Кіріспе

Әйелдердің іш киімдері

Бюстл – 19 ғасырдың ортасы мен аяғында әйелдер көйлектерінің артқы жағына көлем беру немесе матаның түсуін қолдау үшін қолданылатын, төселген іш киім немесе сымнан жасалған тіреу құрылымы. Бюстлдер юбканың артқы жағында, белден сәл төмен орналасады, юбканың жерге сүйреліп кетуіне жол бермейді. Ауыр маталар юбканың артқы бөлігін төмен тартып, пішінін бұзатын. Осының салдарынан әйелдердің юбкалары күнделікті кию кезінде (отыру немесе қимыл-қозғалыс сияқты қарапайым әрекеттерден) өз формасын жоғалтатын.

Шығу тегі

Тарих бойы әйелдер белдерінің артқы бөлігін айқындау үшін көйлектерін әртүрлі тәсілдермен пішіп келді. Тарихи түрде "bum rolls", "bearers" және "cork rumps" деп аталатын, икемделген жастықшалар Еуропада кең таралған әдістердің бірі болды. Олар 16 ғасырдан бастап уақыт-уақыт танымал болып келді және әсіресе 18 ғасырдың соңында Францияда кең тарады. Кринолин – осы технологияның негізінде дамыған, бірінші кезекте, тоңазытқыш кіші киімнің бір түрі. Кейіннен кринолиннің орнын күрделірек және арнайы жасалған бүйендер басты. Сымнан жасалған бүйендердің танымалдығы қысқа ғана болды, бірақ бүйендер сәннен шыққаннан кейін қарапайым жастықшалар қайтадан қолданысқа түсіп, танымал болып қала берді. Фемнистік ғалымдар, мысалы Энн Фаусто Стерлинг, бұл құбылысты Сара Бартманмен байланыстырады. Оңтүстік Африкадан шыққан Хойхой әйелі Бартман, 1800 жылдардың басында Еуропадағы цирктерде артқы жағындағы тіндерінің көп болуына байланысты танымал болды. Бұл феномен стеатопигия деп аталады. Бұл медициналық ауру емес, бірақ Хойсан және Пигмей халықтарында жиі кездесетін, ал Еуропада сирек кездесетін генетикалық себепке байланысты. Дегенмен, жамбастың және кіші киімнің жалпы пішінін ерекшелеу үшін жастықшалар мен кіші киімдерді қолдану 16 ғасырда Еуропада, Сара Бартманнан әлдеқайда бұрын қалыптасқан.

Кринолиннен ауысу (18631872)

Кринолиндер сәнге айналған сайын олардың пішіні өзгерді. Бұрынғы модадағы үлкен қоңырау тәрізді силуэт орнына, олар алдыңғы және бүйір жағынан тегістеле бастады, юбканың артқы жағында көбірек көлемділік тудырады. Бұл стиль "поезд" деп аталды. Кринолиннің бір түрі – кринолетта, бұршақ сияқты пішін жасады. Кринолеттер дәстүрлі кринолиндерге қарағанда қиындық тудыратын, себебі алдыңғы жағының тегіс болуы және артқы жағындағы көлем отыруды ыңғайсыз етті. Бұл пішіннің өзгеруінен пайда болған артық юбка матасы артқа бұралып, қайтадан көлемділікті арттырды.

Ертедегі шашу (1869-1876)

Кейіннен бұл көлемді стиль 1860 жылдардың соңындағы юбканың артқы бөлігі жоғары көтерілгеннен кейін, жаңа пішінге қолдау көрсету қажет болғандықтан, сәннің жекелеген ерекшелігіне айналды. Белдің жіңішке көрінуі үшін қандай да бір көлемділік әлі де қажет деп есептелді, ал ығы-зығы ақырында кринолинді толықтай ығыстырып шығарды. Ығы-зығы 1870 және 1880 жылдардың көп бөлігінде әртүрлі пішінде тағылды, бірақ 1878 жылдан 1882 жылға дейін ығы-зығысыз, арқасы жалпақ көйлектердің қысқа мерзімі болды.

Кейінгі шатасу (18811889)

1881 жылдың соңында қыжылдау қайтадан пайда болды және 1880-ші жылдардың ортасы мен аяғында маңызды сәндік элементке айналды. 1885 жылы ол қазіргі көзқарас бойынша абсурдты деңгейге жетті, бұл Джордж Бернард Шоудың "Қорал мен адам" пьесасында көрсетілген. Үлкен қыжылдауға деген сұраныс 1889 жылы аяқталды.

18891913 жыл

Содан кейін 1890-шы жылдар мен 20-шы ғасырдың басында да қозғалыс сақталды, себебі юбканы қолдау әлі де қажет болды және артқы жағындағы қисық жамбастарды күшейтіп көрсетті.

Қазіргі заманғы сән

Қазіргі қоғамда бүстіер мен бүстілі көйлектер сирек киіледі. Ерекше жағдайлар haute couture және тойлық киімдер салаларында кездеседі, сондай-ақ steampunk, готика және лолита сынды неовикториандық эстетикалық бағыттардағы жандардың арасында. Бүстіерлер сонымен қатар кино және театрлардағы дәуірлік костюмдердің құрамдас бөлігі ретінде қолданылады, мысалы, 1992 жылғы «Брам Стокердің Дракуласы» фильмінде костюм дизайнеры Эйко Ишиока «Оскар» сыйлығын жеңіп алды. Фильмде Винона Райдер мен Сэди Фрост рөліндегі актрисалар үшін жасалған бірнеше әсем бүстілі көйлектер көрсетілген.

Басқа қолданылу

Бюстл – танк мұнарасының артқы жағындағы қосымша жабдықты сақтауға арналған сыртқы кеңістіктерді атау үшін қолданылатын термин. Мысалы, «Шерман Firefly» танк нұсқасында мұнараның артқы жағында орналасқан қосымша жәшік. Көлік құралындағы орналасуы, киімдегі бюстлдің орналасуымен ұқсас. Кеме жасау саласында, бюстл – кеме қанатының су сызығындағы үлкен дөңгелек немесе ісік, ол кеменің жүріске шыққанда батып кетпеуіне немесе IOR өлшеу жүйесімен жасалған ұқсас пішінге қызмет етеді. «Бюстлбек» термині 1980-ші жылдардың басында шығарылған, артқы бөлігі ұзартылған автомобильдерді сипаттау үшін қолданылды, мысалы, «Cadillac Bustleback Seville».