Кіріспе

Суреттер арқылы алынған барлау, Im Int немесе I Mint деп аталатын бейнелік барлау (IMINT) – барлау құнды ақпаратты анықтау үшін суреттерді талдау (немесе "зерттеу") саласы болып табылады. Қорғаныс мақсатында қолданылатын суреттер көбінесе спутниктік суреттер немесе әуе суреттері арқылы жиналады. Ақпарат жинау тәсілі ретінде IMINT өндірісі, тиімді ақпарат жинауды басқару жүйесіне үлкен тәуелді. IMINT бейнелеуге жатпайтын MASINT электрооптикалық және радарлық сенсорлармен толықтырылады.

Шығу тегі

Аэрофотография алғаш рет Бірінші дүниежүзілік соғыста кеңінен қолданылса да, арнайы бейнелік барлау операциялары тек Екінші дүниежүзілік соғыста басталды. Соғысқа дейінгі он жылдық ішіндегі бірқатар жаңалықтар жоғары сапалы суреттер түсіруге мүмкіндік берді. 1928 жылы RAF әуе камерасы үшін электрлік жылыту жүйесін әзірледі. Бұл, барлау ұшақтарына камера бөліктері қатып қалмай, өте биік биліктен суретке түсіруге мүмкіндік берді. 1939 жылы Сидни Коттон және RAF ұшқышы Морис Лонгботтэм әуедегі барлаудың жылдам және кішкентай ұшақтарға көбірек сәйкес келетін міндет болуы мүмкін екенін ұсынды. Олар жылдамдығы мен жоғары ұшу билігін пайдаланып, анықталудан және ұстап алудан қашуға болады деді. Spitfire ұшақтарының қару-жарағы мен радио жабдықтарын алып тастап, олардың орнына қосымша отын мен камералар орнатуды ұсынды. Бұл Spitfire PR модификацияларының жасалуына әкелді. Бұл ұшақтар қару-жарағы алынып тасталғанда 30 000 фут биіктікте сағатына 396 миль жылдамдыққа ие болды және фотобарлау миссияларында қолданылды. Жақсы нәтиже алу үшін ұшақтарға бес камера орнатылды. Көп ұзамай, әуеден алынған мол мәліметтерді жүйелі түрде жинау және түсіндіру өте қажет болды. 1941 жылдан бастап RAF Medmenham Еуропа және Жерорта теңізі аймағындағы фотобарлау операцияларының негізгі түсіндіру орталығы болды. Кейіннен Орталық түсіндіру бөлімі (ОТБ) 1942 жылы Бомбалау командованиесінің Зардапты бағалау бөлімімен және No 3 фотобарлау бөлімінің Түнгі фотосуреттерді түсіндіру бөлімімен біріктірілді. 1942 және 1943 жылдары ОТБ біртіндеп кеңейіп, соғыстың барлық операцияларын жоспарлау кезеңдеріне және барлаудың барлық аспектілеріне қатысты. 1945 жылы күніне орташа есеппен 25 000 негатив және 60 000 баспа материал түсті. Соғыс кезінде 36 миллион баспа шығарылды. VE күні бүкіл әлем бойынша түсірілген суреттерді құжаттаған және сақтаған баспа кітапханасында 5 000 000 баспа басылымдары болды, олардан 40 000 есеп дайындалды. Р. В. Джонстың сөзіне сүйенсек, V1 ұшқыш бомбасының және V2 зымыранның мөлшері мен ұшыру механизмдерінің сипаттамаларын анықтау үшін фотосуреттер пайдаланылды.

Соғыстан кейінгі ұшақтар

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ұзақ қашықтықтағы әуе барлауына ағылшынның "Электрик Канберра" және оның американдық нұсқасы "Мартин B-57" сияқты реактивтік бомбалаушылар қолданылды, олар жаудан биік немесе жылдам ұша алатын. "Локхид U-2" және оның ізбасары "SR-71 Blackbird" сияқты жоғары мамандандырылған және құпия стратегиялық барлау ұшақтары немесе тыңшы ұшақтары Америка Құрама Штаттарында жасалды. Мұндай ұшақтарды басқару өте қиын міндет болды, себебі олардың жоғары жылдамдығы мен биіктігімен қатар, тыңшы ретінде қолға түсу қаупі де болды. Сондықтан, мұндай ұшақтардың экипаждары әрқашан ерекше таңдалып, жаттықтырылды. 1980 жылдардың соңында АҚШ "Blackbird" ұшағын алмастыру үшін "Aurora" деп аталған гипердыбыстық барлау ұшағын құрды деген мәлімдемелер бар. 1960 жылдардың басынан бері АҚШ-та әуе және спутниктік барлауды Ұлттық барлау кеңсесі үйлестіруде.

