Кіріспе

Америкалық журнал

"The Century Magazine" – 1881 жылы Нью-Йорк қаласындағы "The Century Company" баспасында алғаш жарық көрген суреттелген айдық журнал. Ол жылы Розуэлл Смит сатып алып, "Century Association" қоғамының атымен атады. Бұл журнал "Scribner's Monthly Magazine" журналының жалғасы болды. 1930 жылы "The Forum" журналымен біріктірілді.

Тарих

Бастапқы редактор Scribner редакторы және тең иесі Джозиа Г. Холланд болуы тиіс еді, бірақ ол бірінші саны жарыққа шығу алдында қайтыс болды. Оның орнын Scribner баспасының бас редакторы Ричард Уотсон Гилдер басты, ол 28 жыл бойы The Century баспасын басқарды. Гилдер Холланд Scribner-де қолданған әдебиет, тарих, ағымдағы оқиғалар және жоғары сапалы иллюстрациялардың үйлесімін сақтап қалды. Журнал 19-шы ғасырда өте сәтті болды, әсіресе 1880-ші жылдарда үш жыл бойы жарияланған Америка Азамат соғысы туралы мақалалар сериясы үшін. Онда соғыстың екі тарапынан барлық шендегі 230 қатысушының естеліктері қамтылған. The New York Times газетінде жазған автордың айтуынша, The Century басылымы «Ағылшын тіліндегі суреттелген мерзімді басылымдардың орталығын Лондоннан Нью-Йоркке көшірді». Гилдер 1909 жылы қайтыс болғаннан кейін Роберт Андервуд Джонсон оны редактор ретінде алмастырды. Артур Джонның сөзіне сүйенсек, журналдың «кейінгі тарихы мазмұнында, форматында және редакциялық бағытында кенеттен өзгерістермен еректелді». Гленн Франк 1921-1925 жылдары редактор болды, осы кезеңде The Century ағымдағы оқиғаларға арналған редакциялық мақалаларымен танымал болды және иллюстрацияларды азайта бастады, ал Франк журналды тастағаннан кейін олар толығымен жойылды. 1929 жылы, арзан журналдар мен газеттерден бәсекелестікке байланысты The Century төрт айда бір рет шығатын журналға айналды, ал 1930 жылы ол The Forum журналымен біріктірілді. Тоқтатылған кезде The Century-ның 20 000 абоненты болды, бұл он тоғызыншы ғасырдың соңындағы ең жоғары таралымының оннан бір бөлігіне жетпеді. 1881 жылы The Century болып өзгерген Scribner's Monthly Magazine журналын 1887 жылы жарық көре бастаған Scribner's Magazine журналымен шатастырмау керек. Белгілі сыншы және редактор Франк Крауниншильд қысқа мерзімге журналдың көркем редакторы болып қызмет етті.

Философия және саяси ұстанымдар

The Century журналының тоны мен мазмұны ұзақ тарихында өзгеріске ұшырады. Ол евангелистік христиандық басылым ретінде басталып, бірақ уақыт өте келе елдегі ең ірі журналға айналғандықтан, көбірек білімді жалпы оқырмандарға арналды.

