Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық өнер тарихшысы Лэнгдон Уорнер (1881–1955) – Шығыс Азия өнері саласында маманданған американдық археолог және өнер тарихшысы. Ол Гарвард университетінің профессоры және Гарвардтың Фогг мұражайындағы Шығыс өнері кураторы қызметін атқарды. Ол Стивен Спилбергтің "Индиана Джонс" кейіпкерінің прототипі болды деген қағида бар. 20 ғасырдың басында саяхатшы және барлаушы ретінде ол Жібек жолын зерттеді. 1927 жылы Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі болып сайланды.
American art historian
Langdon Warner (1881–1955) was an American archaeologist and art historian specializing in East Asian art. He was a professor at Harvard and the Curator of Oriental Art at Harvard's Fogg Museum. He is reputed to be one of the models for Steven Spielberg's Indiana Jones. As an explorer/agent at the turn of the 20th century, he studied the Silk Road. He was elected a Fellow of the American Academy of Arts and Sciences in 1927.
Мансап
Уорнер 1903 жылы Гарвард колледжін буддалық өнер саласында мамандық алып, археологияға қызығушылық танытып бітірді. Азияға бірнеше сапардан кейін Гарвардқа оралып, университеттің жапон және қытай өнері бойынша алғашқы курстарын оқыды. 1913 жылы Смитсондар институты оны Азияға жіберді, ол онда бір жылдан астам уақыт өткізді, бірақ Бірінші дүниежүзілік соғыс оның жұмысына кедергі келтірді. 1922 жылы Фог музейі оны қайтадан Қытайға жіберді.
Warner graduated from Harvard College in 1903 with a specialty in Buddhist art and an interest in archeology. After several field trips to Asia, he returned to Harvard, where he taught the university's first courses in Japanese and Chinese art. The Smithsonian Institution sent him to Asia in 1913, and he spent more than a year there, but World War I interrupted his work. In 1922 the Fogg Museum again sent him to China.
Дунхуандағы фрескалар және көне заттарды алып тастау туралы дау
Лэнгдон Уорнердің Қытайдағы жұмысы өнер тарихшылары арасында көп дау тудырып отыр. Бір жағынан, оның Азиядағы өнер ескерткіштерін тонағаны, әсіресе Дунхуандағы Могао үңгірлерінен фрескаларды алып кеткені айтылады. 1922 жылы Фогг мұражайы Уорнерді Қытайдың батысын зерттеу үшін Қытайға жіберді. Ол 1924 жылдың қаңтарында Дунхуандағы Могао үңгірлеріне келді және қабырға суреттерін ажыратуға арналған арнайы химиялық ерітіндімен қаруланып, 335, 321, 323 және 320 үңгірлерінен Тан дәуірінің жиырма алты шедеврын алып кетті. Уорнер алдымен химиялық ерітіндіні (күшті желімді) үңгір қабырғасындағы суреттерге жақты. Содан кейін, оған мата жабыстырды. Мата фрескадан ақырын алынып, суреттің арт жағына гипс жағылып, сурет гипс бетіне көшірілді. Уорнер үңгірлердің орыс әскерлерінің вандализм құрбаны болғанын көрсететін дәлелдер тапты және фрескаларды сатып алып, оларды ұрпаққа сақтау үшін алып кету туралы жергілікті тұрғындармен келісімге келді. Алайда, оларды алып кету процесінің салдарынан ескерткіштерге зиян келді. Ең бақыты, ол желіммен бекіткен, бірақ алып тастай алмаған фрескалар бүгінге дейін үңгірлерде сақталып тұр. Ол алып кеткен 26 фрагмент қабырға суретінің тек бесеуі ғана Гарвард өнер мұражайларында (Массачусетс штаты, Кембридж қаласы) көрмеге қоюға лайықты жағдайда сақталған. Қытай үкіметінің Уорнерге деген көзқарасы соңғы бір ғасыр ішінде үкіметтің өзінің өзгеруімен бірге күрт өзгеріп отырды. 1931 жылы Ежелгі ескерткіштерді сақтау жөніндегі ұлттық комиссия археологиялық жәдігерлерді елден тек қана "оларды зерттеуге немесе қауіпсіз сақтауға жеткілікті білімі мен қызығушылығы бар адам болмаған жағдайда" ғана алып кетуге болатынын мәлімдеді. Комиссия басқа жағдайда бұл ғылыми археология емес, коммерциялық вандализм екенін айтты. Уорнер өзінің жұмысын өнерді жойылудан сақтаудың батыл әрекеті деп есептеді. Лонгмен үңгірлерінен фрагменттерді алып кеткенін қорғай отырып, ол былай деді: "Егер біз осы сынықтарды сатып алғанымыз үшін сынға ұшырасақ, оларды жинауға жұмсаған махаббат, еңбек және ақша барлық сынды тыныштандыруы керек. Бұл өзі Қытай ісіне осы елдегі кез келген адамнан да үлкен үлес қосу болып табылады". Алайда, көптеген бұзылған заттар батыс коллекционерлерінің тапсырыстарын орындау үшін сатып алушылар ұсынған суреттерге сүйене отырып жасалғанын атап өткен жөн. Бүгінде Дунхуандағы үңгірлер туристер үшін танымал орынға айналды, мұнда американдықтар олардың мұрасын тонады деген қытайлық көзқарас көрсетіледі. Отбасының кейбір мүшелері мұражайдан бұйымдарды Дунхуанға қайтаруды сұрады. Мұражайдың позициясы бойынша, Уорнер суреттерді заңды түрде сатып алғанын көрсететін сату шарты болғандықтан, оларды қайтаруға міндетті емес. Уорнерлер отбасы бұл мәселеге қатысты екі көзқарасты да мойындайды және мәселені шешуді көздейді.
