Кіріспе

Американдық ақын

Фредерик Прокош (17 мамыр 1906 – 2 маусым 1989) – роман, поэзия, мемуарлар және сын-тұлғалармен танымал американдық жазушы. Ол сонымен қатар белгілі аудармашы болды.

Өмірбаян

Прокош Висконсин штатының Мэдисон қаласында зиялы отбасында дүниеге келді, олар көп саяхат еткен. Оның әкесі, Эдуард Прокош, австриялық иммигрант, 1938 жылы қайтыс болған кезде Йель университетінде герман тілдерінің профессоры болды. Оның әпкесі Гертруда Прокош Курат – биші және көрнекті этномузыколог, ал ағасы Вальтер Прокош – белгілі сәулетші. Прокош 1925 жылы Хаверфорд колледжін бітіріп, 1932 жылы Йель университетінде ағылшын тілінен философия докторы (Ph.D.) дәрежесін алды. Жастық шағында ол сквош ракеткасымен ойнауда шеберлік танытты; 1937 жылы Нью-Йорк штатының сквош ракеткасы чемпионатында Йель клубынан өнер көрсетті. 1938 жылы Францияның сквош ракеткасы чемпионатында жеңіске жетті. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Прокош Швециядағы Американдық елшілігінің мәдени атташесі болды. Өмірінің көп бөлігін Еуропада өткізіп, көшпенді тіршілікке бейімделді. Оның қызығушылықтары спорт (теннис және сквош), көбелектерді зерттеу (лепидоптерия) және өзі бағалайтын өлеңдердің шектеулі таралымды басылымдарын шығару болды. Прокош ерте кезден-ақ өзін жұмбақтармен орап алып, өмірін түсініксіз жағдайға түсіруге тырысты. Алпыс жасқа таяғанда, ешкім оны толыққанды тұлға ретінде танымайтынын мақтан тұтты: «Мен өмірімді жалғыз, толығымен жалғыз өткіздім, және мен туралы ешқандай өмірбаян менің сыртымды ғана сызып тастай алады. «Кім кімде?» кітабындағы барлық мәліметтер мүлдем мағынасыз. Менің нағыз өмірім (егер мен оны жазуға батыл болсам!) қараңғылықта, құпияда, ұқыпсыз қарым-қатынастарда және айтылмаған қуаныштарда, көптеген ерекше пикарескалық оқиғаларда және тіпті қылмыстарда өтті. Менің «достарымның» ешқайсысы да менің шынымен қандай екенімді білмейді немесе менің өмірім неден тұрғанын түсінбейді. Барлық сыртқы «құрметтілікпен», дипломатиялық және ғалымдық және беделді әлеуметтік байланыстармен, менің нағыз өмірім бүлікшіл, тәртіпсіз, қатыгез, жалғыз және ерсілі болды». 1983 жылы жарық көрген «Дауыстар: Әдебиеттік естеліктер» атты кітабы, ғасырдың көрнекті суретшілері мен жазушыларымен кездесулерінің тізімі ретінде жарияланғаннан кейін, Прокошты тағы да танымал етті. Оның «Азиялықтар» және «Қашқан жеті» атты алғашқы романдары көпшіліктің ыстық ықыласына бөенді. 2010 жылы «Дауыстар» кітабының көбінесе ойдан шығарылған және үлкен алаяқтықтың бір бөлігі екені анықталды. Прокош Францияның Грасс қаласының Ле-План-де-Грас ауданында қайтыс болды.