Кіріспе
АҚШ-тың су асты кемесі
{|
Су астында жүрген кезде, соңғы торпеданы тексергенде ешқандай анық ақаулық табылған жоқ. Командир Швед Момсен оларды «Мускаллунг» су асты кемесінен Мауи аралының оңтүстігіндегі шағын Кахулаве аралының жартасына атып, нақты соғыс оқ-дәрілерін сынақтан өткізуді ұсынды. Алғашқы екеуі жарылды. Үшіншісі жарылмады. Бірнеше күннен кейін себебі торпеданың кемеге орнатылған отты жағу механизміне байланысты екені анықталды. Торпеда нысанаға тікелей соққанда (90 градустық траектория бұрышы) тежелу күштері отты жағу механизмінің қозғалысын баяулатты және оның серігі жарылғыш тізбекті іске қосу үшін жеткілікті жылдамдықпен қозғала алмады. Бірақ жанама соққы болған жағдайда, механизм дұрыс жұмыс істеді (сондықтан Даспиттің алғашқы екі торпедасы, оптималды емес траектория бұрышымен атылған, жарылды). Екі шешім қарастырылды. Бірі – Пёрл-Харборды бомбалау кезінде Оахуға құлаған жапон ұшағының қозғалтқышынан алынған жеңіл металл қорытпасын қайта өңдеу. Екі шешім де торпедаларға орнатылды және соғыс басталғанына 21 ай өткен соң су асты кемелері көбінесе сенімді қаруға ие болды. Бұл Mark 14 торпедасы үшін үшінші мәселе болды. Бұл 1941 жылдың желтоқсан айында «Сарго» кемесінің 13 оқтан 13-ін сәтті атпауынан басталды. 1942 жылдың маусым айында Оңтүстік-Батыс Тынық мұхиты (COMSUBSOWESPAC) су асты кемелерінің қолбасшысы адмирал Локвуд арнайы жарылмастандырылған оқ-дәрілері бар торпедаларды (бірақ сол кездегі жаттығу оқтарынан айырмашылығы, олар жарылғыш оқтармен толтырылғандай ауыр болды) балық ауларына атуды ұйымдастырды. Олар 3 метр тереңдікте 10 фут (3 метр) қашықтықта жүгіруге дайын болды. Олар 8 метр тереңдікте ауларды тесіп өтті. Бұрынғы қару-жарақ бюросы (BUORD) бұл фактілерге бетпе-бет келіп, өз тәжірибелерін жүргізгенге дейін бұған келіспеді. Олар 1 тамызда Локвудтың эксперименттерін растады. Бірақ бұл соңы емес еді. 1943 жылдың сәуірінде BUORD магниттік әсерлі жарылғыштың ерте жарылысқа ұшырауы мүмкін екенін мойындады. Тіпті содан кейін, 24 шілдеде ғана адмирал Нимиц Тынық мұхиты флотының барлық су асты кемелеріндегі әсерлі жарылғыштарды өшіруге бұйрық берді. Алайда бұл COMSUBSOWESPAC-ке қатысты емес. Адмирал Кристи, сол кезде қолбасшылық етіп тұрған, 1930 жылдары супер құпия әсерлі жарылғышты сынақтан өткізуге жауапты офицер болғандықтан, ол бұл идеядан бас тарта алмады және өзінің кемелеріне ақаулы магниттік жарылғышты пайдалануды жалғастыруды бұйырды. Бұл Дана Даспитке, USS «Тиноса» және «Тонан Мару» кемелеріне байланысты жоғарыда сипатталғандай, контактілі жарылғыштың да ақауы бар екенін көрсетуге жағдай жасады.
Үшінші қарауыл, 1943 жылдың қыркүйек-қазан айлары
Тиноса 23 қыркүйекте Перл-Харбордан шықты. 6 қазанда Каролин аралдарының жанында Тиноса жалғыз танкерді көріп қалды. Түскі торпедалық шабуылда ол кемені зақымдады; содан кейін 150 фут (46 метр) тереңдікке батты. Төрт тереңдік бомбасы жақын жерде жарылып, шкафтарды ашты және кормалық торпедалық бөлімдегі адамдарды аяқтан жығып жіберді. Бірнеше сәттен кейін моторлық бөлімде өрт шықты, бірақ ол өрт сөндірілді. Түстен кейін Тиноса мен Стилхед танкерді кешкі уақытқа дейін мазалады, содан кейін нысана батып кетті. 6 қазанда күн батқанда Тиноса Трук маңындағы Алет аралындағы радиостанцияны атқылады. 16 қазанда ол Мидуэйдегі патрульді аяқтады.