Спутниктерді ерте пайдаланған

Алғашқы фотоэлектрлік барлау спутниктері орбитада түсірілген және жерге қайтарылған фотопленканы пайдаланған. Бұл спутниктер орбитада бірнеше күн, апталар немесе айлар бойы болып, содан кейін "букет" деп аталатын пленканы қайтару құрылғыларын шығарған. 1959 жылдан 1984 жылға дейін АҚШ "Корона" және "Гамбит" кодовые аттарымен шамамен 200 мұндай спутниктерді ұшырды, олардың ең жоғары фотосуреттеу қасиеті (жердегі ажыратымдылық) болды. Алғашқы сәттілікті миссия 1960 жылдың 19 тамызында аяқталды, онда C-119 ұшағы "Корона" миссиясынан алынған пленканы ортада ұстап алды ("Discoverer 14" кодовые аты). Бұл орбиталық спутниктерден пленканы алғашқы табысты алу және Жер орбитасынан қайтып келген нысанды әуеде алғашқы рет ұстап алу болды. Жабылған аумақ пен жердегі ажыратымдылық арасындағы қатынас болғандықтан, барлық барлау спутниктері жоғары ажыратымдылық үшін жобаланбаған; KH-5 "ARGON" бағдарламасының жердегі ажыратымдылығы 140 метрді құрады және карта жасауға арналған. 1961 жылдан 1994 жылға дейін КСРО шамамен 500 "Зенит" пленканы қайтаратын спутниктерді ұшырды, олар пленка мен камераны қысыммен жабдықталған капсулада жерге қайтарды. АҚШ-тың KH-11 спутниктерінің сериясы, алғаш рет 1976 жылы ұшырылды, және оны Хаббл ғарыш телескопын жасаған Lockheed компаниясы жасады. HST 2,4 метрлік телескоп айнасына ие және KH-11 спутниктеріне ұқсас болған деп есептеледі. Бұл спутниктер фильмнің орнына зарядталған құрылғыларды, қазіргі заманғы цифрлық камералардың алдыңғы нұсқаларын пайдаланды. Ресейдің ұқсас мүмкіндіктерге ие барлау спутниктері "Ресурс ДК" және "Персона" деп аталады.

Ұшақ

Өткен ғасыр бойы жау туралы ақпарат жинау үшін төмен және биік қанаты бар ұшақтар қолданылып келді. АҚШ-тың жоғары биіктікте ұшатын барлау ұшақтарының қатарында Lockheed U-2 және одан да жылдам SR-71 Blackbird (1998 жылы қызметтен шығарылған) бар. Ұшақтардың спутниктерге қарағандағы бір артықшылығы – олар көбінесе толыққандырақ суреттер түсіре алады және нысанаға жылдам, жиі және арзан жеткізілуі мүмкін. Бірақ ұшақтардың кемшілігі – оларды ұшақтармен немесе зымырандармен тоқтатуға болады, мысалы, 1960 жылғы U-2 оқиғасында болғандай. Бейпілоттік ұшу аппараттары (БҰА) суреттер мен сигналдарды алу үшін жасалған. Бұл дрондар, ұшқышты қауіпке тікелей ұрынбастан, майдан командиріне "аспандағы көзге" ие болу арқылы күшті арттырады.

Талдау әдістемесі

IMINT есептерінің құндылығы барлау өнімінің уақтылылығы мен сенімділігі арасындағы үйлесімде анықталады. Сондықтан, суреттерді талдау арқылы алынған ақпараттың дәлдігі, барлау мамандары тарапынан, суреттерді талдаушының (СТА) берілген суретті немесе суреттер жиынтығын зерттеуге жұмсайтын уақыт мөлшеріне байланысты деп қабылданады. Осыған байланысты, АҚШ армиясының далалық нұсқаулығы IMINT талдауын, кез келген суретті зерттеуге жұмсалған уақытқа қарай үш бөлек кезеңге бөледі.

Бірінші кезең

Бірінші кезеңдегі бейнелерді талдау "уақыт үстемдігі" деп есептеледі. Яғни, түсірілген бейнелер жедел түрде пайдаланылуы тиіс, осы арқылы басшының білімді саяси және/немесе әскери шешім қабылдауына қажетті бейнеақпараттық қолдау қамтамасыз етіледі. Жиналған бейнелерге негізделген дерлік нақты уақыт режиміндегі барлау бағалауын жасау қажет болғандықтан, бірінші кезеңдегі бейнелерді талдау сирек жағдайда ғана басқа қолдағы барлау ақпаратымен салыстырылады.

Екінші кезең

Екінші кезеңдегі суреттерді талдау, жақында алынған суреттерді одан әрі пайдалануға негізделген, қысқа және орта мерзімді шешімдер қабылдауға көмектесу үшін жасалады. Бірінші кезеңдегі суреттерді талдау сияқты, екінші кезеңдегі суреттерді талдау, әдетте, жергілікті командирдің Басымды барлау талаптарымен белсендіріледі, әсіресе әскери операция аясында. Бірінші кезеңдегі суреттерді талдау салыстырмалы түрде аз көлемдегі суреттер жинағына немесе тіпті бір ғана суретке тәуелді болуы мүмкін, ал екінші кезеңдегі суреттерді талдау көбінесе уақыт бойынша суреттердің хронологиялық тізімін қарауды қажет етеді, осылайша қызығушылық тудыратын нысандар мен/немесе іс-әрекеттерді уақытша тұрғысынан түсінуге мүмкіндік береді.

Үшінші кезең

Үшінші кезеңдегі бейнелерді талдау, көбінесе стратегиялық барлау мәселелерін шешу үшін немесе жаңа ақпарат табу мақсатымен қолданыстағы деректерді зерттеу үшін жүргізіледі. Үшінші кезеңдегі бейнелерді талдау, тарихи бейнелердің кең қорына және түрлі ақпарат көздеріне қол жеткізуге негізделген. Бұл талдау басқа барлау салаларынан алынған қосымша ақпаратты және барлау мәліметтерін пайдаланады, сондықтан әдетте көп көзді барлау тобымен бірлесіп жүргізіледі. Осы деңгейдегі бейнелерді пайдалану, негізінен Геокеңістік барлау (GEOINT) өнімдерін жасауға бағытталған.