Кіріспе

Оңтүстік Австралиядағы тас жол
Оңтүстік Австралиядағы тас жол.

Оңтүстік-Шығыс тас жолы – Оңтүстік Австралиядағы (ОА) тас жол. Ол Аделаида, ОА және Мельбурн, Виктория штаттарының арасын байланыстыратын Ұлттық тас жол желісінің бір бөлігі болып табылады және M1 маршруты ретінде таңбаланған. Бұл тас жол Аделаида мен Мюррей өзені арасындағы Аделаида төбелері арқылы өтеді, Мюррей көпіріне жақын жерде Суонпорт көпірі арқылы Викторияға қарай бағытталатын Герцогтар тас жолымен қосылады. Бұрын бұл тас жол Принц тас жолы деп белгіленген, ол Аделаидадан Мельбурн арқылы Сиднейге дейінгі жағалаулық маршрутқа сілтеме жасады. Оңтүстік Австралиялықтар оны көбінесе тас жол деп атайды, себебі ол Оңтүстік Австралиядағы алғашқы тас жол болды, сонымен қатар ең ұзыны және "Экспресс-жол" немесе "Автожол" емес, "Тас жол" деп аталатын жалғыз тас жол. Оңтүстік-Шығыс тас жолында Аделаидаға қарай төмен түсетін Хейсен туннельдері – екі түтікшелі туннельдер орналасқан, бұл Ұлттық тас жолындағы алғашқы осындай құрылыс.

Бағыт

Оңтүстік-шығыс тас жолы Глен Осмонд жолы, Кросс жолы және Портруш жолының қиылысынан басталып, алты жолақты, екі бағытты тас жол ретінде оңтүстік-шығысқа қарай жүреді. Аделаида төбелерінен өтіп, бір бөлігінде Heysen туннельдері арқылы өтеді. Тас жол маңызды жүк тас жолы болғандықтан, онда Глен Осмонд пен Крейферс арасында көше жарығымен бірге тоқтату алаптары мен бетондық бөлігіш жолақтар орналасқан. Крейферсті айналып өтуге дейін тас жол төрт жолаққа дейін тарылады, содан кейін оңтүстік-шығыс бағытында Стирлинг, Хандорф және Маунт Баркер қалаларынан өтіп, екі жолақты, бір бағытты тас жолға дейін тарылады. Мюррей өзенін Сванпорт көпірі арқылы кесіп өтіп, Мюррей көпірінен шығысқа қарай созылып, Лонг Флэтте аяқталады, ол Мюррей Бриджінен оңтүстік-шығысқа қарай орналасқан.

Жол қозғалысы қауіпсіздігі

Аделаида–Крейферс бөлігі ашылғаннан кейін көп ұзамай, жартылай тіркемелі көліктерге қатысты бірнеше оқиға БАҚ назарын жолға аударды. Бұрынғы Маунт-Баркер жолы қауіпті болып танылғанмен, оның қауіп-қатері жақсы белгілі еді; ал жаңа тас жол төменгі бөлігіндегі светофорлармен тұрақты еңіспен жаңа қиындықтар тудырды. Төзегіш жүйесі жеткіліксіз болған ауыр көліктер, белгілі бір жылдамдықтан асып кеткен соң жылдамдығын төмендетуде қиындыққа тап болды, бұл тежегіштердің істен шығуымен күшейді. Ауыр көліктер тас жолдың ерекшеліктеріне бейімделуіне біраз уақыт кетті, сондай-ақ төмен түсуге дейін бірнеше ескерту белгілері қосылды. Жартылай тіркемелі көліктердің еңістен сағатына 20–30 км жылдамдықпен түсіп бара жатқанын көруге болады. 2005 жылы әр 200 метр сайын ауыстырылатын электрондық жол белгілері орнатылды, осылайша жолдың жылдамдық шегі Аделаидадағы Transport SA бас кеңсесінен реттеліп тұрады. Бұл жолаушылардың қауіпсіздігін арттырды, сондай-ақ Өрттен қорғау қызметі сияқты шұғыл қызметкерлердің де қауіпсіздігін қамтамасыз етті. 2010 және 2011 жылдары жүк көліктерінің төмен түсу кезінде тежегіштермен проблемалар туындағаннан кейін, оның ішінде біреуі автобус аялдамасына кірген, екіншісі төменгі қиылыстан өткен жағдайлар тіркелді. Үкімет 5 немесе одан көп осі бар кез келген көліктің сол қаптамада жүруі және Крейферс түйіскезден ескі төлем қабылдау орнына дейін сағатына 60 км/сағ жылдамдықтан аспауы керек деген жаңа заңдарды қабылдады. Көлік жүргізушілерінің жаңа шектеулерді сақтауын қадағалау үшін қосымша бейнекамералар орнатылды. Еңістегі екі тежегіш алабына қосымша белгілер қосылды, осылайша басқаруды жоғалтқан жүргізушілерді оларды қауіпсіз балама ретінде пайдалануға ынталандыруда. 2014 жылдың тамызында Глен Осмонд жолының қиылысында таудан төмен түсіп келе жатқан жүк көлігі жеңіл автокөліктермен соқтығысты. Оқиғада екі адам қаза тапты. Кәріздік жүк көлігінің жүргізушісі тежегіш алабынан өткеннен кейін көлікті басқара алмады. Жүргізуші жаңадан жұмысқа орналасқан, бұрын жүк көлігін айдаған емес, сондай-ақ осы жолдың осы бөлігінде де тәжірибесі болмаған. Жүргізуші Даррен Хикс ауыр жарақат алды және иммунитет алғаннан кейін қылмыстық сотта жұмыс беруші Cleanaway компаниясына қарсы куәлік берді. Comcare компаниясы қозғаған сотта көліктің тежегіш жүйесінің жарамсыз екені анықталды. 2021 жылы Cleanaway компаниясы денсаулық пен қауіпсіздік саласындағы заңнаманы бұзғаны үшін сегіз айыптау бойынша сотталды.

Байланыстар

Оңтүстік-шығыс тас жолының Аделаида соңы Глен Осмонд жолымен қиылысатын және А1 бағыты бойынша солтүстік-батысқа қарай Аделаида қала орталығына жалғасатын шамдарға дейін төмен түседі. Портраш жолы солтүстікке қарай қаланы айналып, Порт-Аделаидаға, ал Аделаиданың оңтүстік елді мекендеріне батысқа қарай Крос-роудқа жетеді. Мюррей көпіріне жақын тас жолдың оңтүстік-шығыс бөлігі Мюррей өзені арқылы екі жолақты Swanport көпіріне қосылады, онда ол Тайлем-Бендке дейін екі бағытты қос жолақты Принс тас жолымен бірігеді. Осы тұста 1-тар тас жол Оңтүстік Австралия мен Викторияның көптеген жағалау қалаларынан өтетін екі жолақты, екі бағытты көркем жолға айналады. Ұлттық тас жол Тайлем-Бендтен Виктория шекарасына дейін және одан әрі Батыс тас жолы ретінде Мелбурнға дейін Дукс тас жолы (A8) арқылы жалғасады.