Кіріспе
Қоңыр базилиск (Basiliscus vittatus), сонымен қатар жолақты базилиск немесе кейбір аймақтарда қарапайым базилиск деп те аталады, Corytophanidae тұқымдасына жататын базилиск кесірткесінің бір түрі. Бұл түр Мексика, Орталық Америка және іргелес солтүстік-батыс Колумбияда кездеседі, сондай-ақ АҚШ-тың Флорида штатына жабайы түр ретінде әкелінген. Қоңыр базилисктің үлкен артқы аяқтары бар, әр саусағының ұшында тар тері қабықшалары орналасқан. Олардың суда жылдам қозғалуы оларға "судың үстімен жүргендей" көрінуге мүмкіндік береді.
The brown basilisk (Basiliscus vittatus), also commonly referred to as the striped basilisk or in some areas as the common basilisk, is a species of basilisk lizard in the family Corytophanidae. The species is native to Mexico, Central America and adjacent northwestern Colombia, and has been introduced into the U. S. state of Florida as a feral species. The brown basilisk has large hind feet with narrow flaps of skin on the distal edge of each toe. The fact that they move quickly across the water gives them the appearance of "walking on water".
Сипаттама
Ер қара базилисктің толық ұзындығы (құйрығын қоса алғанда) жетеді, бірақ аналық базилиск біршама кішірек болады. Басында, арқасының бойымен және құйрығында үш бөліктен тұратын арқалық тікенегі бар. Түсі қоңыр немесе зәйтүн қоңыр, үстінен қара жолақтар өтеді. Бұл жолақтар көбінесе тек қабырғаларында және арқалық тікенегінде кездеседі. Көзден артқы аяқтарға дейін созылатын ақ жолақ та бар. Аталықтың тікенегі аналыққа қарағанда ірілеу. Қоңыр базилисктің салмағы ... және ол ұзын саусақтарымен, өткір тырнақтарымен ерекшеленеді.
Этимологиясы мен таксономиясы
Қоңыр базилисктің түбіртегі атауы Базилиск, грек мифологиясындағы тауық, жылан және арыстанның бөліктерінен құралған, көз қарауымен адамды тасқа айналдыра алатын аңызды жаратық – базилисктен алынған. Бұл атау грекше базилискос (βασιλίσκος) сөзінен шыққан, ол "кішкентай патша" деген мағынаны білдіреді. Бұл түбіртегі атау Карл Линнейдің "Systema Naturae" еңбегінің 10-шы басылымында берілген.
Су үстінде жүгіру
Кішігірім қоңыр базилисктер суға батпай жүгіре алады. Жас қоңыр базилисктер көбінесе ересектерге қарағанда ұзаққа дейін жүгіре алады. Егер жануарға қауіп туса, ол өзен немесе көлдің бетімен өте жылдам жүгіре бастайды. Содан кейін артқы аяқтарындағы қанат тәрізді тері жайылады, осылайша су үстінде жүру үшін көбірек беттік аудан пайда болады.
Мінез-құлық
Basiliscus vittatus Iguanidae туысымен бірдей инфарақыпта орналасқан. Басым көптеген бауырымен жорғалаушылар сияқты, қоңыр базилиск күндіз белсенді болады. Оның керемет камуфляжы оны қозғалмай тұрып, анықтауды өте қиын етеді. Қоңыр базиликтің максималды өмір сүру ұзақтығы шамамен 7–8 жылды құрайды. Бірақ табиғатта олардың көпшілігі одан да ертерек өледі.
Көбею
Аналық қоңыр базилисктер жылына 5-8 рет 2-18 жұмыртқа туады. Жұмыртқалар шамамен үш айдан кейін жарылады және балаларының салмағы шамалы болады. Олардың жыл бойы көбейетіні болжанып отыр, бірақ аталықтары құрғақ маусымда сперматогенездің белсенділігінің жоғарылауы байқалады, ал жаңбыр маусымының басында ұрықтандыру және/немесе көбейтінінің шарықталуы тіркеледі.