Кіріспе

Уэльстік футболшы Айвор Джон Оллчерч (16 қазан 1929 жыл – 10 шілде 1997 жыл) – Уэльстің кәсіби футболшысы, шабуылшы ретінде ойнаған. "Уэльстік футболдың алтын ұлы" деп аталған Оллчерч мансабын туған қаласының "Суонси Таун" клубында бастады, онда 10 жылдан астам ойнап, бірнеше маусым команда капитаны болды және барлық турнирлерде 100-ден астам гол соқты. "Суонси" құрамындағы алғашқы жылдары көптеген клубтардың назарына ілікті, бірақ 28 жасқа дейін клубта қалуды жөн көрді, содан кейін Англияның Бірінші дивизионындағы "Ньюкасл Юнайтед" клубына қосылды. 1958 жылы 28 000 фунт стерлингке трансфер болды, ол Джордж Истхэм мен Лен Уайтпен нәтижелі шабуылдық серіктестік құрды. 1962 жылы 18 000 фунтқа "Кардифф Сити" клубына өтті, онда үш маусым ойнады, содан кейін кәсіби карьерасын "Суонси Таун" клубында екінші рет аяқтады. "Суонси" клубындағы екі кезеңі оған клубтың барлық уақыттағы ең көп гол соққан ойыншысы атағын әкелді. Мансабында Оллчерч Уэльс құрамасы сапында 68 матч өткізді, бұл рекорд 1986 жылға дейін сақталды, содан кейін Джоуи Джонс осы көрсеткішті жаңартты. Ол сондай-ақ Уэльс құрамасы үшін соққан голдар бойынша рекордты Тревор Фордпен бірге бөлісті – 23 гол, бірақ бұл көрсеткіш кейін Иан Рашпен бұзылды. Оның таланты 1958 жылғы ФИФА Әлем чемпионатында Уэльс құрамасының құрамында көрсетілді, ол турнирде екі гол соқты және команданың жартылай финалға өтуіне көмектесті. Оның інісі Лен де футболшы болған және олар бірнеше рет Уэльс құрамасы үшін бірге алаңға шықты.

Жастық шағы мен соғыс

Оллчерч 18 жасқа дейінгі «Кум Левел Парк» командасы үшін жергілікті жастар футболында ойнап жүргенде Джо Сайкс оны байқады. Клубтағы әуесқойлық кезеңінде Оллчерчке Футбол лигасының скауттары екі рет түрлі клубтарға келісімшарт жасау туралы ұсыныс жасады, бірақ ол әкесімен бірге «Сванс» клубына қол қою туралы ауызша келісімді бұзуды қаламай, бұл ұсыныстарды қабылдамады. 1948 жылдың қараша айында командалар үшін көрсеткен ойыны Шрусбери Таунның бас жаттықтырушысы Лесли Найтонның назарын аударды, ол Оллчерчке әскери қызметін өткеру кезінде Мидленд Футбол Лигасында команда құрамында ойнауға келісім берді және оны «болашақтың жұлдызы» деп сипаттады. Ол сол айда «Гей Медоу» стадионында дебют жасады және 1948–1949 маусымының соңына дейін клубта қалды. Клубта болған кезінде Найтон Футбол лигасының клубтарынан Оллчерч үшін көптеген ұсыныстарды қабылдамады, себебі ол әлі де «Суонси Таун» клубында тіркелген еді. Оны «екінші Чарли Бухан» деп атады. Келесі маусымның басында Оллчерч әскери қызметтен босатылғанға дейін «Веллингтон Таун» клубында ойнады, бұл оған «Суонсиге» оралуға мүмкіндік берді.

