Кіріспе

CONELRAD (Электромагниттік сәулеленуді бақылау) – АҚШ-тағы қарсыластың шабуылы болған жағдайда, ел халқына жедел хабар тарату әдісі. Бұл радиостанциялар арқылы азаматтық қорғаныс туралы ақпаратты үздіріссіз таратуға мүмкіндік беру үшін, сигналдарды бағыттап үйге кіргізуге тырысатын советтік бомбалаушылар үшін радиостанцияларды пайдалануға жарамсыз ету мақсатында станцияларды жылдам ауыстыруды қамтамасыз етті (Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегідей, қалаларда немесе олардың жанында орналасқан неміс радиостанциялары бомбалаушы ұшқыштары үшін бағыт белгілеуші маяктар ретінде қолданылған). АҚШ президенті Гарри С. Трумэн 1951 жылы CONELRAD-ты құрды. Континентаралық баллистикалық зымырандардың дамуы бомбалаушы шабуылдарының ықтималдығын азайтқаннан кейін, сондай-ақ АҚШ-қа қарсы жіберілген бомбалаушы ұшақтарында радио бағытын табуға тәуелсіз жоғары навигациялық жүйелер пайда болғаннан кейін, CONELRAD 1963 жылдың 5 тамызында Төтенше жағдайлар туралы хабар тарату жүйесімен (EBS) алмастырылды, ал кейін 1997 жылдың 1 қаңтарында Төтенше жағдайлар туралы ескерту жүйесімен (EAS) алмастырылды; олардың барлығы Федералды байланыс комиссиясы (FCC) басқаруында. EBS және EAS-тан айырмашылығы, CONELRAD нашар ауа-райы сияқты жергілікті төтенше жағдайларда қолдануға арналмаған. Дегенмен, 1957 жылға қарай жүйенің ескерту протоколы табиғи апаттар туралы хабарлау үшін қолданылуы мүмкін еді.

Тарих

[[Сурет: CONELRAD AM DIAL LARGE. CONELRAD-тың 640 және 1240 кГц жиіліктеріндегі "CD Mark" белгілері (әдетте қарапайым ақ немесе қызыл үшбұрыштар) 1953 және 1963 жылдар аралығында АҚШ-та сатылған көптеген радиолардың диалдарында болды. CONELRAD жұртшылықты және басқа "кейінгі" станцияларды ескертудің қарапайым жүйесіне ие болды, ол станцияны бес секундқа өшіру, бес секундқа эфирге оралу, тағы бес секундқа өшіру, тағы да эфирге оралу (5 секунд) және содан кейін 1 кГц дыбысын 15 секунд бойы таратудан тұрды. Басты станциялар тікелей ескертілді. Барлық басқа хабар тарату станциялары өз аймақтарындағы белгіленген станцияны қадағалады. Төтенше жағдай туындағанда, АҚШ-тың барлық теледидар және FM радиостанциялары хабар таратуды тоқтатуға міндетті болды. Дабыл келгеннен кейін, көптеген АМ орта толқын станциялары өшті. Эфирде қалған станциялар 640 немесе 1240 кГц жиілігінде хабар таратты. Олар бірнеше минут бойы хабар таратқаннан кейін эфирден шығып, басқа станциялар "айналмалы кесте" бойынша сол жиілікте хабар таратуды жалғастырды. Бұл радиобағытталмалы арқылы навигациялайтын жау ұшақтарын шатастыру мақсатында жасалды. Заң бойынша, 1953 және 1963 жылдар аралығында жасалған радио жиынтықтарында осы екі жиілік Азаматтық қорғаныс белгісімен – шеңбер ішіндегі үшбұрышпен ("CD Mark") белгіленді. CONELRAD процесін бастау жүйесі (трансляторды қосу және өшіру) қарапайым болғанымен, ол көптеген жалған дабылдарға бейім болды, әсіресе найзағай кезінде. Жылдам ауысу трансляторлардың зақымдануына әкелуі мүмкін. Ауысу кейіннен бейресми түрде "EBS стресс-тесті" деп аталды (тестілеу кезінде көптеген трансляторлар істен шықты), және хабар тарату технологиясы жетілгенде, оны қажетсіз ететіндей деңгейге жеткенде тоқтатылды. 1957 жылдың 2 қаңтарынан бастап АҚШ-тың әуесқой радиосы CONELRAD ережелеріне бағынды, және әуесқой станциялар да коммерциялық радиостанциялар дабыл салдарынан эфирден шыққан жағдайда хабар таратуды тоқтатуға міндетті болды. Бірнеше компаниялар жергілікті хабар тарату станцияларын қадағалайтын арнайы қабылдағыштарды сатты, олар дабыл қағып, хабар тарату станциясы эфирден шыққанда әуесқойдың трансляторын автоматты түрде өшірді. 1960 жылдың 14 қарашасында жарияланған "Тайм" журналының мақаласында автор жергілікті азаматтық қорғаныс сиреналары мен CONELRAD радио ескерту жүйесінен тұратын ескерту жүйесінің "негізінен дұрыс емес" екенін түсіндіреді. Автор ұсынған балама – Ұлттық төтенше жағдай дабылын қайталаушы, ол азаматтарды ескерту үшін радио немесе теледидардың қосулы болуын қажет етпейді, сондай-ақ олардың жанында үлкен CD сиренасының болуын да қажет етпейді.

Жалған ескертулер

1955 жылдың 5 мамырында Континенттік әуе қорғанысы командасының Батыс бөлімшесі сағат 10:40-тан бастап 3-тен 10 минутқа дейін (сақтандыру деңгейіне байланысты) сары дабыл күйіне көшті. Дабылға себеп – АҚШ-тың B-47 бомбалаушыларының жаттығу ұшуы туралы хабарлама алмаған Канаданың радиолокациялық станциясы, бұл байланыс үзілуінен болды. Сары дабыл «шабуыл күтілуде» дегенді білдірді және бұл хабарлама үкімет пен азаматтық қорғаныс ұйымдарына жіберілді. Жеті минут ішінде Окленд қаласы, Сакраментодағы Капитолий ғимараты және басқа да мекемелер жедел түрде дабыл сигналдарын берді. Ал Сакраменто қаласының азаматтық қорғаныс директоры қалалық дабыл беруге дейін қосымша растау күтті, бірақ соңында олай істемеді. Колорадо штатында дабылдың қысқа мерзіміне байланысты ешқандай шара қабылданбады, ал Невада штатында жауапты адам «не істеу керектігін білмегендіктен» дабыл жарияланбады. Юта, Оклахома, Арканзас, Миссури, Канзас, Техас және Луизиана штаттарында азаматтық билік органдарына сары дабыл хабарланбады, олардың орнына штаттарындағы әскери бөлімшелерге «ақ» (әскери төтенше жағдай) дабылы берілді. Қысқа дабыл кезеңіне қарамастан, көптеген радио және теледидар станциялары CONELRAD ережелеріне сәйкес эфирден шықты, бірақ станциялар CONELRAD-тың екі рұқсат етілген жиілігінде хабар таратуды бастауға уақыт жетпеді. Дәл осындай жалған шабуыл дабылы 1971 жылдың 20 ақпанында, сенбі күні, сағат 9:33 EST-де CONELRAD-тың ізбасары – Төтенше жағдайлар бойынша хабар тарату жүйесі арқылы радио және теледидар станцияларына жіберілді. Бұл хабарлама әдеттегі апталық EAN тестісінің орнына қате жіберілді.