Кіріспе
Бейбітшілік жүрісі немесе бейбітшілік шеруі, кейде бейбітшілік саяхаты деп те аталады, бұл зорлықсыз әрекеттің бір түрі. Онда адам немесе топ жүрушілер үшін маңызды мәселелерге назар аудару мақсатымен белгілі бір қашықтықты басып өтеді.
Жаңа Зеландиядағы 350 км ұзақ бейбітшілік жолы
Бейбітшілік жүрісі бойынша әлем рекордшысы Харлзада Касрат Рай өмірін бейбітшілік, білім, денсаулық және мәдени шараларға арнады. Ол асыл ниеті үшін кеңінен танылды. Ол Пәкістанның шегінде де, засында да бейбітшілік туын алып жүрген бірнеше жорықтар жасады. Қазір ол Крайстчерч мешіттеріне жасалған шабуылды еске алу мақсатында Веллингтоннан Крайстчерчке дейін 350 шақырымдық Бейбітшілік жолына қадам басып жатыр. Ол бұл жорықты адамзат және бейбітшілік үшін ерікті түрде жасап отыр. Бейбітшілік жолы 5 наурызда Жаңа Зеландия Парламентінен басталады.
Үндістан
1951 жылдан бастап Виноба Бхаве көптеген ізбасарларымен бірге бүкіл Үндістан бойынша жер реформасы үшін бейбітшілік жорығына шықты. Ол он жылдан астам уақыт бойы жер иелерінен өзін ұлдарындай көріп, кедейлерге тарату үшін жерлерінің алтыдан бір бөлігін беруді сұрады. 2008 жылы Керала штатындағы ашық кодты бағдарламалар қауымдастығы "Азаттық жорығы" атты бейбітшілік науқанын ұйымдастырды. Төрт ерікті ашық кодты бағдарламаларды насихаттау мақсатында штаттың бір шетінен екінші шетіне дейін 750 миль (1207 км) қашықтықты жүріп өтті.
Еуропа
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Еуропа бойынша соғысты аяқтау мақсатында бейбітшілік іздеу сапарлары жасалды. Италияда қажылар Лорето мен Ассизиде дұға етті. Уэльсте олар Сент-Дэвид соборына қажылық сапар жасады, ал Францияда олар Понтмендегі Әзіретімізге қажылық сапар жасады, Ол бұрынғы соғыста француздарды құтқарған еді. Ирландия мен Швейцарияда қажылар соғыстың олардың шекарасын кесіп өтуіне жол бермеу үшін дұға етті.
Венгрия мен Италия
2014 жылы бір топ тұңғыш рет тұрақты бейбітшілік жолы бағытын ұйымдастырды, ол Будапешттен басталып, бұрынғы Шығыс және Батыс Еуропа арасындағы шекара бойымен өтеді және Италияның Триест қаласында аяқталады. Ирландиялық Донол Коркоран 2019 жылдың шілдесіне дейін "Еуропалық бейбітшілік жолына" алты рет қатысты. 2014 жылдың наурыз айында Венгрияның бірлігі үшін бейбітшілік жорығы өтті.
Ұлыбритания
1984 жылы бейбітшілік лагерінің мүшелері "Ашулы пацифист" журналына қаржы жинау мақсатында Доус-Хилл әуе базасынан Нафиллге дейін елді жерлер арқылы 42 километр (26 шақырым) қашықтықты жүріп өтті.
Америка Құрама Штаттары
Америка Құрама Штаттарындағы түрлі бейбітшілік ұйымдары, Ирак соғысын қоса алғанда, соғыстарға қарсы наразылық білдіру үшін үнемі шерулер ұйымдастырды. Кейде осы шерулер бүкіл ел бойынша бір күні өткізілуі үшін үйлестіріледі. Сан-Диегода Ирак соғысы басталғанға дейін бес күн бұрын, 2003 жылдың 15 наурызында шамамен 7000 адамды құраған соғысқа қарсы наразылық білдірушілердің ең көп саны демонстрацияға қатысты. Американың жергілікті халықтары көптеген елден өткен бейбітшілік жүрістерін ұйымдастырды, соның ішінде 1978 жылғы "Ең ұзақ жүріс" және 1980 жылғы "Тіршілік үшін ұзақ жүріс". Бұл жобалар бейбітшілік мәселесімен қатар, қоршаған ортаны қорғау және жергілікті қасиетті орындарды сақтау мәселелеріне де назар аударды. 1984 жылы бірнеше жүріс-саяхаттар елден өтті, оның ішінде Вашингтон штатының Бангор базасынан Оңтүстік Каролина штатының Шарлстон қаласына дейін ядролық қару тасымалдайтын пойыздың маршрутын бақылаған "Желдегі жол" және "Еуропалықтардың бейбітшілік саяхаты". Атлантадағы Freedom Park-та Картер Кинг Бейбітшілік Саябағы 2003 жылы ашылды. 1,5 шақырымдық жол Нобель сыйлығының жалғыз екі Грузиялық лауреатының еске алу ескерткіштерін байланыстырады: Мартин Лютер Кинг және Джимми Картер. 2008 жылдан бері Филадельфиядағы доктор Кингтің қаза тауып, қайтыс болған күнін еске алу үшін әр жылдың 4 сәуірінде "Бейбітшілік үшін көпір жүрісі" өткізіледі. Бұл іс-шара күн шығуымен Бенджамин Франклин көпірінің бағында жиналған адамдар көпірдің шыңына дейін жүріп, бейбітшілік тілегімен дұға етеді.
