кәсіби спортшылар жеке жаттығу орталықтарын пайдаланады. Оның қайтыс болғаннан кейін 1998 жылдың 28 қазанында Сан-Францискодағы «Civic Center Plaza» алаңы «Джозеф Л. Алиото өнер орталығы» деп аталды. Сонымен қатар, Сан-Францисконың Миссия ауданында оның есімімен аталатын шағын саябақ пен қоғамдық бақ бар.
Алиото отбасы
Алиотоның бірінші әйелі Анжелина Генэродан бес ұлы мен бір қызы, ал екінші әйелі Кэтлин Салливаннан бір ұлы мен қызы болды. Алиото отбасының мүшелері әлі күнге дейін Сан-Франциско саясатына қатысып жүр. Оның екінші әйелі Кэтлин Салливан Алиото Бостон мектебі комитетінің мүшесі болған және 1978 жылы Массачусетс штатында АҚШ Сенатына кандидатқа түскен. Салливан мен Алиото 1978 жылы үйленді және ол 1998 жылы қайтыс болғанға дейін олар бірге өмір сүрді. Екеуі де бұрын ажырасқандықтан, олардың некесін католик шіркеуінен шеттетілген дін қызметкері және белсенді Жозеф О'Рурк тойтастырды. Алиотоның бірінші некесінен туған қызы Анжела Алиото Сан-Франциско қадағалау кеңесінің мүшесі болып сегіз жыл қызмет етті, соның ішінде екі жыл президенттік қызметін атқарды. Анжеланың үш ұлының бірі, Джо Алиото Веронезе 2008 жылы Калифорния штатының сенатына үміткер болды. Оның немерелерінің бірі Микела Алиото Пир 2003 жылы Сан-Франциско мэрі Гавин Ньюсом тағайындауымен қадағалау кеңесіне кірді және 2004 жылы кеңеске сайланды. Оның немересі Жозеф Алиото 3-ші округтегі Сан-Франциско қадағалау кеңесіне өтуге талпынып, сәтсіз аяқтады. Оның бірнеше ұлдары мен көптеген немерелері Сан-Франциско аймағында сәтті адвокаттар мен кәсіпкерлер болып табылады.