Дін

Романшы және ақын Джозиа Г. Холланд Scribner's Monthly журналының үш негізін қалаушысының бірі болды және журналдың мазмұнына бағыт беру үшін мерзімді басылымға тұрақты редакциялық мақалалар жазды. Холландтың дінге деген терең сенімі болғандықтан, Scribner's журналы көбінесе евангелистік христиан қауымының көзқарастары мен алаңдаушылықтарын көрсететін. Протестантизмдегі сектанттыққа қарсы болғанымен, Scribner's бастапқыда католицизмге де, Мәсіхтің құдайлығына күмәнданатындарға да қатысты қатаң ұстанымды қабылдады. Бірінші санында «Папа және догма» деген тақырыпта Холланд Еуропаның протестант елдерін күшті еткені – еркіндік екенін, ал олардың католик көршілері діндерінің салдарынан құлдырауға ұшырағанын мәлімдеді. Бір жыл өтпей, журнал Генри Дэвид Тороның күмәнданушылық көзқарастарына шабуыл жасады. Мормон полигамиясы да жиі сынға ілікті. Бір жазушы мормон қоныстануын бақылау үшін Ютаға сапар шегіп, жаңа сектаның өмір сүруі үшін көп әйел алуды тоқтатуы керектігін және батыс аумақтарында американдық билік орнатылуы мүмкін екенін дәлелдеді. Сонымен қатар, Scribner's Monthly протестантизмде догматикалық болмағандықтан, қазіргі заманғы ғылымға көп қарсылық көрсетпеді. Мысалы, үш бөлімді серияда діни күмәнданудың зиялық қиындықтарын қалай шешу керектігі талқыланды. 1874 жылы екі жазушы Мәсіхтің құдайлығын ғылым арқылы дәлелдеуге христиандар тырысу керек пе, жоқ па деген мәселе бойынша пікір алмасты. Алайда, 1870-ші жылдардың соңына қарай Scribner's бастапқы евангелистік бағытынан ауытқыды. 1879 жылғы сәуірде жарияланған редакциялық мақалада шындықты іздегендердің барлығы – сенімді христиандар немесе олар емес, одақтас бола алатыны жарияланды, бұл жаңа көзқарас Алтын Ережені қолдану ретінде қарастырылды. Католиктердің протестанттарға үйрететін нәрсесі бар, сияқты протестанттардың да католиктерге үйрететін нәрсесі бар екені айтылды. 1881 жылы журнал The Century болып өзгергеннен кейін, Гилдер басшылығымен осы секулярлық көзқарасты сақтап қалады. Өткенмен үзіліс журналдың эволюция мәселесіне қатысты ұстанымының өзгеруінен көрінді. 1875 жылы Scribner's Дарвинизмнің дұрыс екенін көрсететін жеткілікті дәлел жоқ екенін айтты және автор қағидаттық тұрғыдан дәлелдердің болашақта табылу мүмкін екенін қабылдамаса да, оның кеңінен қабылдануын заманауи жаңалықтарға бейімділікке байланыстырды. Алайда, 1883 жылы Чарльз Дарвин қайтыс болғаннан кейін, The Century журналы Альфред Уоллес жазған ғалымға арналған мақтау мақаласын жариялады. Журнал кейінгі жылдары да секулярлық ұстанымды сақтап, 1923 жылы Уильям Дженнингс Брайанның «улы догматизмін» және оның діни фундаментализмін сынға алды. Осы жылдар ішінде The Century журналында агностиктер мен атеисттердің көптеген жазушыларының еңбектері жарық көрді, соның ішінде белгілі күмәнданушы Бертранд Расселдің еңбектері де бар.

Америкалық ұлтшылдық

1881 жылы редакторлық қызметін бастағаннан 1909 жылы қайтыс болғанға дейін «The Century» журналы Гилдердің идеалдарын көрсетеді. Ол «жетілдірілген» американдық жоғары мәдениетті құруға және оны дамытуға ұмтылды, көбінесе осы мақсатта өзінің өлеңдерін жариялады. 1885 жылғы мамыр айында анонимді редакциялық мақалада журналдың кең таралғанын, бірақ сапалы өнім болып қала беретініне сенімділік білдірілді. Бұл, әдетте сапа мен саны арасында таңдау жасау қажеттігін көрсетеді. «The Century» көбінесе консервативті журнал ретінде қарастырылып, Азамат соғысының ауыр салдарынан кейін Солтүстік пен Оңтүстік арасындағы келісімді ынталандырды. Дж. Артур Бондтың сөзіне сәйкес, журнал соғыстан кейінгі американдық ұлтшылдықты қалыптастыруда маңызды рөл атқарды. Бір замандасы Гилдердің «күшті және талмайтын еңбегінің» американ халқының рухани өмірін ізгілендіру және сөздік шеберлікке жеткізу болғанын айтты. Редактор болып қызмет еткен кезеңде ол патриотизмді және американдық тарихи тұлғаларды дәріптеді. Өзін «көтеріңкі» миссияны орындайтын журнал санағандықтан, «ұлтшылдық пен мәдениетті қолдаудың үйлесімі журналдың ең қарапайым мақалаларына да әсер етті». Теодор Рузвельт осы тақырыптарды жиі қозғап, үш онжылдық бойы журналға тұрақты үлесі ретінде жазды, оның ішінде президент болып қызмет еткен кезінде жариялаған бір мақаласы да болды. Гилдер замандас көрнекті тұлғалармен, соның ішінде Гровер Кливлендпен жақын достық қарым-қатынас орнатты және бұрынғы президент қайтыс болғаннан кейін оның есімін арқалап мақала жазды. Журналдың иммиграция туралы жазбаларында ұлттық бірлік пен дәстүрлі американдық мәдениетті сақтау туралы алаңдаушылықтар көрінді. 1884 жылғы мақалада иммигранттардың құрамы мен географиялық таралуы талқыланып, жаңа американдықтардың үлкен қоғамға сіңісуіне үміт білдірілді. Сонымен қатар, мақалада фракциялану арқылы ұлттық бірлікке қауіп төндіретін факторларға қарсы шаралар қабылдау қажеттігі ескерілді. Алайда, келесі онжылдықтарда иммиграцияның артуымен «The Century» елдің болашағына оның тигізер әсеріне көбірек алаңдады, қылмыс, сауатсыздық және қалалардың тығыздығы сияқты мәселелерді қозғады. 1904 жылы сенатор Генри Кэбот Лодж журнал беттерінде «көңілсіз» иммигранттарды елге кіргізбеудің маңыздылығын дәлелдеді. 20 жыл өткен соң, редактор Гленн Франк Ку-Клукс-Клан мен басқа да нативистерді сынады, бірақ оған қарамастан «иммиграцияға қатысты өте қатаң шектеулер енгізу уақыты келді» деп жазды. Сол автор бірнеше айдан кейін Ку-Клукс-Кланды оның діни және нәсілдік доктриналары үшін тағы да сынап, бұрынғы тақырыптарға оралды.