Үндістаннан әлемге
1963-1965 жылдары Гандидің "Сарводая" қозғалысының екі мүшесі Сатиш Кумар мен Прабхакар Менон Нью-Делиден Вашингтонға дейін Пакистан, Ауғанстан, Иран, Ресей, Польша, Германия, Франция және Бельгия арқылы шамамен 8000 миль қашықтықты жүріп өтті. Олар Канал мен Атлант мұхитын кемелермен кесіп өтті. Бхаве Кумар мен Менонға екі сыйлық берді: ақшасыздық, яғни өз еркімен кедейлікке келу және вегетариандық өмір салты. 1982 жылдан 1986 жылға дейін Прем Кумар халықаралық бейбітшілік және қарусыздану мақсатымен әлемді аралап, 17 000 шақырымнан астам қашықтықты жүрді. Ол Үндістанда әлемнің түкпір-түкпірінен келген қатысушыларды тартқан шерулер ұйымдастырды және әлеуметтік қызмет көрсету ұйымдарын құрды.
Бейбітшілік пен өмір үшін діни бірлестіктер арасында діни сапар
"Бейбітшілік пен өмір үшін дінаралық қажылық" 1994 жылдың 8 желтоқсанында Польшадағы Аушвиц қаласынан басталып, 1995 жылдың 9 тамызында Нагасакидегі бомбалаудың 50 жылдығына орай Нагасакиде аяқталды. Оны жапон буддалық монахтары Ниппонзан Мёходжи Дайсанга басқарды. Бірақ, американдық, еуропалық, оңтүстік америкалық және жапондық қарапайым жандардың саны монахтардан әлдеқайда көп болды. Бұл сапар Екінші дүниежүзілік соғыстың аяқталуының 50 жылдығын еске алу және қазіргі соғыс аймақтарындағы қайғыны көргісі келгендердің ниетімен ұйымдастырылды. Аушвицтен бастап, топ Венаға жаяу жүріп, содан кейін Хорватия, Босния және Сербия арқылы өтті. Олар Босния соғысының майдан шебінен өтіп, Мостарда бір күн бойы ораза ұстап, дұға ету арқылы бейбітшілікке шақыруды үлгі етті. Келесі кезеңде Израиль, Газа секторы, Батыс жағалау, Иордания және Иракты аралады. Топ Камбоджадағы майдан шебінен өтіп, Маха Госананда басқарған жыл сайынғы Камбоджалық бейбітшілік шеруіне – Дхаммаитраға қосылды, ол кейбір адамдар арасында "Камбоджаның Гандиі" деп танымал. Олар Хиросима мен Нагасакиге барар алдында Вьетнам мен Филиппиндегі соғыс орындарын тағы да аралады. Бұл қажылық Ниппонзан Мёходжи Дайсанга монахтары ұйымдастырған көптеген бейбітшілік сапарларының бірі болды, бірақ бұл сапар ең ірі және ең ұзаққа созғандарының қатарында болды. Бұл қажылыққа кем дегенде 1000-нан астам адам қатысты, олардың ішінде буддистер, квакерлер, католиктер, мұсылмандар және яһудилер болды.
