Астрогеология: Көшпенділер геологиясы және планеталар құрылысы
Planetary geology
Астрогеология: планеталар, айлар, астероидтер мен кометалар геологиясын зерттейді. Құрамы, құрылымы, процестері талданды. Ғарыш геологиясы туралы біліңіз!
Geology of astronomical objects apparently in orbit around stellar objects
Планеталық геология, сондай-ақ астрогеология немесе экзогеология деп те аталады, планеталар, олардың серіктері, астероидтар, кометалар және метеориттер сияқты аспан денелерінің геологиясымен айналысатын планеталық ғылым саласы болып табылады. «Гео» префиксі әдетте Жерге қатысты тақырыптарды білдіргенімен, планеталық геология тарихи және ыңғайлылық себептерімен осылай аталады; зерттеулердің сипатына байланысты ол Жерге негізделген геологиямен тығыз байланысты. Бұл зерттеулер аспан денелерінің құрамын, құрылымын, процестерін және тарихын зерттеуге бағытталған. Планеталық геологияға жер планеталарының ішкі құрылымының қасиеттерін және процестерін анықтау, сондай-ақ планеталық жанартау және әсер кратерлері, өзендік және желдік процестер сияқты беттік процестерді зерттеу кіреді. Ғаламат планеталар мен олардың серіктерінің құрылымы мен құрамы, сондай-ақ Күн жүйесінің астероидтар, Койпер белдеуі және кометалар сияқты шағын денелері де зерттеледі. Планеталық геология геологиялық ғылымдар саласынан алынған тұжырымдамаларды планеталық денелерге ең кең мағынада қолданады, соның ішінде геофизика және геохимия сияқты геологиялық ғылымдардың салаларынан алынған қосымшаларды қамтиды.
Planetary geology, alternatively known as astrogeology or exogeology, is a planetary science discipline concerned with the geology of celestial bodies such as planets and their moons, asteroids, comets, and meteorites. Although the geo prefix typically indicates topics of or relating to Earth, planetary geology is named as such for historical and convenience reasons; due to the types of investigations involved, it is closely linked with Earth based geology. These investigations are centered around the composition, structure, processes, and history of a celestial body. Planetary geology includes such topics as determining the properties and processes of the internal structure of the terrestrial planets, and also looks at planetary volcanism and surface processes such as impact craters, fluvial and aeolian processes. The structures and compositions of the giant planets and their moons are also examined, as is the make up of the minor bodies of the Solar System, such as asteroids, the Kuiper belt, and comets. Planetary geology largely applies concepts within the geosciences to planetary bodies in the broadest sense, includes applications derived from fields in the geological sciences, such as geophysics and geochemistry.
Планеталық геология тарихы
Юджин Мерл Шумейкерге планеталық картаға геологиялық принциптерді енгізгендігі және 1960 жылдардың басында Америка Құрама Штаттарының геологиялық қызметінде планеталық ғылым саласын, Астрогеология зерттеу бағдарламасын құрғандығы үшін үлкен еңбек сіңірілген. Ол бұл салаға, сондай-ақ соққы кратерлерін, селенографияны (айды зерттеуді), астероидтар мен кометаларды зерттеуге маңызды үлес қосты. Бүгінде көптеген мекемелер планеталық ғылымдар мен планеталық геологияны зерттеу және оның нәтижелерін таратумен айналысады. Аризона штатының Винслоу қаласының жанындағы Баррингер метеор кратеріндегі келушілер орталығында планеталық геология мұражайы бар. Америка геологиялық қоғамының Планеталық геология бөлімі 1981 жылдың мамыр айынан бері дамып, өркендеуде және екі ұраны бар: «Бір планета жеткіліксіз!» және «Ең үлкен зерттеу алаңына ие GSA бөлімі!» Планеталық ғылымдарды зерттеудегі маңызды орталықтарға Ай және планеталар институты, Қолданбалы физика зертханасы, Планеталық ғылым институты, Жеткізу қозғалтқыш зертханасы, Оңтүстік-Батыс зерттеу институты және Джонсон ғарыш орталығы кіреді. Сонымен қатар, Монтана мемлекеттік университеті, Браун университеті, Аризона университеті, Калифорния технология институты, Колорадо университеті, Батыс Мичиган университеті, Массачусетс технология институты және Сент-Луис қаласындағы Вашингтон университеті сияқты бірнеше университеттер кең ауқымды планеталық ғылыми зерттеулер жүргізеді. Планеталық геологтар әдетте аспирантурада геологияны, астрономияны, планеталық ғылымды, геофизиканы немесе жер ғылымдарының бірін оқиды.
Eugene Merle Shoemaker is credited with bringing geologic principles to planetary mapping and creating the branch of planetary science in the early 1960s, the Astrogeology Research Program, within the United States Geological Survey. He made important contributions to the field and the study of impact craters, selenography (study of the Moon), asteroids, and comets. Today, many institutions are concerned with the study and communication of planetary sciences and planetary geology. The Visitor Center at Barringer Meteor Crater near Winslow, Arizona includes a museum of planetary geology. The Geological Society of America's Planetary Geology Division has been growing and thriving since May 1981 and has two mottos: "One planet just isn't enough!" and ""The GSA Division with the biggest field area!" Major centers for planetary science research include the Lunar and Planetary Institute, Applied Physics Laboratory, Planetary Science Institute, Jet Propulsion Laboratory, Southwest Research Institute, and Johnson Space Center. Additionally, several universities conduct extensive planetary science research, including Montana State University, Brown University, the University of Arizona, California Institute of Technology, University of Colorado, Western Michigan University, Massachusetts Institute of Technology, and Washington University in St. Louis. Planetary geologists usually study either geology, astronomy, planetary science, geophysics, or one of the earth sciences at the graduate level.
Құралдар
Бірнеше құралдар, соның ішінде балғалар, қашалар, щеткалар сияқты археологиялық құралдар планеталық геологтар тарапынан жиі қолданылады. Бұл құралдармен қатар, планеталық геологтар жаңа, озық технологияларды да пайдаланады. Ғалымдар карталар, суреттер, Жердегі телескоптар және орбитадағы телескоптарды (мысалы, Хаббл ғарыш телескобын) қолданады. Карталар мен суреттер NASA Планеталық деректер жүйесінде сақталады, онда Планеталық суреттер атласы сияқты құралдар таулар, шатқалдар және кратерлер сияқты геологиялық нысандарды іздеуге көмектеседі.
Several tools, including common archaeological tools such as hammers, shovels, brushes, etc. are often used by planetary geologists. Along with these common tools, new advanced technologies are used by planetary geologists. Scientists use maps, images, telescopes on Earth, and orbiting telescopes (such as the Hubble Space Telescope). The maps and images are stored in the NASA Planetary Data System where tools such as the Planetary Image Atlas help to search for certain items such as geological features including mountains, ravines, and craters.