Қайта құру және азаматтық құқықтар

Қайта құрудан кейінгі кезеңде The Century журналына жазған авторлар соғыстан кейінгі Оңтүстік және жаңадан босатылған құлдар туралы не істеу керектігін талқылады, көбінесе аймақтар арасындағы достық қарым-қатынастар мен ұлттық бірлікке ұмтылды. 1873 және 1874 жылдары Scribner's журналы "Ұлы Оңтүстік" деген тақырыппен бірқатар мақалалар жариялады, бұл серия он төрт нөмірге созылды. Эдвард Кингтің саяхаттарына негізделген авторлардың жазбалары аймақты көбінесе жақсы жағынан бейнеледі және оңтүстік тұрғындары тарапынан жылы қабылданды. 1876 жылы Scribner's Роберт Лиге арналған некролог жариялады, сонымен бірге мақаланың "аумақтық достық" рухын мадақтаған редакторлық постскрипт қоса берілді. [[Конфедерацияның жоғалған ісі]

Азат етілгендер туралы мәселеде заманауи көзқарастардың кең спектрі ұсынылды. 1874 жылы Scribner's журналына жазған бір автор қара нәсілділердің ақ нәсілді балалармен бірге оқуға жарамсыз екенін айтты. Керісінше, Джордж У. Кейблдің 1885 жылғы мақаласында Азамат соғысынан кейін оңтүстік қара нәсілділердің құқықтарын қорғауға қол жеткізе алмауына өкініш білдірілді және бұл бұрынғы Конфедеративтік штаттардың федералды заңнан қашуының салдары екенін дәлелдеді. Генри В. Грейди бірнеше айдан кейін жауап беріп, бұрынғы автордың жағдайды сипаттауын жоққа шығарды, заңды құқықтар берілсе де, оңтүстік ақ адамдары нәсілдер арасындағы әлеуметтік интеграцияны қабылдамайтынын мәлімдеді. Кейблдің бұрынғы Конфедерацияны сынауы Роберт Льюис Дабниден де сынға ұшырады. Жаңадан азат етілген құлдардың мүддесін қолдайтын болса да, оларға көмектесуді ұсынған жазушылар көбінесе әкешілдік көзқараспен қарады. Мысалы, епископ Т. У. Дадли американдық қара нәсілділердің мәртебесін көтеруге көп нәрсе жасау мүмкін емес екеніне күмәнданды, бірақ христиандық принциптер оларға мүмкіндігінше көбірек көмек көрсетуді талап етеді деп мәлімдеді. Бұрынғы құлдардың жағдайын жақсартуға мемлекеттік саясаттың қаншалықты көмектесе алатыны мәселесі ондаған жылдар бойы талқыланды. Ғасырдың басында бұл пікірталастар ғылым тілінде жүргізілді. Медициналық дәрігер Роберт Беннетт Бин 1906 жылы әлеуметтік саясат қара және ақ нәсілділердің салыстырмалы ақыл-ой қабілеттерін нақты бағалауға негізделуі керек деп дәлелдеген мақала жариялады. Оның сөзіне сүйенсек, қара нәсілділердің миы азиялықтар мен еуропалықтарға қарағанда кішірек, бұл тұжырымды тұқым қуалаушылыққа байланыстырды. Сол сияқты Чарльз Фрэнсис Адамс-младший екі жылды Мысыр мен Суданда өткізді және 1906 жылы американдық қара нәсілділердің бақытсыз жағдайларының негізгі себебі тарих емес, төменгі қабілеттер екенін дәлелдеу үшін өзінің тәжірибесіне сілтеме жасады. Алайда, редакторлар осы мәселеде Франц Боаспен келіспейтінін, оның екі жыл бұрын басқа бір журналда африкалықтардың әлеуеті туралы оптимистік көзқарас білдіргенін атап өтті. Букер Т. Вашингтон ХХ ғасырдың алғашқы онжылдығында журналға төрт мақала, соның ішінде "Қара терілі батырлар" туралы мақала және қара нәсілділердің үй иелері болуына қатысты мақала жазды. 1903 жылғы редакциялық мақалада Вашингтон "өз халқының Мұсасы" деп мақталып, оны жақсы жағынан Д. Дю Буамен салыстырды. Журналдың солға қарай бет бұруын көрсететін Дю Буа өзі 1923 жылы The Century журналына мақала жазды. Сол кездегі бірнеше редакциялық мақала 1920 жылдардағы қайта жанданып келген Ку-Клукс-Кланды сынады. Мысалы, Фрэнк Танненбаум жазғандай, Қайта құру дәуіріндегі Клан "солтүстік саясаткерлерінің кекшілдігінің және оңтүстікке, жарақаттанған және зардап шеккен адамға құс сияқты шабуыл жасаған ашкөздердің көрінісі болды". Бірақ Танненбаум да Конфедерацияның жақтастарының Қайта құруды жағымсыз бейнелеуіне ықпал етті. Бірақ Танненбаумның пікірінше, қазіргі Клан мұндай негіздемеге ие емес және тек ақ нәсілді халықтың бір бөлігінің өзгерістерден және басқа патологиялардан қорқуын көрсетеді.