Суонси қаласы

Ол 1949 жылы Суонсиге оралды, онда менеджер Билли МакКэндлесс Allchurch үшін ұсыныстар алған, бірақ ол әлі кәсіби дебютін жасаған жоқ. Клубтың қызығушылығына қарамастан, Allchurch өткен жылы Футбол лигасының үшінші дивизионының оңтүстігінен жеңіспен көтерілген командаға қосылды. Сэмми Маккрори мен Билли Лукастың қалыптасқан шабуылдық серіктестігі Allchurch-тің клубтың резервтік құрамында Футбол комбинациясында ойнауын жалғастырды. Келесі турда Суонси 2:1 есебімен жеңілді, бірақ Allchurch тағы да "Арсенал" ойыншысы Джо Мерсермен ойыны үшін жаңалықтар жасады, кейін Мерсер ол "бізді өлімге қорқытты" деді, ал МакКэндлесс пен Суонси басқармасы бірнеше клубтардан түскен ұсыныстарды қайта-қайта қабылдамай қойды. Ол сондай-ақ 1949-1950 маусымының соңында Уэльс кубогының жеңімпазы медалін иеленді, 1950 жылдың 27 сәуірінде финалда Рексемге қарсы 4:1 есебімен жеңіске жетті. Осы кезеңде Суонси қаржылық қиындықтарға тап болды, нәтижесінде Маккрори, Джим Фини және Рой Пол сияқты бірнеше негізгі құрам ойыншылары сатылды. Бұл Allchurch пен Терри Медвин және Джон Кинг сияқты бірқатар жас ойыншылардың құрамда бекітілуіне мүмкіндік берді, Allchurch 1950-1951 маусымында клубтың барлық лигалық ойындарында ойнаған клуб тарихындағы ең жас ойыншы болды. Дегенмен, команда Екінші дивизионда өнер көрсетуге күресті, 1950-1952 жылдар аралығында 18-ші және 19-шы орындарда қалды, ал Allchurch Веч Филдтен кетуді ойлады, өйткені халықаралық деңгейдегі әріптестері оны Бірінші дивизионға көшуге ынталандырды. Allchurch клубта қалуға көндірілді, Сайкс пен МакКэндлесс жастар құрамынан шығып келе жатқан жергілікті таланттарға сенім білдірді, соның ішінде Клифф Джонс, Гарри Гриффитс және Allchurch-тің інісі Лен. 1952 жылдың қыркүйегінде Суонси Allchurch үшін "Арсеналдан" түскен 30 000 фунт стерлингтік ұсынысты қабылдамады, бұл ұсыныс бір жыл бұрын "Шеффилд Уэнсдей" Джеки Сьюэлл үшін төленген британдық рекордтық трансфер ақысынан 5 000 фунт стерлингке кем болды. Ол 1952-1953 маусымын 15 голмен клубтың екінші үздік мергені ретінде аяқтады, оның ішінде 1953 жылдың 6 сәуірінде Брентфордқа қарсы өткен 3:2 есебімен жеңіске жеткен кездегі алғашқы карьералық хет-тригі де бар. Маусымда "Лебеділер" клубының шабуылдық үштігі - Allchurch, Медвин және Гриффитс - клубтың лигалық голдарының жартысынан астамын енгізді. 1955 жылы клуб менеджер МакКэндлесс кенеттен қайтыс болды, ойыншылар маусымға дайындық жаттығуларына оралғаннан кейін. Суонси басқармасы тұрақты орынбасар тағайындаудан бас тартып, оның орнына Allchurch, Рон Берджесс және Джо Сайкстан тұратын үш адамнан тұратын комиссия құрды. Алайда, қорғаушы Том Кайлидің ауыр жарақатынан кейін комиссия Кайлидің орнын толтыру үшін қаражат беруден бас тартқандықтан Суонси басқармасымен келіспеді, Берджестің Боб Маккинлей мен Джимми Дагдейлге жасаған трансферлері басқарма тарапынан қабылданбады. Кайлидің жоғалуы және басқармамен туған қақтығыс Суонсидің маусымның соңғы 8 матчының 7-інде жеңіліске ұшырауына әкелді, нәтижесінде команда 10-шы орында қалды. Allchurch клубтың құрамға инвестиция салудан бас тартуына және жаңа менеджер Тревор Морриспен қарым-қатынасының нашарлауына наразылық білдірді, ол клубтан кету туралы шешімін жариялады және газет бағанында: "Мен өз клубымның бірнеше жыл бұрын жоғары дивизионға көтерілуіне үлкен үміт артып, содан кейін қаланың құрамында карьерамды аяқтауға қуанғанмын. Бірақ бұл арман орындалмауы мүмкін" деді. Моррис кейіннен Allchurch-тің трансферінен түскен ақшаны Колин Вебстер мен Рег Дэвиспен келісімшартқа отыру үшін пайдаланды. "Астон Вилла" ұсынысын қабылдады, бірақ "Ньюкасл Юнайтед" төрағасы Алдерман МакКиг тез арада 28 000 фунт стерлинг көлемінде ұсыныс жасады. Ол клуб үшін дебют жасады, келесі күні "Лестер Ситиге" қарсы өткен Бірінші дивизиондағы алғашқы матчында 3:1 есебімен жеңіске жетіп, екі гол соқты. Ол Джордж Истхэм мен Лен Уайттан тұратын клубтың қалыптасқан шабуылдық серіктестігіне қосылды, үш ойыншы 1958-1959 маусымында клубтың 81 голының 48-ін соқты, Allchurch маусымның төрттен астамын жоғалтқанмен, Уайттан кейінгі клубтың екінші үздік мергені болды. Маусымның басындағы оптимизмге қарамастан, "Ньюкасл" 1959-1960 маусымын нашар формамен бастады, маусымның ашылу күні "Тоттенхэм Хотсперге" 5:1 есебімен жеңілді және қазан айына қарай алғашқы 15 матчтың 8-інде жеңіліске ұшырап, 18-орында қалды. Клубтың қиындықтарына байланысты басқарма Allchurch-ке Уэльс құрамасы үшін матч өткізуге рұқсат бермеді, клубтың тағдырына назар аудару үшін, бұл Allchurch-тің клуб "сөзін бұзды" деп сенгендіктен, трансфер сұрауымен келіспеуіне әкелді, өйткені ол және Миттен арасындағы келісім бойынша ол кез келген халықаралық матчтарға қатысуға рұқсат алатын еді. Миттен бірнеше өзгерістер жасағаннан кейін, "Ньюкасл" жағдайды түзетті және оның трансфер сұрауы ақыры қабылданбады, "Ньюкасл" маусымды 8-орында аяқтады, Allchurch Бірінші дивизионда екінші жыл қатарынан оннан астам лигалық гол соқты.

