Кіріспе
H2X, ресми түрде AN/APS 15 деп аталатын, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қолданылған американдық жерді сканерлеу радиолокациялық жүйесі. Бұл жүйе Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде көру мүмкіндігі шектеулі жағдайда бомбалау үшін пайдаланылды. Ол британдық H2S радарын дамыту нәтижесінде құрылды, ол соғыста қолданылған алғашқы жерді картаға түсіретін радар еді. Ол сондай-ақ "Mickey set" және "BTO" ("bombing through the overcast" - бұлтты ауа райында бомбалау) деген аттармен де белгілі болды. H2X, бастапқы H2S радарыннан негізінен 10 ГГц X-диапазонында жұмыс ілеу жиілігімен ерекшеленді, ал H2S 3 ГГц S-диапазонында жұмыс істеді. Бұл H2X-ке H2S-ке қарағанда жоғары ажыратымдылықты қамтамасыз етті, оның арқасында H2S дисплейінде бірнешеу болып көрінетін үлкен қалалардың анық суреттерін алуға мүмкіндік болды. Корольдік әуе күштері (RAF) бастапқыда H2X-ті де пайдалануды қарастырған, бірақ оның орнына өздерінің X-диапазонындағы жүйесін, H2S Mk. III-ті жасады. RAF жүйесі 1943 жылдың соңында пайдалануға берілді, ал H2X 1944 жылдың басында алғаш рет қолданылды. Доктар мен көпірлер сияқты жеке нысандарды бейнелеуге жеткілікті, тіпті жоғарырақ ажыратымдылыққа ұмтылыс H2X жүйесінің бірнеше түрлеріне, сондай-ақ одан да жетілдірілген AN/APQ 7 "Eagle" жүйесіне әкелді. Соғыстан кейінгі кезеңде олардың барлығы реактивті қозғалтқыштармен жабдықталған стратегиялық бомбалаушы ұшақтарға арналған жүйелермен алмастырылды.
H2X, officially known as the AN/APS 15, was an American ground scanning radar system used for blind bombing during World War II. It was a development of the British H2S radar, the first ground mapping radar to be used in combat. It was also known as the "Mickey set" and "BTO" for "bombing through the overcast" radar. H2X differed from the original H2S primarily in its X band 10 GHz operating frequency rather than H2S' S band 3 GHz emissions. This gave H2X higher resolution than H2S, allowing it to provide usable images over large cities which appeared as a single blob on the H2S display. The Royal Air Force (RAF) initially considered using H2X as well, but would instead develop their own X band system, the H2S Mk. III. The RAF system entered service in late 1943, before the first use of H2X in early 1944. The desire for even higher resolution, enough to image individual docks and bridges, led to a number of variations on the H2X system, as well as the more advanced AN/APQ 7 "Eagle" system. All of these were replaced in the post war era with systems customized for the jet powered strategic bombers that entered service.
Қолданылуы
H2X жүйесі Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ Әуе күштері (USAAF) тарапынан күндізгі бұлтты және түнгі операцияларда бағытталмалы жүйе ретінде қолданылды. Ол соғысқа көмек көрсету үшін АҚШ-қа жеткізілген H2S құрылғысының жетілдірілген нұсқасы ретінде енгізілді. RAF бомбалау командасы түнгі аудандарды бомбалауға көмек ретінде жерді картаға түсіретін радарды пайдаланғанмен, USAAF-тың басты мақсаты қалаларды тіпті бұлттың арасында жасырылған жағдайда да бомбалауға мүмкіндік беру болды. Бұл мәселе соғыс басталғаннан бері, әсіресе бұлтты Еуропа аймағында, олардың дәлдікпен күндізгі бомбалау саясатын қиындатып келді. H2X көмегімен қаланың орналасқан жері мен жалпы аумағы күндіз немесе түнде, бұлтты немесе ашық ауа райында бірдей дәлдікпен анықтауға болатын. H2X, H2S-ке қарағанда 3 см қысқа "сантиметрлік" толқын ұзындығын (10 ГГц жиілігі) қолданды, бұл бұрыштық ажыратымдылығын арттырып, кескінді анықтап, нысандарды анықтауға көмектесетін едәуір көп бөлшектерді көруге мүмкіндік берді. Кейіннен H2S 1943 жылғы 18 қарашада операциялық қызметке кірген Mark III нұсқасында 3 см толқын ұзындығын қабылдады ("Берлин шайқасы"). H2X-ті неміс FuG 350 Naxos радарлық детекторы ешқашан анықтамаған, себебі бұл құрылғының басты міндеті бастапқы британдық H2S жабдығының 3 ГГц жиілігіндегі сәулеленуін анықтау болды.