Прогрессивті себептері

Журнал өз заманында кең таралған бірнеше прогрессивті идеяларды жақтады. Олардың ішінде мемлекеттік қызмет реформалары болды, соның ішінде мемлекеттік лауазымдарға конкурстық емтихан жүргізу, оны жазушылар жақсы басқаруды нығайту және топтық жеңілдіктерді азайту жолы деп қарады. 1894 жылы Генри Кэбот Лодж «американдық емес» жақын туыстық қатынастарға шабуыл жасады. «The Century» журналы сол кездегі экологиялық мәселелерді де қамтыды, федералды үкіметтің елдің орман сақтарына жасаған алғашқы тырыстарына ризашылық білдірді және кейінірек әйелдердің сайлау құқығын қолдады. Соңында, журнал евгениканы қолдайтын мақалалар жариялады. Мысалы, Франк ККК-нің нәсілшілдігін сынап, әрбір ұлттың ең жақсы өкілдері деп санайтындарға қазіргі ғылымның құралдарын пайдаланып, барлық халықтың генетикалық сапасын жақсартуға бағытталған күш-жігер жұмсауға шақырды.

Социализм және еңбек қозғалысы

Скрибнер әдетте классикалық экономика принциптерін қорғап, социализмге қарсы тұрды. Уильям Грэм Самнер осы бағытта журнал үшін өзін-өзі сендіру және жекешелік сияқты дәстүрлі капиталистік құндылықтарды жоғары бағалап, кедейлікті жалқаулық пен әдепсіздікке байланыстырған мақала жазды. Екінші жағынан, Холланд кейде ашуын жұмысшыларды пайдалануда айыптаған «жансыз» корпорацияларға бұрды. Журналдың пікірінше, капиталистер де, жұмысшылар да моральдық міндеттерге ие болған. Бастапқы кезеңдерінде «The Century» өзінің алдыңғы басылымы сияқты көзқарастарды қабылдауға бейім болды. Ол капитализмді қорғады, бірақ барлық реттеу формаларын түгелдей айыптаудан аулақ болды. Мысалы, 1886 жылғы мақала социализмге қарсы болды, бірақ болашақта бұрынғыдан да үкіметтің белсенділігіне мұқтаждық артатынын айтты. Келесі онжылдықтарда «The Century» социалистік теориялар мен тәжірибені бірнеше рет қатты сынады. 1890 жылдары Гилдер және оның редакторлары еңбек одақтарының шетелден әкелінген, салыстырмалы түрде ашық иммиграция саясатының салдарының бірі деген тұжырымға келді. Сол сияқты, социализм табысты жазалайды делінді, бұл оның журналының философиясына қайшы болды. Консервативті бағытымен қатар, журнал терең философиялық мәселелерде емес, экономикалық мәселелерде келіспейтін пікірлерге ашық болды. 1904 жылғы наурыз нөмірінде жұмысшыларға ірі бизнесті тексеру үшін еңбек одақтарының қажеттілігін дәлелдейтін материалдар жариялауға рұхсат берілді. Екі жылдан кейін редакциялық мақала жұмысшы қозғалысының кейбір жетістіктерін мақтады, бірақ оны реформалау қажеттігін сақтап қалды. Кейінгі жылдары, орыс революциясы осы мәселені көпшіліктің назарына түсіргеннен кейін, «The Century» коммунизмнің таралуына қарсы шықты. Ницшелік терминологияны қолданып, Лотроп Стоддард 1919 жылы большевизмді Бірінші дүниежүзілік соғыста жеңілген «Пруссиялықтан» айырмашылығы «Төменгі адамның дінтасқа қарсылығы» деп атады. Ол сондай-ақ большевик революциясының бүкіл әлемде жеңілуге тиіс құбылыстың жергілікті көрінісі ғана екенін және Владимир Лениннің «әлемді тонауды жоспарлаған қазіргі заманғы Жәңгір хан» екенін мәлімдеді.

