Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Торит, (Th,U)SiO4, – торийдің сирек кездесетін незосиликат минералы. Ол тетрагональдық жүйеде кристалданады және циркон мен гафнонмен изоморфты. Бұл торийдің ең көп таралған минералы және көбінесе өте радиоактивті болады. Торит 1828 жылы Норвегияның Лёвёя аралында викарий және минералог Ханс Мортен Тран Эсмарк тапқан. Ториттің алғашқы үлгілері оның әкесіне, минералогия және геология профессоры Йенс Эсмаркқа жіберілді. Ол 1829 жылы торий құрамын көрсететіндей етіп аталды.
Nesosilicate mineral
Thorite, (Th,U)SiO4, is a rare nesosilicate of thorium that crystallizes in the tetragonal system and is isomorphous with zircon and hafnon. It is the most common mineral of thorium and is nearly always strongly radioactive. Thorite was discovered in 1828 on the island of Løvøya, Norway, by the vicar and mineralogist, Hans Morten Thrane Esmark. First specimens of Thorite were sent to his father, Jens Esmark, who was a professor of mineralogy and geology. It was named in 1829 to reflect its thorium content.
Пайда болуы
Торит үлгілері көбінесе магмалық пегматиттер мен жанартаулық эффузивті тау жыныстарынан, гидротермалық тамырлардан және контактты метаморфтық тау жыныстарынан табылады. Ол сондай-ақ, құмды шөгінділерде ұсақ түйіршіктер түрінде кездеседі. Кристаллдары сирек, бірақ кездескен жағдайда пирамида тәрізді ұштары бар, жақсы пішінделген қысқа призмалық кристаллдар түзеді. Көбінесе циркон, моназит, гадолинит, фергусонит, уранинит, иттриалит және пироклормен бірге кездеседі. Торит қазір уранның маңызды кені болып табылады. Ториттің бір түрі, көбінесе "ураноторит" деп аталатын, уранға өте бай және Канаданың Онтарио штатындағы Банкрофт аймағында уран кені ретінде пайдаланылған. Ториттің басқа түрлеріне "оранжит" – сарғыш түсті және "кальциотторит" – құрамында кальций қоспасы бар таза емес түрі жатады.
Specimens of thorite generally come from igneous pegmatites and volcanic extrusive rocks, hydrothermal veins and contact metamorphic rocks. It is also known to occur as small grains in detrital sands. Crystals are rare, but when found can produce nicely shaped short prismatic crystals with pyramidal terminations. It is commonly associated with zircon, monazite, gadolinite, fergusonite, uraninite, yttrialite and pyrochlore. Thorite is currently an important ore of uranium. A variety of thorite, often called "uranothorite", is particularly rich in uranium and has been a viable uranium ore at Bancroft in Ontario, Canada. Other varieties of thorite include "orangite", an orange variety, and "calciothorite", an impure variety with trace amounts of calcium.
Қасиеттері
Торит құрамындағы радиоактивті элементтердің болуына байланысты, көбінесе метамикт күйде кездеседі. Радиоактивтіліктің кристалл торына тигізетін бұзылу салдарынан, гидратацияланған үлгілер жиі аморфты және оптикалық изотропты болады. Құрамындағы айырмашылықтарға байланысты, меншікті салмағы 4,4-тен 6,6 г/см³-ке дейін өзгереді. Қаттылығы 4,5, ал жылтырлығы шыны немесе шайыр сияқты. Түсі көбінесе қара, бірақ қоңыр қарадан қызғылт-сары, сары-қызғылт және қою жасыл түстерге дейін алмасуы мүмкін.
Due to the radioactive elements contained, Thorite is commonly metamict. With the destructive effects of radioactivity on the crystal lattice, hydrated specimens are often amorphous and optically isotropic. Owing to differences in composition, the specific gravity varies from 4.4 to 6.6 g/cm3. Hardness is 4.5 and the luster is vitreous or resinous. The color is normally black, but can range from brownish black to orange, yellowish orange and dark green.