Құлдырау

Келесі маусым клуб үшін қиын кезең болды, Истхэм трансфер сұранысын ұсынды және клуб оның сұранысын қабылдамағаннан кейін жаттығуларға қайта оралмады. Оллчерч те тағы бір қабылданбаған трансфер сұранысын берді, бұл жолы оның әйелі Эсме бұрынғы жүктілігінде баласын жоғалтқаннан кейін, жаңа жүктілік кезінде отбасының жанында болу үшін Оңтүстік Уэльске оралу тілегімен байланысты болды. Клуб тағы да нашар бастады, және Миттен Оллчерчті әдеттегі ішкі шабуылшы позициясынан тоғызыншы нөмірге көшірді, оны клубтың басты шабуылшысы ретінде пайдалану үшін, нәтижелерді жақсартуға тырысты, бірақ Оллчерч бұл шешімге наразы болды, Лен Уайтты клубтың ең жақсы орталық шабуылшысы деп мойындады және тіпті бұл шешімге қарсы үш рет ойынға қатысудан бас тартты. Миттен соңында мойынсұнып, әйелінің жағдайына сендіргеннен кейін Оллчерч трансфер сұранысын кері қайтарып алды. Дегенмен, «Ньюкасл» маусымын өзгерте алмады және 1961 жылдың мамыр айында Екінші дивизионға түсіп қалды. Түсу Оллчерчтің «Ньюкаслдан» кетуі туралы әңгімелерді одан әрі қоздырды. Менеджер Миттен Оллчерчті маусымның басында тұрақты команда капитаны етіп тағайындады, оның адалдығына әсер қалдырғанын айтты және газетке берген сұхбатында: «Жалақының ең жоғары шегі алынып тасталғандықтан, біз Оллчерчтің «Юнайтедтегі» құндылығына сәйкес төлеуге мүмкіндік аламыз, ол өте зор! Оны қайда және қандай бағамен алмастыра аламыз?» деді. Жалақының ең жоғары шегін жою Оллчерчтің апталық жалақысын 60 фунт стерлингке дейін көтерді.