ХХ ғасырдың басында

Америка элитасы арасында өте беделді және жақсы танымал болғанмен, The Century журналының танымалдылығы 1890 жылдары төмендеп, он тоғызыншы ғасырдың соңындағы жетекші американдық мерзімді басылым ретінде бұрынғыдай ықпалды бола алмады. 1900 жылы оның 125 000 абоненты болды, бұл 1880 жылдардағы таралымының жартысынан кем. The Century басқа, арзан журналдардың күшейген бәсекесінен зардап шекті, олардың көптегенін Гилдер мен оның командасы мәдениетсіз деп есептеді. Гилдер белсенді реформатор болғанымен, саясат және құндылықтар тұрғысынан консерватор болғандықтан, прогрессивті қозғалысты қабылдаған жоқ. Таралымы төмендеген сайын журнал көңіл көтеріңкілігін жоғалтып, ағымдағы оқиғалар туралы аз-ақ жазды. 1898 жылғы редакциондық мақалада "әдеби және көркем туындылардың көптігі" сынға алынып, ол "ақылдылықты шатастырып, талғамды төмендетуге" бейім екені айтылды. Бірнеше айдан кейін журнал "ой-толғаныс дәуірінің" "көтеріліс дәуіріне" ұшырағанын, оны "[жылдам пойыз бен арзан баспа]" таратып жатқанын қайғылы жағдайда жеткізді. Сонымен қатар, 1902 жылғы редакциондық мақала ажырысу цивилизацияға қауіпті екенін, ал осы жамандықты емдеуге әдебиет көмектеседі деп мәлімдеді, ол "өзіне бақылау, төзімділік, адалдық және ар-ұяқтың қасиетті және мәңгілік құндылықтарын дәріптейді". Гилдер әдетте моральдың төмендеуі мен қазіргі әлеуметтік проблемалар арасында байланыс көріп, өнерді дамыту осы мәселені шеше алады деп сенді. Тіпті көркемдік тұрғыдан алғанда, ХІХ ғасырдың соңындағы The Century заманға бейімделуде кешікті. 1889 жылы, көптеген қарсылықтардан кейін, ол фотосуреттерді жариялайтын соңғы ірі журнал болды. Редакторлар The Century журналының танымал болған суреттеріне берік болды. Журналдың беттерінде Гилдер бұл қалауын фотосуреттегі "көрінетін әлемнің егжей-тегжейлі және нақты бейнеленуіне" деген үрдіске наразылық білдіре отырып түсіндірді, ал сурет тек ұрпақтарға сақталуға лайық нәрсені ғана сақтайды. Ол баспа және жазудың таралуы жазу тілін де бұрмалап, арзандатады деп атап өтті. Осылайша, журнал өзінің ықпалының төмендеуіне себеп болған факторлар туралы жақсы білді. Бір заманауи автордың айтуынша, ХХ ғасырдың басында Гилдер мен басқа редакторлар "өзгеріп жатқан дәуірде идеалдың жалынын биіктеп ұстады" және "абоненттердің ағылып кетуін тежеу үшін журналдың бағасын төмендету туралы ойламады". Гилдер 1909 жылы қайтыс болғаннан кейін The Century тағы екі онжылдық өмір сүрді, бірақ бұрынғы жетекші американдық журнал ретіндегі беделін қайта иеленбеді.

Кейінгі жылдары, 1909-1930 жылдар

Роберт Андервуд Джонсон 1909 жылы Гилдер қайтыс болғаннан бастап 1913 жылы отставкаға кеткенге дейін «The Century» журналының редакторы болды. 1910-шы жылдар қаржылық қиындықтармен және одан әрі құлдыраумен ерекшеленді, себебі журнал ұқсас және одан төмен сапалы басқа мерзімді басылымдармен бәсекелесті. Дегенмен, «The Century» сол кездегі ең жақсы көркем әдебиет авторларын өзіне тартты. Г. Уэллстің «Болжамдық трилогиясы» «Әлемді азат ету» журналында 1914 жылдың алғашқы үш санында бөлім-бөліммен жарияланды. Гленн Франк 1921 жылы «The Century» журналының редакторы болды, 1925 жылы бұл қызметтен кетіп, Висконсин университетінің президенті болды. Ол Батыс өркениетінің болашағы туралы ойларын баяндаған бірқатар редакциялық мақалалар жазды. Редакциялық мақалалар көрнекті тіл қолданып, көбінесе қазіргі әлеуметтік проблемалар ішкі және халықаралық салада әлеуметтік инженерия мен үкіметтік белсенділік қажеттігін тудырды деген ойды баса айтты. Мысалы, 1923 жылы Франк сенатор Лодж және оның изоляционист жақтастары «саясаттың амебасы, саяси интеллектінің ең төменгі түрінің тарихқа дейінгі дәуірінен қалған ерекше тірі қалғандар» деп жазды. Кейін ол «ақылға қонымды икемді консерватизм» деп атаған нәрсеге ұмтылды. Оңшыл реакционерлер мен солшыл радикалдардың қауіптері туралы ескертіп, әлеуметтік ғылымдарды адамдардың өмірін жақсарту үшін пайдалану мүмкіндігіне үлкен оптимизм білдірді. Бұл Голланд пен Гилдер дәуіріндегі журнал философиясынан айқын ерекшелік болды, себебі ол моральдық прогресс емес, ғылым арқылы реформа жасауға ынталандырды. Франк дәуірінде басқа авторлар да осыған ұқсас тақырыптарды көтерді. Журналдың солға қарай бұрылуын көрсететін 1924 жылғы мақала Америкадағы фабрикаларда «кәсіби демократияны» қабылдауға шақырды. Тіпті журналдың социализмге қарсылығы да жұмсалды, Бенджамин Столберг Қызыл үрейдің шамадан тыс реакция болғанын және большевиктердің АҚШ-қа төнген қатері іске аспағанын дәлелдеді. Алайда, солға қарай бұрылыс толық болған жоқ, және Франк редакторы болған кезеңде журнал әртүрлі көзқарастарға ашық болды. Мысалы, белгілі консерватор Г.К. Честертон қазіргі заманғы өнерді қатты сынаған эссе жазды. 1925 жылы Франктің орнын Хьюит Х. Хоуланд иеленді, ол журнал «The Forum» журналымен біріктірілгенге дейін 1930 жылға дейін редактор болып қалды.

