Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шотланд геологы және геофизигі сэр Джеймс Холл Дунгласс, 4-ші баронет FRS FRSE (17 қаңтар 1761 – 23 маусым 1832) – шотланд геологы және геофизигі. Ол 1807–1812 жылдары Сент-Майклс округінен (Митчелл, Корнуолл) Парламент депутаты болды.
Scottish geologist and geophysicist
Sir James Hall of Dunglass, 4th Baronet FRS FRSE (17 January 1761 – 23 June 1832) was a Scottish geologist and geophysicist. He was a Member of Parliament for St. Michael's borough (Mitchell, Cornwall) 1807–1812.
Білім
Холл Шығыс Лотиандағы Дунглас қамалында, Глостерширдің Тиллихтен шыққан, 3-ші баронет сэр Роберт Принглдің қызы Магдалена мен 3-ші баронет сэр Джон Холлдың (1776 жылы қайтыс болған) ұлы ретінде дүниеге келді. Ол Кембридждегі Крайст колледжінде және Эдинбург университетінде оқыды. 1780-ші жылдардың басында Эдинбург студенті болған Холл Джозеф Блэктен химияны, ал Джон Уокерен табиғаттануды оқыды. Медицина курстарында минералогия жиі оқытылғанымен, Уокер геологияның жаңа саласы бойынша жүйелі лекциялар оқыған алғашқы профессорлардың бірі болды. Уокердің танымал курсына қатысқанда Холл минералдардың химиялық құрамын пайдаланып, қабаттардың салыстырмалы жасын анықтауды үйренді. Уокер сондай-ақ Уильям Каллен, Джозеф Блэк, Йохан Питт, Норберт Бергман, Йохан Уоллер және Алекс Консекрат сияқты химиктердің геологиялық маңыздылығын атап өтті. Оқуын аяқтағаннан кейін Холл Еуропаға саяхаттап, химия, минералогия және геология салаларындағы еңбектерді сататын кітап сатушыларды іздеді. Соңында ол Францияға барып, Лавуазьемен кездесті. Ол Шотландияға оралып, жаңа француз химиялық номенклатурасын насихаттады. Дунглас қамалындағы үйінде ол Вестминстер аббаттығының монастыры үлгісінде 3 метрлік собордың макетін өз қолымен салды. Бұл собор қамыстан жасалған, оның бір бөлігі тамырланып, құрылысты кішкентай тоғайға айналдырды.
Hall was born at Dunglass Castle, East Lothian, to Magdalena, daughter of Sir Robert Pringle, 3rd Baronet, of Tillich, Gloucestershire and Sir John Hall, 3rd Baronet (died 1776). He studied at Christ's College, Cambridge, and the University of Edinburgh. As an Edinburgh student during the early 1780s, Hall studied chemistry under Joseph Black and natural history under John Walker. Though mineralogy was frequent taught in medical courses, Walker was one of the first professors to offer systematic lectures on the new field of geology. While attending Walker's popular course, Hall was taught how to use the chemical composition of minerals to determine relative age of strata. Walker also emphasized the geological relevance of chemists like William Cullen, Joseph Black, Johann Pitt, Norbert Bergman, Johann Waller and Alex Consecrated. After his studies, Hall travelled to continental Europe where he actively sought out book dealers who could sell him works on chemistry, mineralogy and geology. He eventually travelled to France and met Lavoisier. He returned to Scotland to promote the new French chemical nomenclature. At his home at Dunglass Castle he built by his own hand a model (3m tall) cathedral based on the cloister of Westminster Abbey. This was made of willow, some of which took root, transforming the structure into a small copse.
Геологиялық зерттеулер
Холл 1780 және 1790 жылдар аралығында Джеймс Хаттонның Жер теориясына қызығушылық танытты. Хаттонның теориясы жердің қабаттарының үнемі тозуы немесе еруі арқылы, жерді алып материал айналымы жүйесіне айналдыратынын ұсынды. 1788 жылдың көктемінде Холл Хаттонмен және Джон Плейфейрмен бірге Бервикшир жағалауындағы Дунглас үйінен шығысқа қарай Сиккар нүктесіне кемемен саяхат жасады, онда олар қазір Хаттонның сәйкессіздігі деп белгілі болған әйгілі тау жыныстарын тапты. Осы кезде Холл Хаттонның теориясының химиялық тұрақтылығына күмән келтірді, бірақ ол осы күмәндарын тез жойды және қабаттардың химиялық құрамы туралы бірнеше мақала жариялады. Ол гранитті зерттеді, оның нәтижесінде балқыған тау жыныстарынан конформдықтардың пайда болуы мүмкін екенін көрсетті. Ол базальтты темір пеште балқытып, салқындағаннан кейін бастапқы түріне оралатынын көрсетті. Оның нәтижелері Эдинбург Корольдік қоғамының еңбектерінде жарияланды және Джон Плейфейр сияқты геологияны математикалық тұрғыдан зерттеуді қолдағандар тарапынан жақсы қабылданды. Сонымен қатар, ол 1815 жылы жарияланған жұмысында бүктелудің қалыптасуын зерттеу үшін алғашқы аналогтық модельдеуді жүргізді. Холл Альп таулары мен Этна тауының геологиялық құрылымдарын зерттеу үшін Еуропа бойынша кеңінен саяхаттады және Италиядағы лава ағындарының Шотландиядағы жерлерге ұқсас екенін байқады. Сэр Джеймс Холл Эдинбург Корольдік қоғамының президенті болды және сәулет және ғылымдар туралы көптеген еңбектердің авторы болды.
