Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Фридрих Симон Архенхольд (2 қазан 1861 жылы Лихтеннау қаласында, Пруссия Корольдігі – 14 қазан 1939 жылы Берлинде) – Берлин Трептоу обсерваториясын (қазіргі Архенхольд обсерваториясы) құрған астроном. Ол Липпштадт қаласындағы Реалгимназияны бітіріп, 1882 жылы Фридрих Вильгельм университетіне түсті, онда Вильгельм Фёрстермен бірге Берлин университеті обсерваториясында Урания қоғамын құрды.
Friedrich Simon Archenhold (2 October 1861 in Lichtenau, Kingdom of Prussia – 14 October 1939 in Berlin) was an astronomer who founded the Treptow Observatory (today the Archenhold Observatory) in Berlin Treptow. He graduated from the Realgymnasium in Lippstadt before entering Friedrich Wilhelm University in 1882, where he and Wilhelm Förster founded the Urania Society at the Berlin University Observatory.
Ең үлкен телескоп
Архенхольдтың жобалары негізінде 21 метрлік фокустық қашықтығы бар әлемдегі ең ұзын қозғалмалы рефрактор телескопы салынды. Бұл телескоп Берлиндегі Ұлы Өнеркәсіптік Көрменің, яғни дүниежүзілік көрменің бір бөлігі болды. Гигант телескоп Берлин қаласының шеткі ауданы Трептоуда құрастырылды. Телескоп 1896 жылдың 1 мамырында көпшілікке ашылды, ал уақытша ағаш құрылысы қыркүйек айында аяқталған болатын.
On the basis of Archenhold's plans, the world's longest moving refracting telescope was built with a focal length of 21 meters. The telescope was part of the Great Industrial Exposition of Berlin, a world's fair. The giant telescope was constructed in Treptow, a suburb of Berlin. The telescope was opened to the public on 1 May 1896 in a temporary wooden structure which was completed in September.
Қоғамдық бақылау орталығы
1908 жылға қарай Архенхольд ағаш құрылысты қазіргі ғимаратқа алмастыру үшін қаражат жинады. Оның бір бөлігі лекцияларға түскен төлемдерден, ал қалғаны шотланд-американдық қайырымдастырушы Эндрю Карнегиден түсті. Архенхольд обсерваторияға көптеген белгілі ғалымдар мен зерттеушілерді қонақ лекциялар оқуға шақыра алды. Ең танымал болғаны – Альберт Эйнштейн, ол 2 маусым 1915 жылы салыстырмалылық теориясы бойынша алғашқы публично лекциясын оқыды. Вильгельм Фёрстер сияқты, Архенхольд та ғылыми білімді қарапайым адамдарға қолжетімді етуге мүдделі болды. «Урания» қоғамын қолдаудан басқа, ол ғылымды насихаттаумен айналысатын түрлі орта тап өкілдерінің қауымдастықтарының мүшесі болды. 1920 жылы доктор Архенхольд Балтық теңізіндегі Бансин ауылында саман қабырғалы және ағашпен қапталған балықшының үйін сатып алды. Жазғы ұзақ түндер бақылау уақытын азайтып, қиындық тудырғанда Ф. С. Архенхольд отбасын Бансиндегі жазғы үйіне апарып отыратын. Сол жерде ол обсерваторияда жариялаған журналдар мен мақалаларымен айналысты.
By 1908 Archenhold had raised the funds to replace the wooden structure with the building that stands today. Some of the funds came from admission fees to lectures but he also was able to secure funds from the Scottish American philanthropist Andrew Carnegie. Archenhold was able to attract numerous well known scientists and researchers for guest lectures at the Observatory. Perhaps the most famous was Albert Einstein who gave his first public lecture on the theory of relativity on 2 June 1915. Like Wilhelm Foerster, Archenhold was interested in making scientific knowledge accessible to lay audiences. In addition to his support for the Urania Society, he was a member of various middle class associations devoted to popularizing science. During 1920 Dr. Archenhold bought a fisherman's house with adobe walls and wooden cladding in the Baltic village of Bansin. When the long summer nights reduced his observation time F. S. Archenhold would take his family to his summer house in Bansin. Here he worked on the magazines and papers that he published at the observatory.
Отбасы тарихы
1938 жылы нацистік партия отбасынан үйін тартып алды. Оның жесірі Элис Архенхольд пен қызы Хилде Терезиенштадт концлагерінде қайтыс болды. Кеңес әскері нацистерді жеңгеннен кейін мүлік қауымдық пайдалануға берілді. 1946 жылы обсерватория Архенхольд атымен аталып, Архенхольд обсерваториясы (Archenhold Observatory) деп салынды. Архенхольд отбасы Берлин қабырғасы 1989 жылы құлағанға дейін 125 акр жерді немесе үйді қайтарып алуға құқығы болмады. Оның Зеестрассе, 63 мекенжайындағы жазғы үйі әлі де тұр, бірақ өте қиын жағдайда. Бансиндегі ескі үй қазір доктор Архенхольдтың немере қызына тиесілі. Германияның бірігуінен кейін Архенхольд обсерваториясы Deutsches Technikmuseum-ның бөлігіне айналды. Архенхольд Берлиндегі Фридрихсфельд зиратында жерленген.
By 1938 the Nazi party confiscated the home from the family. His widow Alice Archenhold and daughter Hilde died at Theresienstadt. When the Russians defeated the Nazis the property was used by the community. The Observatory was named after Archenhold in 1946 as the [[Archenhold Observatory (Archenhold Observatory). The Archenhold family had no right to recover any of the 125 acres of land or house until the fall of the Berlin Wall in 1989. His summer house on Seestraße, 63 is still standing, but it is in very poor condition. The old house in Bansin is now owned by the grand daughter of Dr. Archenhold. After the reunification of Germany the Archenhold Observatory became part of the Deutsches Technikmuseum. Archenhold is buried in Berlin's Friedrichsfelde Cemetery.