Азамат соғысы сериясы

1877 жылы Scribner's Mobile Bay шайқасына қатысқандардың қысқаша естеліктерін жариялады. Басты баспа "Армия Азамат соғысында" атты 13 томдық кітаптар сериясын шығарды, олар өздері жазған операцияларға қатысқан АҚШ Армиясының ветерандарымен жазылған. Бұл серия бестселлерге айналды. The Century 1883 жылы Александр Р. Ботеллердің Харперс-Ферриге Джон Браунның шабуылы туралы бірінші тұлғадан баяндамасын жариялады, содан кейін сол нөмірде өзін "радикалды аболиционист" деп атаған Франк Б. Санборнның жауабы келді. Гильдер, өзі Одақ ардагері болғандықтан, Азамат соғысының маңызды тұлғаларының ой-толғауларын жүйелі түрде жариялай бастады. Бастапқыда он екі айға жоспарланған серия қызығушылық туғызғандықтан үш жылға созылды және ақырында төрт томдық кітапқа айналды. Серияға үлес қосқандардың арасында Одақ генералдары Улисс С. Грант, Уильям Текумсе Шерман, Филип Шеридан және Джордж Б. Макклеллан болды. The Century американдық бірлікті нығайтуға және бейтараптықты сақтауға тырысқандықтан, Конфедерация жағындағылардың, оның ішінде генералдар Джеймс Лонгстрит пен П. Г. Т. Борегардтың естеліктерін іздестіріп, қабылдады. Бұл жарияланымдар соғыста қызмет еткен оқырмандарды журналға бұрын жарияланбаған естеліктер мен құжаттарды, сондай-ақ жарияланған материалдарға сын мен қарсы пікірлер жіберуге итермеледі. Мұндай ұсыныстар көп болғандықтан, 1885 жылы The Century оларды "Азамат соғысы туралы естеліктер" деген бөлімге енгізе бастады. Журнал екі онжылдық бұрын бір-бірімен соғысқандардың пікір алмасатын алаңына айналды. "The Century" беттерінде олар шайқастарын талқылап, екі жақтың да батырлығы мен қаһармандығын бірге мақтай алды. Азамат соғысы туралы естеліктерді жинау идеясы алғашқыда редактордың көмекшісі Кларенс Бьюелден туды, ол кейіннен бұрынғы әскери басшыларды өз тәжірибелерімен бөлісуге көндірудегі қиындықтар туралы жазды. Шындығында, Грант бұрынғы генерал және президент қаржылық қиындыққа тап болғанға дейін серияға үлес қосуға келіспеді. Редакторлар Азамат соғысы жобасына толыққанды берілді, кейде атақты шайқас орындарына саяхат жасап, олардың батырлықтарын түсіндіру үшін қолбасшыларды және журнал үшін суреттер салу үшін суретшілерді алып келді. The Century кеңсесі бұрынғы жолдастар мен қарсыластардың кездесу орнына айналды, бұл Гилдердің әйеліне жіберген хатында көрініс тапты: "Бір күні Грант, келесі күні Борегард!". Серия жарыққа шығар алдында Шерман соғыс туралы бірінші тұлғадан баяндама жазған жалғыз маңызды тұлға болды. Кейіннен Грант, Шеридан және Макклелланның The Century журналына қосқан үлесі олардың әрқайсысының кітаптарына әкелді. Азамат соғысы туралы естеліктердің нәтижесінде журналға жазылушылар саны 250 000-ға жетті, бұл сол кездегі осындай журнал үшін рекордтық көрсеткіш еді. Эдвард Уикс 1950 жылы The Century журналының 1880 жылдардағы жазылушылар санымен салыстырғанда, "сапалы журналдың" саны үш есеге өскенін жазды. 1892 жылы ол Англиядағы өз бағасымен ең көп таралған мерзімдік басылым болып, 20 000 жазылушыға ие болды.