Кардифф қаласы

1962 жылдың тамызында ол алдыңғы маусымда Бірінші дивизионнан төмен түскен «Кардифф Сити» клубына 18 000 фунт стерлингке қосылды. Клуб басшылығына жанкүйерлер бұрынғы маусымдарда «сөнген жұлдыздар» деп есептелген Тревор Форд және Мел Чарльз сияқты егде жастағы уэльстік ойыншыларды трансферлеуі үшін сын айтқан, бірақ 32 жастағы Оллчерчтің келісімін аяқтауға ұмтылды. «Көк құстарға» қосылу үшін аптасына 20 фунт стерлинг жалақысынан бас тартып, Оллчерч 1962–63 маусымының ашылу күнінде дебют жасады, команда капитаны болды және бұрынғы клубы «Ньюкасл Юнайтедпен» 4–4 есебімен тең түсті. Бірақ осыған қарамастан, Оллчерч пен Питер Хупер арасындағы нәтижелі шабуылдық серіктестік – олар лигада барлығы 34 гол соқты – клубтың ортаңғы көрсеткіштерге ие болуына және 10-шы орынға тұруына әкелді. 1963–64 маусымының басталмас бұрын клуб Хупер мен Алан Дурбан сияқты бірнеше маңызды ойыншылармен қоштасты. Ұлттық құраманың тағы бір уэльстік ойыншысы Джон Чарльздың қосылуы жақсартуға үміттер тудырды, бірақ команда маусым бойы күресіп, 42 лигалық матчтың тек 14-інде ғана жеңіске жетті. Оллчерч клубтың лигадағы үздік мергені атанды, 12 гол соқты, оның ішінде 1963 жылдың қыркүйегінде «Сандерлендке» қарсы хет-трик жасады. Клубтың қиындықтары Джордж Суиндиннің менеджерліктен босатылуына және оның орнына Джимми Скоулардың келуіне әкелді, ол Оллчерчтің Солтүстік-Шығыстағы кезінде «Ньюкаслдың» капитаны болған. Оллчерч Скоулардың дауысты және эмоционалды басқару стилін қиындықпен қабылдады және 1964 жылдың қазан айының ортасында, қысқа мерзімді жамбас жарақатынан кейін, Скоулар Питер Кингті ойнатуға басымдық бергеннен кейін құрамнан шығарылды. Ол ақпанға дейін негізгі құрамға оралмады, ол клубтан кетуге ниетті екенін мәлімдеді, бірақ Скоулар оны «Көк құстардың» жоқ болуынан кейін қайта шақыруға мәжбүр болды. Оллчерч негізгі құрамға оралғаннан кейін тоғыз гол соқты, оның ішінде бұрынғы «Суонси» клубына қарсы хет-трик жасады, нәтижесінде олар үшінші дивизионға түсіп кетті, екінші маусым қатарынан клубтың үздік мергені атанды. Сондай-ақ ол еуропалық жарыстарда дебют жасады, себебі «Кардифф» өткен жылы Уэльс кубогын жеңіп алғандықтан Еуропа Кубогының иегерлері кубогына қатысуға құқылы болды.

Кейінгі мансап

35 жасында Оллчерч 1965 жылы туған клубы Суонси Таунға қайтып оралды, ал Кардифф клубы трансферді аяқтау үшін 8000 фунт төлеуге келісті. Оның Ветч Филдке оралуы маусымдық билеттер сатудың айтарлықтай өсуіне әкелді және Оллчерчті оралғандағы алғашқы ойынында үлкен «үйге қош келдің, Ивор!» деген баннермен қарсы алды. Алайда, маусымның басында команданың көрсеткіштері нашар болды, себебі олар менеджер Глин Дэвис қабылдаған жаңа «заманауи» тактикаға бейімделуге тырысты, ал алғашқы төрт ойының үшеуінде жеңіліске ұшырады. Оллчерч клубқа маусымның алғашқы жеңісін сыйлады, Гримсби Таунға қарсы өткен ойындағы жалғыз голды соғып, 1:0 есебімен жеңіске жеткізді. Бірақ қазан айына қарай клуб турнир кестесінің төменгі сатыларында күресіп жатты. 1965 жылдың желтоқсан айында Бірінші дивизионның «Нортгемптон Таун» клубы Оллчерчке 11 000 фунт стерлинг ұсынды, бірақ ол бұл ұсынысты «құрметті» деп атап, «Суонсиге оралуға қуаныштымын» деді. Келесі айда, 1966 жылғы Жаңа жылдық құрмет көрсету шарасында Оллчерч спортқа қосқан үлесі үшін MBE орденімен марапатталды. Клуб маусымды турнир кестесінің төменгі жартысында аяқтады, бірақ Уэльс кубогын жеңіп алды, финалда «Честер Сити» клубын жеңіп, Оллчерч жеңіс голын соқты. Клуб басшылығы кейбір ойыншыларды «жеткіліксіз күш жұмсады» деп айыптады. Дэвистің менеджерлік келісімшарты тараптардың өзара келісімімен тоқтатылды, ал клубтың көп жылдар бойы қызмет еткен жаттықтырушысы Джо Сайкс уақытша менеджер болып тағайындалды, ал Оллчерч оның іріктеу комитетінің мүшесі болды. Сайкс клуб капитаны қызметін де Оллчерчке тапсырды, Брайан Перселлді алмастырды, бірақ 1966-1967 жылдар маусымының соңында клуб Төртінші дивизионға түсіп қалды. Ол клубта қалды, келісімшартының соңғы жылына кірді, бірақ менеджер Билли Лукас оны шабуылшы ретінде ойнатуға шешім қабылдады, себебі маусымның басында 38 жасқа толған Оллчерчтен көп жүгіру талап етілмейтін болды. Позицияны өзгерту оған пайдасын тигізді, ол лигадағы қырық матчта он жеті гол соқты. Маусым соңына қарай, оған клубпен келісімшартын бір жылға ұзарту ұсынылды, бірақ жалақысы аптасына 5 фунтқа төмендетілді. Ақырында ол кәсіби футболдан кетуге шешім қабылдады және 1968 жылдың 6 мамырында «Хартпулс Юнайтед» клубына қарсы өткен ойында соңғы рет алаңға шықты. Ол Суонси клубының барлық кездегі рекордтық гол соққан ойыншысы ретінде кәсіби футболдан зейнеткерлікке шықты.