Мәскеуге саяхат
"Мәскеуге жаяу жүру" – 20 ғасырдағы көптеген бейбітшілік жорықтарының бірі болды. Оларды пацифистер мен бейбітшілік белсенділері арнайы ұйымдастырды, олар соғыс саясатына және химиялық, биологиялық және ядролық қарудың қолданылуына қарсылық білдіргісі келді. 1960-61 жылдары "Зорлықсыз әрекет жөніндегі комитет" "Сан-Францискодан Мәскеуге бейбітшілік үшін жаяу жүру" атты шараны ұйымдастырды. Топ он айдың ішінде шамамен 6000 мильді басып өтіп, Ресейді жаяу аралауға мүмкіндік алды. Жүруді ұйымдастырушы Брэдфорд Литтл "Жалаңаш қолмен келдіңдер" атты кітап жазды. 1981-1983 жылдары бір топ АҚШ пен Еуропаны кезіп, Мәскеуге дейін жаяу жүріп келді. Олар барлық адамдарға бірлік танытып, жер бетінде бейбітшілік пен қауіпсіздікте өмір сүруге баршаның құқығы бар екенін көрсетті. Бұл жорықты ұйымдастырушылар 1980 жылы Санта-Круз, Калифорниядан Вашингтон, Бангор базасына дейін өткен "Өмір үшін жаяу жүру" атты тағы бір бейбітшілік жорығында ойлап тапты. Сан-Францискодағы Ресей консулдығымен өткен кездесуде, бірлесіп ұйымдастырушы Джек Чалмерс топтың АҚШ арқылы шығысқа қарай, содан кейін Еуропаға қарай жаяу жүруді жалғастырса, Мәскеуге баруға рұқсат етіле ме деп сұрады. Консулдық өкілі: "Әрине" деп жауап берді. Сондықтан "Өмір үшін жаяу жүру" Бангордағы "Трайдент" ядролық су асты кемелерінің базасында аяқталғаннан кейін, ұйымдастырушылар бірден "Мәскеуге жаяу жүру" жоспарлай бастады. Жоба 1981 жылдың 1 наурызында Бангорда басталды және Бостонда қыстауға үлкерді. 1982 жылдың наурыз айында мүшелері Еуропаға ұшып барып, Ұлыбритания, Франция, Бельгия және Германия Федеративтік Республикасын аралап өтті. Мүшелер Ирландия мен Батыс Берлинге автобуста бірнеше рет сапар жасады, содан кейін бастапқы нүктеге оралып, жаяу жүру маршрутын үзіліссіз жалғастырды. Алдын ала топтар жоспарланған маршрут бойындағы қалалар мен елді мекендерге бірнеше апта бұрын жіберілді, бұл оларға ақпарат құралдарымен жұмыс істеуге, сөз сөйлеуге және тұруға мүмкіндік берді. Шешімдер толық консенсус негізінде қабылданатын, бұл көбінесе ұзақ және даулы жиналыстарға әкелетін. Германия Демократиялық Республикасы топқа кіруге рұқсат бермеді, сондықтан мүшелері оңтүстікке қарай Баварияға жаяу жүріп, Чехословакияға, Польшаға және КСРО-ға виза алу үшін келіссөздер жүргізіп, қыста сол жерде қалды. "Мәскеуге жаяу жүру" (нақты емес, "Жүру" емес, көптеген алғашқы қатысушылар үшін маңызды болды, себебі бұл тек бір бастама екенін және басқалары да соңынан ермек деп үміттенді. Алайда, бұл айырмашылық Шығыс елдеріндегі адамдарға түсініксіз болды, себебі славян тілдерінде "бір" немесе "the" сөздері жоқ) Еуропада Регницлозаудағы ескі диірменде бір жылға жуық жұмыс істеді. Коммунистік блоктағы сол кездегі үкіметтерге топтың өз аумақтары арқылы жаяу жүруіне рұқсат алу қиын болды. Кейбір топ мүшелері келіссөздер жүргізіп жатқанда, басқалары Германиядағы жерлерге жаяу барып, жергілікті бейбітшілік топтарына баяндама жасады. Кейбір мүшелері бейбіт қарсылық көрсетті, Германияда әскерге шақыруға қарсы темір торға тізгіш байлады, ал басқалары әлемде бейбітшілік үшін ораза ұстады. Кейбіреулері Данияға барып, бейбітшілік топтарымен кездесіп, жаяу жүру туралы әңгімелесті. 1983 жылы Чехословакия мен Польшаға визалар алынды және Польша мен КСРО шекарасына дейін үздіксіз жаяу жүру маршруты жоспарланды және сәтті іске асырылды. Бұл елдердегі бейбітшілік жөніндегі ресми топтармен қарым-қатынас қиын болды; Чехия үкіметі бұл бастаманы 1983 жылы Прагада өткен Варшава шартының көрмелік конференциясына енгізуге тырысты. Алайда, топ қатыспады, бірақ бірнеше мүшелері делегаттармен сыртта кездесіп, бір талқылауға қатысты. Алайда, КСРО арқылы жаяу жүруге рұқсат берілмеді. Топ келіссөздерде қандай да бір келісімге келу үмітімен Минскіге, содан кейін Смоленскіге кірді. Бірақ олай болған жоқ. Осы кезде көптеген мүшелер Мәскеуге бармай, қайта оралуды шешті; кейбіреулері Мәскеуге жаяу жүруге тырысты, бірақ дереу ұсталды және Минскідегі басқаларына қосылуға жіберілді. Жүру аяқталғаннан кейін топтың кейбір мүшелері CND митингісінде өздерінің жұмысы мен пассивті қарсылық қозғалысы туралы айтты. Топтың құрамы халықаралық болды, өйткені адамдар әлемнің түкпір-түкпірінен келіп, өз үлесін қосуға тырысты. Кейбір "Мәскеуге жаяу жүру" қатысушылары кейінірек АҚШ пен Еуропаны кезіп өткен басқа да жорықтармен кездесті, соның ішінде 1984 жылдан 1985 жылға дейін өткен "Халықтың жорығы – Өмірге қажылық". Бұл жобаға да Ресейде жаяу жүруге рұқсат берілмеді, бірақ кейбір мүшелері Мәскеуге пойызбен барып, шенеуніктермен және қарапайым халықпен кездесті.