Линкольн өмірбаяны

The Century президент Абрахам Линкольнның өмірбаянының қолжазбасынан үзінділерді жариялау құқығын да сатып алды, оны оның бұрынғы хатшылары Джон Хей және Джон Г. Николай жазған болатын. Соның нәтижесінде үш жылдан астам уақыт бойы жарық көрген «Абрахам Линкольн: Тарих» атты серия жарыққа шықты. Он жылдар өткен соң, The Century Линкольнге республиканың жоғалған құндылықтарының символы ретінде қайта оралды. 1909 жылғы ақпан айындағы санының мұқабасында Линкольннің суреті бейнеленген, ал ішінде бұрынғы президенттің жиырма екі портреті, оның өмірлік маскасының суреттері және оның қолының қалыптары жарияланды. Гилдердің «Линкольн – көшбасшы» атты мақаласы оны заманауи мемлекет қайраткерлерінің үлгісі ретінде көрсетті.

Ресейлік диссиденттер

1880-жылдардың аяғында Джордж Кеннан Ресейге сапар шегіп, Александр II патшаға қарсы шығып, Сібір түрмелеріне жіберілген революционерлер туралы бірнеше есеп дайындады. Оны автократиялық режимге көңіл білдіретін және оның қарсыластарына жаулы қарайтын жазушы деп есептеген Ресей үкіметі Кеннанға ел ішінде еркін жүріп-тұруға рұқсат берді. Алайда, саяхаты барысында автор пікірін өзгертті және режимді қатты сынаған жазбалар жазды. Оның есептерінде үкіметке қарсы шыққандары үшін азап көргендердің егжей-тегжейлі суреттері келтірілген. Бір мақаласында Кеннан патшаны өлтіру туралы шешім қабылданғанда 47 адам миссияны орындауға ерікті түрде келіскенін айтты. Азаматтық еркіндік үшін күрескендер ресейлік революционерлердей фанатикалық болмайтынын дәлелдеп, Кеннан тұтқындарға қатысты қарым-қатынастың үкіметке осындай күшті қарсылыққа алып келгенін сендірді. Ол саяси қылмыскерлерді ұстайтын түрмелерде "кінәлілерден ақпарат алу үшін адамның ең терең және күшті сезімдерін пайдалану" әдеттегі жайт екенін атап өтті. Мысалы, бір жас әйелді сүйіктілерін жамандауға мәжбүр етті, олар өздерінің кінәларын мойындағандарын айтты. Кейде революционерге анасымен кездесетінін айтып, оны анасына алып барды, содан кейін тоқтатып, өткен қызметі туралы сұрақтарға жауап берген жағдайда ғана оны көретінін хабарлады. Жиырма екі жасар анаға егер ол билікпен ынтымақтаспаса, нәрестесінен айырылатыны туралы жалған айтты. Автор түрмедегі тұтқындарды жылдар бойы жалғыздыққа қалдыруды және үкімет шенеуніктерінің қылмыскерлерге қарсы айғақтар іздеу үшін империяны аралап шығуын да баяндады. Кеннан өзін орыс либералдарының өкілі ретінде сезінді және кейіннен елден қуылды. Оның Ресей туралы жазғандары екі томдық кітап ретінде жарияланды. Ресей үкіметінің өкілі 1893 жылы The Century журналында Кеннанның аргументтеріне жауап берді, ал журнал кейіннен автордың қарсы пікірін жариялады. Кеннанның Ресей туралы жазғандары мен оның одан әрі атқарған қызметі, он тоғызыншы ғасырдың соңында американдық элиталар арасында патшаға қарсы көңіл күйдің және революциялық қозғалысқа деген ықыластың артуына ықпал еткен басты себептердің бірі болды. Журналдардағы мақалалар мен кітаптарды жариялаудан бөлек, автор тақырып бойынша танымал лекциялар оқыды, Чикаго, Нью-Йорк және Бостон қалаларында ондаған баяндамалар жасады. Көпшілікке әсер ету үшін Кеннан көбінесе орыс тұтқынының жыртық киімдері мен шынжырларымен олардың алдына шығатын. Бұл әрекет американдық бірнеше ұйымдардың құрылуына түрткі болды, олар жер аударылғандардың мүддесін қорғады, олардың ішіндегі ең танымал Ресей бостандығының достары қоғамы болды.