Төртінші қарауыл, 1943 жылдың қазан-желтоқсаны
27 қазанда Мидуэйден аттанып, Тиноса Палау-Трук теңіз жолына бағыт алды. 22 қарашада ол екі жүк кемесі мен екі эскорттық кемені конвоймен келе жатқанын көрді. Су асты кемесі алты торпеда атып, екі жүк кемесіне де тигізді. Барлық оқиға бес минутқа созылды және кемеді екі қирап бара жатқан кеме арасында қалдырды, оның орны торпедалық іздермен нақты белгіленді – бұл қарсы эскорт кемелері үшін өте қолайлы жағдай еді. Жүк кемелерінің жарылып келе жатқан дыбысы естіліп тұрғанда, Тиноса эскорт кемелерінің сөзсіз қарсы шабуылынан қашып, терең суға түсті. Бір уақыттан кейін су асты кемесінің жанында төрт тереңдік заряды жарылып, оның қанаттары, гироскопы, рулі, ішкі байланысы және басқа да жабдықтары істен шықты. Ол 250 футқа (76 метр) көтеріліп, содан кейін 380 футқа (116 метр) суға батып, экипажы бақылауды қайта алғанға дейін. Содан кейін Тиноса қашқыштық тактикасын жаңартты, бұл оған кешке қарай конвойдың қалдықтарынан құтылуға мүмкіндік берді. 26 қарашада конвойға жасаған шабуыл кезінде Тиноса жапондық жүк кемесі Шини Маруды батырып, содан кейін 34 тереңдік зарядынан қашып құтылды, олардың ешқайсысы оған зақым келтірмеді. Ол осы кездесуден 5-ші торпедалық түтігінде торпеда қалған күйде шықты, бірақ мәселені шешіп, Молукка бұғазы – Палау теңіз жолына бет алды. 3 желтоқсанда ол Azuma Maru атты үлкен жолаушылар-жүк кемесін, бір эскорт кемесімен қорғалып жатқанын көрді. 18:20-да Тиноса жапон кемесіне торпедалық шабуыл жасап, оған зақым келтірді. 21:01-де Azuma Maru-ды жоюға тырысқанда, Тиноса жанып жатқан кемеден атысқа түсті, ал бірнеше минуттан кейін зақымдалған жау кемесімен соқтығысудан мүжілді, ол зақымдалған рульдің салдарынан бақылаусыз айналып өтті. 21:20-да Тиноса тағы үш торпеда атып, Azuma Maru батып кетті. Ол 1943 жылғы 16 желтоқсанда Фримантл (Австралия) қаласындағы патрульді аяқтады.
Бесінші қарауыл, қаңтар-наурыз 1944
1944 жылғы 10 қаңтарда Оңтүстік Қытай теңізіне аттанғаннан кейін, "Тиноса" 20 қаңтарда қараңғылықтың жамылуымен Солтүстік Борнеодағы Лабиан мүйісіне барлау тобы мен оларға қажетті жабдықтарды түсірді, содан кейін Флорес теңізіне бет бұрды. Екі күн өткен соң, "Випер Шоал" жанындағы конвойға жасалған шабуылда "Кошин Мару" және "Сейнан Мару" кемелерін батырып, үшінші кемеге зақым келтірді. 15-16 ақпан түніндегі тағы бір әрекетте "Тиноса" "Одацуки Мару" және "Чоджо Мару" кемелерін торпедалап батырғанда, конвой кемелерінен от ашуға себеп болды. Ол өзінің бесінші патрулін 1944 жылғы 4 наурызда Перл-Харборда аяқтады.
Алтыншы патруль, 1944 жылдың наурыз-майы
Парче мен Бангпен бірге Тиноса 29 наурызда Шығыс Қытай теңізіне және алтыншы патруліне шықты. Жапония мен Рюки аралдары жағалауында жұмыс істейтін бұл «қасқырлар тобы» көп қолданылатын маршруттарға бөлімдерін орналастырып, өтетін конвойлерге сәтті шабуыл жасады. Осы патрульде су асты кемелері алты маңызды шабуылға белсенді қатысты. Тиноса 4 мамырда түнгі шабуылда екі жапондық жүк кемесі – Тайбу Мару мен Тойохи Маруды батырды. Осы патрульде ол 9 мамырда өз қаруымен бір траулерді батырып, үш кемеге зиян келтіргенін мәлімдеді. Су асты кемесі 15 мамырда Маджуроға жетті.