Hall was fascinated by James Hutton's Theory of the Earth during the late 1780s and 1790s. Hutton's theory suggested that the strata of the earth were continually being worn down or melted, thereby making the earth one giant system of materials' circulation. In the spring 1788 Hall was with Hutton and John Playfair on the boat trip east from his home at Dunglass along the Berwickshire coast to Siccar Point where they found the famous rock formation now known as Hutton's Unconformity. At this point Hall was still sceptical of the chemical viability of Hutton's theory, however, he soon reconciled these doubts and ended up publishing several papers on the chemical composition of strata. He carried out research on granite that showed that it was possible for molten rock to form conformities. He melted basalt in an iron furnace, and demonstrated that it returned to its original form when cooled. He melted limestone in a retort made from a gun barrel, to show that it did not decompose when melted under pressure. His results were published in the Transactions of the Royal Society of Edinburgh and were well received by those like John Playfair who wanted to use Hutton's theory to promote a more mathematical approach to geology. He also carried out the first analogue modelling to investigate the formation of folds, work published in 1815. Hall travelled extensively in Europe to examine geological formations of the Alps and Mount Etna, and noted the similarity of lava flows in Italy to locations in Scotland. Sir James Hall was President of the Royal Society of Edinburgh, and author of various works on architecture and the sciences.
Отбасы
Ол 1837 жылы қайтыс болған Селкирктің 4-ші графы Дунбар Дугластың қызы және Селкирктің 5-ші графының әпкесі Хелен Дугласқа үйленді. Олардың үш ұлы мен үш қызы болды. Холл Шотландияның Эдинбург қаласындағы Жаңа қаладағы 132 Джордж көшесіндегі үйінде қайтыс болды. Ол Эдинбургтің орталық бөлігіндегі Грейфрайрс шіркеуінің қорымында жерленген. Қабір бастапқы шіркеудің батыс қабырғасына тірелген, Джордж Гериот мектебіне қарап тұр. Оның орнын ұлы және мұрагері, сэр Джон Холл, 5-ші баронет, FRS иеленді. Тағы бір ұлы, Базил Холл, белгілі саяхатшы және жазушы болды; оның қызы Элиза Хьюстон Стюарт Чемберленнің анасы болды. Оның қызы Магдалена Холл (1793-1822) 1815 жылы полковник сэр Уильям Хоу Де Лансиге, ал екінші рет капитан Генри Харвиге тұрмысқа шықты; ол «Ватерлоодағы бір апта» (алғашқыда жеке жарияланған) кітабының авторы болды және үшінші баласын босанғанда қайтыс болды. Де Лансиден, оның бірінші күйеуінен, Магдаленаның балалары болмады. Ол агностик немесе атеист болған.
He married Helen Douglas (d. 1837), daughter of Dunbar Douglas, 4th Earl of Selkirk and sister of the 5th Earl of Selkirk. They had three daughters and three sons. Hall died at home at 132 George Street in the New Town in Edinburgh, Scotland. He is buried in Greyfriars Kirkyard in central Edinburgh. The grave lies against the western wall of the original churchyard, backing onto George Heriots School. He was succeeded by his son and heir, Sir John Hall, 5th Baronet, FRS. Another son, Basil Hall, was a noted traveller and writer; his daughter Eliza was mother of Houston Stewart Chamberlain. His daughter Magdalene Hall (1793 1822) married firstly 1815 Colonel Sir William Howe De Lancey and secondly Captain Henry Harvey; she was author of A Week at Waterloo (first privately published) and died in childbirth with her third child. By De Lancey, her first husband, Magdalene had no issue. He was an agnostic or atheist.