Жол іздеуші миссиясы
Бірінші H2X жабдықталған B 17 ұшақтары Англияға 1943 жылдың қазан айының басында келді және алғаш рет 1943 жылдың 3 қарашасында АҚШ Әуе күштерінің VIII бомбалаушы командасы Вильгельмшафен портына шабуыл жасаған кезде қолданылды. H2X арқылы бомбалау жүргізілген миссиялар "Pathfinder миссиялары" деп аталды, ал экипаждар "Pathfinder экипаждары" деп аталды, бұл RAF тәжірибесінен алынған, онда жоғары даярланған Pathfinder экипаждары негізгі бомбалаушы ағынынан бұрын нысананы анықтап, шаралармен белгілейтін. Американдық тәжірибеде Pathfinder экипаждары жетекші бомбалаушылар ретінде қолданылды, радармен жабдықталған ұшақтар радарсыз бомбалаушылардың тобымен ұшып, жетекші бомбалаушының командасы бойынша жүктерін түсіретін. H2X-тің айналмалы дискі антеннасының жарты шар тәрізді радиокапсуласы B 17 Flying Fortress Pathfinders ұшақтарындағы төменгі турельді алмастырды, ал "Mickey жиынтығының" электроникалық жабдықтары бомбалық бөлімшенің артындағы радио бөлмесіне орнатылды. 1945 жылы 91-ші бомбалау тобы жүйені кеңінен пайдаланды, кейде өте жақсы, бірақ көбінесе тұрақсыз нәтижелерге қол жеткізді. Кейінірек B 24 Liberator ұшақтарындағы H2X де төменгі турельді алмастырды, және ол Liberator ұшағының қонуы үшін турельді кері қайтаруға болатын етіп жасалды. Оператордың панелі ұшқыштар кабинасындағы оң пилоттың артында орнатылды (радиооператордың әдеттегі орны). Ұрыс аймақтарында Микки операторы пилотқа бағытты көрсетіп, бомбалау кезінде бомбалаушымен келісе отырып, ұшақты басқарды. Микки алғаш рет 1944 жылдың 5 сәуірінде Плоештиге қарсы қолданылды.
Германияның радарлық картасы
Радарлық карталардың болмауына байланысты, 1944 жылдың сәуір айының соңында 482-ші бомбалау тобының алты PR Mk. XVI де Хавилленд Москито ұшағы H2X жабдықтарымен жабдықталды. Мақсаты – Германия үстінен ұшу кезінде радар экранының суреттерін түсіріп алу, осы радарлық кескіндерді кейінгі бомбалау шабуылдарында оңай түсіндіруге мүмкіндік беру болатын. Кейіннен үш ұшақ жаттығу барысында жоғалып кетті, соның салдарынан жоба тоқтатылды. 1944 жылдың мамырынан бастап 1945 жылдың ақпанына дейін 25-ші бомбалау тобының (барлау) он екі PR Mk. XVI Москито ұшағына H2X орнатылып, түнгі радарлық карталау миссияларын орындады. Бұл жабдықтар Москитоның электр жүйесіне артық жүктеме беріп, кейде жарылып жататын. Миккимен жабдықталған Москитолар, басқаша табысты барлау ұшақтарының барлық нұсқаларымен салыстырғанда, жоғалу, миссияны тоқтату және сәтсіз аяқталу көрсеткіштері бойынша ең жоғары көрсеткішке ие болды және 1945 жылдың 19 ақпанынан кейін қолдануы шектелді. Үшеуі жаудың шабуылына ұшырады, ал біреуі Тоғызыншы әуе күштерінің P-47 ұшағынан туындаған достық оттан атып түсірілді. Еуропада бірнеше P-38 истребительдері де мұрын бөлігіне H2X радиолокаторымен жабдықталды, радиолокатордың артында шағын бүйірлік терезелерімен және еденде кіру/шығу люгімен (бұрынғы P-38 "Droop Snoot" бомбалаушылар тобының басшыларына ұқсас, бірақ шыны мұрынның орнына радиолокаторлық дөңгелекпен). Бұл миссиялар неміс нысаналарының радарлық карталарын алуға бағытталған, бірақ осы нұсқаны көптеп өндіру жоспарлары іске аспады.
B-29 жабдықтары
Тынық мұхитындағы театр әрекеттерінде B-29 бомбалаушылары Bell, Western Electric және MIT компаниялары жасаған жерді сканерлеу радарын, AN/APQ 13 деп аталатын жақсартылған H2X радарымен жабдықталды. Радомын бомба бөлімшелері арасында, ұшақтың құрсағына орналастырды және ол ішінара жиырылатын болды. Радар 9,375 ± 45 мегагерц жиілікте жұмыс істеді және супергетеродинді қабылдағышты пайдаланды. Радар жоғары биіктіктегі аймақты бомбалау, іздеу және навигация үшін қолданылды. Бомбалау есебін соққы болжаушымен жүргізуге болады. Диапазонды өлшеу құрылымы маяктарды жоғары дәлдікпен анықтауға мүмкіндік берді.
Соғыстан кейінгі қолданысы
Соғыстан кейін AN/APQ 13 әскери радары дауыл ескерту радиолокаторы ретінде ішкі бейбіт мақсатта қолданылған алғашқы мысал болды. Шамамен отыз жүйе өзгертіліп, әскери базаларға орнатылды. 1949 жылы ол AN/CPS 9 жүйесімен алмастырылды.