Жетінші қарауыл, 1944 жылдың маусым-тамыз айлары
Қайта жөндеуден кейін, Тиноса 7 маусымда Маршалл аралдарынан шығып, Шығыс Қытай теңізіне қарай бағыт алды. 18 маусымда ол өзінің атысына төтеп берген 400 тонналық үш мачталы балық аулау кемесіне шабуыл жасау үшін ерекше тактика қолданды. Тиноса жау кемесіне жақындасып, оған жанармай құйып, палубасына майға малған, отпен тұтандырылған маталарды лақтырып, өртке тоғыстырды. 2 шілдеде таңнан кейін жапондық ұшақтар мен патрульдік кемелер Тиносаны Нагасаки маңында тереңге батыруға мәжбүр етті және оны қараңғыға дейін су астында ұстады. Келесі күні су асты кемесі конвойға шабуыл жасап, екі жолаушы-жүк кемесін батырып, Konsan Maru және Kamo Maru-ды өзінің жеңістер тізіміне қосты. Осы патрульден кейін Тиноса 7 тамызда Калифорниядағы Хантерс-Пойнт кеме құрылыс-жөндеу зауытына барып, қажетті күрделі жөндеу жұмыстарын жүргізді.
Сегізінші және тоғызыншы патрульдер, 1944 жылдың қарашасы 1945 жылдың сәуірі
1944 жылы 7 қарашада Тиноса Сан-Диегодан шығып, Перл-Харбор арқылы Нансей-Шотоға бағыт алды, онда суларды барлау және жапон миналарын табу үшін жаңа FM сонар жабдықтарын сынақтан өткізді. Теңізде 58 күн өткен соң Тиноса Перл-Харборға қайтып оралды. 1945 жылы 17 наурызда Тиноса Маршалл аралдарындағы Танапаг портынан жолға шықты. Бауын тіреу құрылғысында түсіндіріле алмайтын зақымға қарамастан, Тиноса Нансей-Шото аймағына барып, өзгергіш FM сонарының минаны анықтау қабілетін қайтадан сынады. Ол сондай-ақ жапондық кемелерді бақылап, 7 сәуірде Гуамдағы Апра портында патрульді аяқтамас бұрын барлау суреттерін түсірді.
1945 жылдың сәуір-майы аралығында 10-шы патруль
28 сәуірде Тиноса Трукке бағыт алды. Гуамда алған FM сонар жабдығы оның сонардың қашықтығын арттырды, және ол саяхат бойы сонардың жұмыс істеуі туралы мәліметтер жинады. 3 мамырда Моен аралының жанында жау ұшағы тастаған бомбалардан тым жақыннан құтылды. Бұл патрульде жау кемелеріне шабуылдау мүмкіндігі болмаса да, Тиноса 14 мамыр күні түнінде Улул аралындағы жапондық нысанына оқ жаудырды. Сонымен қатар, ол көптеген фотосуреттер түсірді, оларды 16 мамырда Гуамға келгеннен кейін барлау офицерлеріне тапсырды.
Он бірінші және он екінші патрульдер, 1945 жылдың мамыр-тамыз аралығы
Тиноса 29 мамырда Жапон теңізіне қарай жолға шықты. Жолда ол құлаған B-29 ұшағынан 10 адамды құтқарып алды. "Барни" операциясын бастауға таңдалған "қасқыр үйірмесінің" мүшесі ретінде осы арнайы миссияны орындап, Тиноса 6 маусымда Цусима бұғазында миналарды орналастырудың қауіпті міндетін атқарды. Бұл патруль 1950 жылдарда Universal Television компаниясы шығарған және RADM Томас М. Дайкерс (USN, отставкада) жүргізген "The Silent Service" телесериалында көрсетілген. Осы арнайы миссияны аяқтағаннан кейін Тиноса алты рет торпедалық шабуыл жасап, үш жүк кемесін баттырды және 12 маусым күні күндіз "Кейто Мару" атты жапондық теңіз тралына қарсы сәтті беттік шайқас жүргізді. Төрт жапондық кемені батырып, бесіншісіне зақым келтірген ол өзінің 11-ші патрулін аяқтап, 4 шілдеде Перл-Харборға келді. Жөндеуден өткен соң Тиноса 11 тамызда 12-ші патруліне бағыт алды. Ол тағайындалған аймаққа жеткенге дейін бұл патрульді Жапонияның капитуляциясы тоқтатты. 1945 жылғы 26 тамызда ол Сан-Францискоға жөндеуге аттанды. 1946 жылдың қаңтар-маусым аралығында Батыс жағалаудағы қызметтен кейін ол резервке қойылды. 1947 жылдың қаңтар айында Тиноса қызметтен шығарылды.
Комиссияның екінші кезеңі, 1952-1953
1952 жылы қаңтарда Корей соғысы оның қайта қызметке кірісуіне себеп болды. Дегенмен, ол 1953 жылы 2 желтоқсанда қызметтен босатылды, ал оның аты 1958 жылы 1 қыркүйекте Әскери-теңіз тізімінен алынып тасталды. 1959 жылы 2 наурызда оның корпусын тәжірибелік және оқу мақсаттары үшін пайдалануға рұқсат берілді. Ол суастына қарсы күрес нысанасы ретінде қолданылды, содан кейін 1960 жылы қарашада Гавайи аралдарының жанында суға батырылды.