Өлі теңіз шекесі (Passer moabiticus) – құстар отбасының кішкентай түрі. Сипаттамасы, таралу аймағы, еркектер мен ұрғашылардың айырмашылықтары туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құс түрлері
Species of bird
Өлі теңіздің шақшысы (Passer moabiticus) – Ескі әлем шақшылар тұқымдасының (Passeridae) бір түрі. Бұл түрдің бір тармағы Таяу Шығыстың кейбір аймақтарында, екінші тармағы Батыс Ауғанстан мен Шығыс Иранда көбейеді. Шығыс тармағы P. m. yatii кейде Яте шақшысы деп аталатын жеке түр деп есептеледі.
The Dead Sea sparrow (Passer moabiticus) is a species of bird in the Old World sparrow family Passeridae, with one subspecies breeding in parts of the Middle East and another in western Afghanistan and eastern Iran. The eastern subspecies P. m. yatii is sometimes considered a separate species known as Yate's sparrow.
Сипаттама
Ұзындығы жағынан бұл құс өз отбасындағы кішірек түрлердің бірі, кейбіреулері кең таралған үй құсқынынан да кішкентай. Басқа туыстары сияқты, бұл құс жыныстық диморфизмге ие, аталықтары аналықтарынан гөрі жарқырап, айқынрақ белгіленген. Өлі теңіздің аталық құсының басы сұр, мойнының артқы жағы мен екі жағы да сондай түспен, ал кішкентай қара маңдайшасы бар. Оның көзінің үстіндегі жолағы сары түспен араласқан ақшыл, ал мойнының екі жағы сары. Жоғарғы жағы қара түсті қызғылт қоңыр жолақты, ал төменгі жағы сұр ақ. Аналық құсы кішкентай үй құсына ұқсайды, қоңыр жолақты арқасы, сұр басы және ақшыл астыңғы жағы бар. Ол үй құсынан ақшыл және кішкентайрақ, кейде мойнының екі жағында сары түс байқалады. Шығыс түрі P. m. yatii құмдырақ, ал аталықтарының астыңғы жағы сары түсті. Оның сайрауы үй және испан құстарының сайрауына ұқсас, бірақ одан жұмсақ. Ұшу кезіндегі дауысы – жоғары перделі «чи-вит». Бұл түр көбінесе үнсіз болады.
At long it is one of the smaller species of its family, some shorter than the widespread house sparrow. Like most of its relatives, it is sexually dimorphic with males being more brightly and distinctively marked than females. The male Dead Sea sparrow has a grey crown, rear neck and cheeks, and a small black bib. It has a pale supercilium shading to buff at the rear, and yellow neck sides. The upperparts are dark streaked reddish brown, and the underparts are grey white. The female looks like a small house sparrow, with a streaked brown back, greyish head and buff white underparts. She is paler and smaller billed than the house sparrow, and sometimes shows yellow on the neck sides. The eastern subspecies P. m. yatii is sandier, and the male has a yellow wash to the underparts. The chirping song resembles those of house and Spanish sparrows, but is softer. The flight call is a high pitched chi wit. This species is often silent.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Бұл түрдің таралу аймағы Таяу Шығыста, көбінесе Иордан және Евфрат өзендері бойындағы жолдарда, Оңтүстік Түркия мен Кипрден Иранның оңтүстік-батыс бөлігіне дейін қамтиды. P. m. yatii түршесі тек Оңтүстік-Батыс Ауғанстан мен Шығыс Ирандағы Систан аймағында көбейеді. Бастапқыда ғалымдар бұл түрдің Өлі теңіз маңындағы шектеулі аумақта ғана көбейетінін анықтаған, содан түрдің аты осыған байланысты қойылған. Бірақ кейін шығысқа қарай қосымша популяциялар табылып, 20 ғасырдың екінші жартысында оның таралған аймағы кеңейді. Бұл түр алғаш рет 1973 жылы Кипр аралында тіркелді және бірнеше жылдан кейін көбейе бастады. Мекендеу ортасының өзгеруі осы популяцияның санын азайтса да, Кипрде әлі де шағын саны көбейеді деп есептеледі. Бұл түр көшпенді немесе көбею маусымынан кейін таралады. Шығыс түршесі қыста Батыс Пәкістанда, ал Батыс түршесінің қыстау орындары әлі толық белгілі емес. Батыс таралу аймағына жақын жерлерде қыста іздеу жұмыстары тек шашыраңқы топтарды ғана көрсетеді. Олар қыста кеңінен таралуы мүмкін, себебі қыста олардың көбейетін жерінен оңтүстікке және шығысқа қарай, Біріккен Араб Әмірліктері мен Сауд Арабиясы сияқты жерлерде топтары табылды.
The range of this species is spotty in the Middle East, largely in corridors along the Jordan River and the Euphrates River, ranging from southern Turkey and Cyprus to the southwestern corner of Iran. The subspecies P. m. yatii breeds only in the Sistan region of southwestern Afghanistan and eastern Iran. While the species was initially recorded by scientists breeding only in a restricted range by the Dead Sea, hence the species' name, more populations were discovered further east and it expanded its known range over the second half of the 20th century. The species was first recorded on the island of Cyprus in 1973 and bred a few years later. Though changes to habitat reduced the size of this population soon after it is thought small numbers still breed in Cyprus. This species is migratory or dispersive away from its breeding season. The eastern subspecies winters in western Pakistan, but the regular wintering grounds of the western subspecies are largely unknown. Winter searches for the species near its western breeding range only find scattered flocks. It is possible they disperse widely in winter, as flocks have been found in winter further south and east than where they breed, including in the United Arab Emirates and Saudi Arabia.
Мінез-құлық
Бұл түр негізінен тұқымдармен қоректенеді, сияқты басқа торғайлар да. Ол суға қол жеткізілетін, кейбір бұталармен, оның ішінде тамарискпен өсетін құрғақ жазық жерлерде көбейеді. Ұясын ағашқа салады және 4-тен 7-ге дейін жұмыртқа туады.
This species feeds principally on seeds, like other sparrows. It breeds in dry lowlands with some shrubs, including tamarisk, and access to water. It builds a nest in a tree, and four to seven eggs are laid.