Langdon Warner's work in China is the subject of much controversy among art historians. On the one side, there are those who say that he pillaged sites in Asia of their art, in particular, frescos from the Mogao caves at Dunhuang. In 1922, the Fogg Museum sent Warner to China to explore western China. He arrived at the Mogao Caves in Dunhuang in January 1924 and, armed with a special chemical solution for detaching wall paintings, he removed twenty six Tang dynasty masterpieces from caves 335, 321, 323 & 320. Warner first applied the chemical solution (strong glue) to the painting on the cave wall. He then placed a cloth against it. The cloth was then pulled away from the fresco and then he applied plaster of Paris on the back of the painting and transferred the painting to the plaster surface. Warner had found evidence that the caves were the object of vandalism by Russian soldiers and reached an agreement with the local people to purchase the frescoes and remove them in order to save them for posterity. Unfortunately, the removal process resulted in some damage to the site itself. Luckily, frescoes he framed with glue but were unable to remove are still on display in the caves today. Only five of the 26 fragments of murals that he removed are in good enough condition to be exhibited now in the Harvard Art Museums, Cambridge, Massachusetts. The views of the Chinese government towards Warner have varied as intensively as the government itself over the last century. In 1931, the National Commission for the Preservation of Antiquities declared that archeological objects could only be taken from the country if there is no one in the country "sufficiently competent or interested in studying or safe keeping them." Otherwise, the Commission concluded, it is no longer scientific archeology but commercial vandalism." Warner himself viewed his work as a heroic act of preserving art from destruction. He defended taking fragments from the Longmen Grottoes, saying "If we are ever criticized for buying those chips, the love and labor and the dollars we spent on assembling them should silence all criticism. That in itself is a service to the cause of China bigger than anyone else in this country has ever made." It is worth noting, though, that most of the destruction was done to fill orders placed by western collectors using images provide by the buyers. Today the caves in Dunhuang are favored as tourist stops to showcase the Chinese view that the Americans pillaged their heritage. Certain members of the family have requested that the museum return the pieces to Dunhuang. The museum's position is that since they have a bill of sale indicating that Warner legitimately purchased the artwork, they have no obligation to return them. The Warner family acknowledges both points of view on the matter and seeks resolution.
Екінші дүниежүзілік соғыс
Уорнердің археологиялық мансабы АҚШ-тың Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысуымен тоқтап қалды және ол АҚШ армиясының Ескерткіштер, Көркем өнер және Мұрағаттар (MFAA) бөлімінің құрамына кірді. 1946 жылдың сәуірінен қыркүйегіне дейін ол Жапониядағы MFAA бөліміне кеңесші ретінде тартылды. Кейбір деректер бойынша, ол Жапонияның мәдени мұрасын қорғау мақсатында Киото, Нара, Камакура және басқа да ежелгі қалаларды отпен бомбалауға және атом бомбасын қолдануға қарсы кеңес берген. Осы себепті Киотода, Хорю-дзиде (Хорю-дзи ғибадатханасының батыс жағынан тыс) және Камакурада (Камакура теміржол стансасының сыртында) оның құрметіне ескерткіштер орнатылған. Дегенмен, Отис Кэри Жапонияның мәдени мұраларын сақтаудағы еңбекті Лэнгдонға емес, АҚШ-тың соғыс министрі Генри Л. Стимсонға жатқызу керек деп санайды.
Warner's archaeological career was interrupted by the United States' entry into World War II and he became part of the Monuments, Fine Arts and Archives (MFAA) Section of the U. S. Army. He was brought on as an advisor to the MFAA Section in Japan from April to September 1946. He has been given credit by some for advising against firebombing and the use of the atomic bomb on Kyoto, Nara, and Kamakura and other ancient cities to protect cultural heritage of Japan. There are monuments erected in Kyoto, Hōryū ji (outside the western edge of Hōryū ji temple), and Kamakura (outside Kamakura JR Station) in his honor for this reason. However, Otis Cary has argued that the credit for sparing Japan's cultural heritage sites belongs not to Langdon but to the U. S. Secretary of War, Henry L. Stimson.