Әйелдер DMZ арқылы өтеді
2015 жылдың мамыр айында Пхеньян қаласында бейбітшілік симпозиумын өткізген Women Cross DMZ (Кореяның демилитаризацияланған аймағы) тобының құрамына белгілі американдық феминист және белсенді Глория Штайнем, Нобель сыйлығының лауреаты Мейрид Магуайр және ұйымдастырушы Кристин Ан кірді. Симпозиумнан кейін бірнеше күн өткен соң, бұл толыққанды әйелдер тобы Солтүстік және Оңтүстік Кореяны бөліп тұратын ДМЗ арқылы бейбітшілік мақсатында өтуге рұқсат алды. 2015 жылдың 24 мамырында, Халықаралық қарусыздану күнінде, феминист көшбасшы Глория Штайнем, екі Нобель сыйлығының лауреаты және зейнеткер полковник Энн Райт сияқты 15 түрлі елден келген 30 әйел 10 000 корей әйелімен қол ұстасып, ДМЗ-ның екі жағына орналасты. Олар Корей соғысын (1950–1953) ресми түрде аяқтауға, соғыс кезінде отбасыларын бөліп кеткендерді қайта қосуға және әйелдердің басшылыққа ие болуымен дауласуды бейбіт жолмен шешуге шақыру мақсатымен жиналды. Оңтүстік және Солтүстік Кореяның әлемдегі ең қауіпті жерлердің бірі саналатын, қоршауында миналар бар және жүздеген мың әскерлер орналасқан шекара аймағына бейбітшілік белсенділерін кіргізуге келісімге келуі ерекше жағдай болды. Бұл аймақ ядролық қаруға ие Солтүстік Кореядан Оңтүстік Кореяны бөліп тұрады. Жүруге дейін күндер алдында феминист Глория Штайнем баспасөзге: "Адамдарды бөлудің осыдан артық физикалық символын көзге елестету қиын" деді. Штайнемнен басқа, бұл шараға Гавайиден келген ұйымдастырушы Кристин Ан, Окинавадан келген феминист Судзуйо Таказато, Мексикадан келген Amnesty International адам құқықтары жөніндегі заңгері Эрика Гевара, Либерияның бейбітшілік және келісімді ынталандырушысы Лейма Гбови, Филиппин заң шығарушысы Лиза Маза, Солтүстік Ирландияның бейбітшілік белсендісі Мейрид Магуайр және АҚШ-тың Иракқа басып кіруіне қарсылық білдіріп, әскерден кеткен зейнеткер полковник Энн Райт қатысты. Архиепископ Десмонд Туту, Далай-лама, АҚШ-тың бұрынғы президенті Джимми Картер және Оңтүстік Корея заң шығарушылары да қолдау көрсетті. Ань және басқалары үшін ДМЗ арқылы өту – бұл қару-жарысын күшейтуге қарсы, диалог арқылы бейбітшілікті нығайтудың символы болды. "Бейбітшілік және еркіндік үшін әйелдер лигасының" халықаралық президенті Кодзуэ Акибаяши: "Корей түбегіндегі дауды шешу және бейбітшілікті орнату – бұл Солтүстік және Оңтүстік Кореяның ғана емес, халықаралық қауымдастықтың да жауапкершілігі" деп мәлімдеді. Акибаяши "Women Cross DMZ" Солтүстік Корея үкіметінің адам құқықтарын бұзуын қатаң айыптайтынын, бірақ мұндай бұзушылықтарды "әскерилердің басымдықтары өз халқының негізгі қажеттіліктерін басып тастаған қоғам" тұрғысынан қарастыру қажет екенін атап өтті. Сондай-ақ Акибаяши 2021 жылдың қыркүйек айында өткен бірінші жылдық Бейбітшілік білімі конференциясында негізгі баяндамашы ретінде сөз сөйледі.