Басқа тарихтар мен естеліктер

1900 жылдардың басында The Century сол дәуірдің ең танымал тарихшыларының еңбектерін, сондай-ақ үкіметтің жоғарғы эшелондарында жұмыс істегендердің жеке баяндамаларын жариялауды жалғастырды. Джастин Харви Смит 1902 және 1903 жылдары The Century журналында Америка революциясы туралы төрт мақала жариялады. Келесі жылы С. Вейр Митчелл жас Джордж Вашингтонның өмірі туралы серия жариялады. Теодор Рузвельттен басқа, The Century бірнеше басқа президенттердің де авторлық үлесі болғанын мәлімдеді. Гровер Кливленд өзінің екі президенттік мерзіміндегі ең қиын сәттердің бірін – 1895 жылғы Венесуэла мен Ұлыбритания арасындағы шекара дауын баяндады. Эндрю Д. Уайт Германия мен Ресейдегі қызметі туралы "Дипломатиялық өмірімнен тараулар" атты сериясын ұсынды. 1901 жылдың қыркүйегінде Вудроу Уилсон, әлі де Принстон университетінде профессор болып жұмыс істеген кезде, "Эдмунд Бёрк және француз революциясы" деген мақала жазды. 1907 жылы болашақ президент Уильям Говард Тафт соғыс министрі қызметін атқарып жүргенде Панама каналы туралы жазды. Сонымен қатар, жылдар бойы The Century әртүрлі президенттермен жұмыс істеген адамдардың жеке тәжірибелерін жариялады. 50 жылдан астам Ақ үйde қызмет еткен күзет полковнигі Уильям Кук Эндрю Джонсон мен Рутерфорд Хейз әкімшіліктері туралы естеліктерімен бөлісті. Тарихшы Джеймс Форд Родс Хейз әкімшілігі туралы мақала жазды, редакторлар оны АҚШ тарихының соңғы жарияланған томына қосымша деп атады.

Ғылым

Алғашқы жылдары Scribner's Monthly журналында "Табиғат және ғылым" атты тұрақты бөлім жарық көрді. Халыққа білім беру жөніндегі кең міндетіне адал қалған "The Century" журналы, сол кездегі ең көрнекті ғалымдар мен өнертапқыштардың мақалаларын жариялады. Томас Эдисон рентген сәулелері туралы симпозиумға қатысып, сондай-ақ бір рет журналға сұхбат берді. 1900 жылғы маусым нөмірінде Никола Тесла "адам энергиясын арттыру мәселесі" тақырыбындағы ұзақ мақаласын ұсынды. Генетик және марксист Дж. Б. С. Холдейн 1923 жылы технологиялық прогрестің қоғамға тигізетін әсері туралы мақала жариялады, бұл мақала журналдың саяси және ғылыми мәселелерге деген қызығушылығын біріктірді.

Әдебиет және өнер

Гилдер замандастарының «әдеби төрешісі» деп аталды. Өнерге деген қолдауының себебі – өзін-өзі жетілдірудің маңыздылығына сенуі және жоғары стандарттарды құрметтеуі болды. Оның тұсында жарық көрген туындылар журналдың моральдық қағидаларын көрсетті, себебі оларда сексуалдық сипаттамаларға, әдепсіз сөздерге және христиан дініне қарсы келгендерге тыйым салынды. The Century журналында көптеген көрнекті әдебиетшілердің еңбектері жарияланды. Марк Твен мен Генри Джеймстің бұрын айтылған туындыларынан өзге, журналға 1896 мен 1913 жылдар аралығында Эллис Паркер Батлер 30 шамасындағы әңгіме, мақала және өлең жазды, соның ішінде 1896 жылғы қараша айындағы санында жарық көрген «Менің циклонға төтеп беретін үйім» атты туындысы да бар. Бұл әңгіме Батлердің ірі журналда жарияланған тұңғыш жұмысы болды. Оның туындыларын Джей Хэмбидж, Мей Уилсон Престон, Флоренс Скоуэлл Шинн, Фредерик Дорр Стил және Фредерик Р. Гругер сияқты танымал суретшілер бейнеледі. The Century журналы 1909 жылғы желтоқсан айындағы санында Батлердің (әйелі Ада мен қызы Элсимен бірге) толық түсті портретін жариялады. Портреттің авторы – отбасы досы Эрнест Л. Блюменшайн. Журнал сонымен қатар Джек Лондонның және американдық суретші Рокуэлл Кенттің Тьерра-дель-Фуэгодан алған тәжірибесі мен сиямен салған суреттерін де жариялады. Танымал гравюрашы Александр Уилсон Дрейк The Century Magazine және оның Scribner's Monthly журналына ұзақ жылдар бойы үлес қосты. The Century Company 1916 жылы Александр Уилсон Дрейктің көркем әдебиет және өнер туындыларының естелік жинағын – «Түн ортасындағы үш әңгіме» атты кітапты шығарды. The Century журналында Оскар Чезаре сияқты көптеген белгілі карикатурашылар жұмыс істеді. Богемиялық композитор Антонин Дворжак та The Century Magazine журналына үлес қосып, 1890 жылдары Нью-Йорктегі Ұлттық консерваторияда болған кезінде жазған туындыларын жариялады. 1894 жылы The Century Magazine журналында оның әріптес композитор Франц Шубертке арналған құрметті хаты жарық көрді. 1900-ші және 1910-шы жылдары ағылшын-канадтық ақын, әңгімеші және эссеші Марджори Пикхолл The Century Magazine журналына тұрақты түрде материалдар жазды.