Халықаралық мансап

Оллчерч 21 жасында Уэльстің бас құрамасына алғаш рет шақырылды. «Суонси» сапында бар болғаны 30 рет ойынға қатысқаннан кейін, ол 1950 жылғы 15 қарашада «Рокер Парк» стадионында Англияға қарсы өткен матчта (4:2 есебімен жеңіліс) халықаралық аренада дебют жасады. Ол Уэльс құрамасының тұрақты ойыншысы болды және дебюттен кейінгі алты жылда өз елі үшін тағы 26 рет қатарынан өнер көрсетті.

Ол Швецияда өткен турнирге қатысу үшін құрамаға ілікті және дайындық матчында жергілікті әуесқой командаға қарсы 19:0 есебімен жеңіске жетті. Ол Уэльстің топтық кезеңдегі үш матчының барлығында ойнады, Мексикамен 1:1 тең түскен кезде гол соқты. Сонымен қатар, Венгрияға қарсы өткен плей-офф матчында (2:1) команданың алғашқы голын соқты, бұл олардың ширек финалға өтуіне мүмкіндік берді. Ширек финалда олар болашақ чемпион Бразилиядан Пеленің голынан кейін 1:0 есебімен жеңіліс тапты. Турнирден кейін Уэльс құрамасының ойыншысы Дейв Боуэн олардың өнері көптерін таң қалдырғанын айтты және Оллчерчті жоғары бағалады: «Олар Иворға қарап, ол қайда жасырынғанын ойлады. Ол Бразилияны қоса алғанда, кез келген командада ойнай алатын еді». Ол 1966 жылы Чилиға қарсы өткен матчта ұлттық құрама сапындағы соңғы ойынын өткізді. Барлығында Оллчерч Уэльс құрамасы үшін 68 рет ойнап, 23 гол соқты. Оның рекордтық көрсеткіші шамамен жиырма жыл бойы сақталды, одан кейін Джоуи Джонс осы көрсеткішті жаңартты. Ал оның 23 голы Тревор Фордпен бірдей көрсеткішті бөлісті, бірақ кейін Иан Раш осы екеуін де басып өтті.

Жеке өмір

Ұлттық қызметтен оралғаннан кейін Оллчерч сол кезде 16 жастағы Эсме Томасқа кездесіп, олар никелерін ата-аналарынан 18 жасқа толғанға дейін құпия ұстады. Олар никелерін Эсме 18-ге толғанда жария етті және 1953 жылы үйленді, Суонсидің Мэмблс ауданына қоныстанды. Олардың Джон мен Дэвид есімді екі ұлы болды. Оллчерч 1958 жылы Ньюкаслға ауысқаннан кейін отбасы Ньюкасл-апон-Тайн қаласындағы Кенттонға көшті. 1962 жылы ол BBC Уэльс жыл спортшысы атанды, ал 1966 жылы Уэльс футболына қосқан үлесі үшін Ұлыбритания империясының Ең тамаша орденімен (MBE) марапатталды. Ол 1997 жылдың 10 шілдесінде 67 жасында өз үйінде қайтыс болды. Оның қоштасу рәсімі Суонси крематорийінде өтті және оған 500-ден астам адам қатысты. 2005 жылы Суонсидің жаңа ашылған "Либерти" стадионының алдында Оллчерчтің толық мөлшердегі мүсіні ашылды.