Кіріспе

Тиррул () – Австралияның Вуллонгонг қаласының солтүстік жағалау маңы. Остинмер мен Булидің арасында орналасқан, Вуллонгонгтан шамамен 13 шақырым солтүстікке, ал Сиднейден 73 шақырым оңтүстікке қарай жатыр. Тынық мұхиты мен Илаварра жарлығының Лейди Фуллер паркі деп аталатын бөлігі арасында, Були пасс көрікті аймағының іргесінде орналасқан.

Тарих

Еуропалықтар қоныстанғанға дейін Тирул орналасқан жерді кем дегенде 20,000 жыл бойы Дхаравал (немесе Тхаравал) халқының кіші тобы мекендеген. Водиводи халқы таравал диалектісінде сөйлеген. Бұл аймақта бұрын көкөніс пальмалары көп болған, ал ертедегі еуропалық қоныс аударушылар олардан берік тіректер жасаған. Бұл ағаштардың қалдықтары әлі де Були асуының екі жағында көрінеді. Аймаққа алғаш қоныс аударған еуропалықтар 1812 жылдан бастап көптеген кедр ағаштарын кесіп, Сиднейге тасыған ағаш ұсталары болды. Адамдар 1860 жылдары қоныстанды, көбінесе жағалау су тасқынына ұшырағандықтан, төбелі аймақта. Бір ұсыныс бойынша, бұл жерге "Мадмайр" деген ат қою жоспарланған, бірақ Робинс басқаларды қалаға өзінің атын беруге көндірді. 1891 жылы қаланың халқы 490 адамды құрады. 1888 жылы Сиднеймен теміржол байланысы аяқталды. Теміржол құрылысында жұмыс істегендердің көбеюі қаланың шығыс бөлігінің қарқынды дамуына ықпал етті. Тирул локомотив депосы 1917 жылы ашылды, 1965 жылы жабылды, қазірде теміржол қызметкерлерін орналастыруға арналған казармалар ғана сақталған. 1920 жылы ашылған Теміржол институтының залы, онда жұмысшылар оқыған, қазірде мұражайлық ғимарат ретінде санатталған. Теміржолдың салынуы Тирулға туризмнің өсуіне де себеп болды. Қала жағалаудағы демалыс орынына айналды, пансионаттар мен демалыс үйлеріне сұраныс артты. Ертедегі тұрғындардың есімдері Сэмюэл Маккоули мен Фредерик Роббинс. Көмір өндіру жұмыстары 20 ғасырдың басында басталды, ал кеншілерге тұрғын үйлер қажет болды, бірақ ағаш кесу бұрыннан жүргізіліп келген. Дүниежүзіне әйгілі ағылшын жазушысы Д.Х. Лоуренс 1922 жылы Тирулге сапар шегіп, Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі Австралияның маргиналды саясаты туралы "Кенгуру" романын жазды. Тынық мұхитына қарап тұрған оның үйі Уайвюрк - Калифорниялық бунгало стилінің әсерін көрсететін Австралиядағы ең алғашқы бунгало. Ол қала туралы былай деп сипаттады: "Қала таудың етегінен теміржолға қарай созылып, сұр және қызыл боялған темір шатырлардан тұрады. Содан кейін теміржол желісі арқылы теңізге қарай қайтадан басталды, кең, ешқайда жетпейтіндей сезім тудыратын, кішкентай бунгало үйлерімен тік жүретін кең, жасалмаған жолдар болды. Содан кейін ішкі жағында үлкен қара тау немесе жартас пайда болды". Парк пен ескерткіш (1998 жылдың 21 қарашасында ашылды) Д.Х.Лоуренстің Тирулдағы уақытын еске алады, ол тұрған үймен бір көшеде орналасқан. Тирул тұрғыны Джозеф Дэвис жазған "Д.Х. Лоуренс Тирулда" (1989) кітабы Роберт Даррохтың 1981 жылғы "Д.Х. Лоуренс Австралияда" еңбегіндегі көптеген болжамдарға күмән келтірді. Д.Х. Лоуренстің "Кенгуру" романының Кембридждік басылымы Даррохтың емес, Дэвистің көзқарасын қабылдауға бейім. Майкл Биалуски, кейіннен Петров ісінің (1954) көрнекті тұлғасына айналып, кейіннен Ұлыбритания мен Еуропадағы оркестр дирижері болды, 1940 жылдардың соңында Тирулда медициналық практика ашты. Суретші Брет Уайтли 1992 жылдың 15 маусымында 53 жасында Тирулдағы Beachside Motel-де героиннің шамадан тыс дозасынан қайтыс болды. Суретші Пол Райан және суретші Фрэнк Ноулан да Тирулдің ұзақ жылдардан бергі тұрғындары. Тирул ауылының комитеті (ТАК) 1983 жылы құрылды, өйткені Дон Грейдің сөзімен айтқанда, "қаланың сыртқы түрі нашарлап кеткен" және бірдеңе жасау қажет болды. Дон - алғашқы төраға, Линн Джонс - алғашқы хатшы. 1983 жылы 5 мыңнан аз халқы бар Тирул ауыл ретінде танылды. 1993 жылы ТАК Streetcapes-тің жақсартылуы үшін Rise & Shine Awards сыйлығының алтын жүлдесін жеңіп алды. Тирул жағалауы мен өнер фестивалі - қоғамның табысты іс-шарасы, бұл идея Дон Грейге тиесілі. Алғашқы фестиваль 1993 жылы өткізілді. Линн Джонс фестивальді көп жылдар бойы ұйымдастырып, оны Lions клубына тапсырғанға дейін дамытты. Тағы бір қоғамдық іс-шара "Жасыл балалар фестивалі" болды - коммерциялық емес іс-шара, оның авторы тұрғын Кейт Уилсон (1948-2012). Кейт сонымен қатар Thirroul Action Group (TAG) президенті болды, бұл шамамен 30 жылдан бері жұмыс істеп келе жатқан экологиялық топ. 1997 жылы денсаулыққа қауіп төндіретінін айтқан тұрғындар Telstra телефон мұнарасына қарсы пикетке шықты. 1998 жылдың тамызында Тирул аймағында дауылдар мен су тасқынынан көп зиян келді. 2007 жылдың тамызында Тирулдің орталық сауда орталығы мен жағажайы алкогольге тыйым салынған аймақ деп жарияланды, бұл кеңестің қабылдаған шешімі, мақсаты белгіленген аумақтағы көшелер мен тротуарлардағы ішімдікті ішуге жол бермеу. 2011 жылы Тирул тұрғыны Дон Грей жергілікті суретші Кристин Хилл суреттеген "My Thirroul" атты естеліктер кітабын шығарды. 2012 жылдың 4 шілдесінде Вуллонгонг кеңесі олардың есімдері жазылған тақтасы бар балалар ойын алаңын ашты. Кітаптағы суреттердегі кейбір туындылар Грейдің Тирул жағажайындағы бұрынғы лагунда тұрып қалған піл туралы естеліктерін бейнелейді - ол осы оқиғаны (Кристин Хилл суреттеген) кітабында айтқан. Грей 2013 жылдың 28 сәуірінде 93 жасында қайтыс болды (Illawarra Mercury, 30 сәуір 2013).

Анитаның театры

Король театры, 264-270 Лоуренс Харгрейв драйв мекенжайында орналасқан, танымал театр архитекторлары Кэберри мен Чард жобалаған және 1925 жылы Wollongong Театрлары үшін салынған. 1925 жылдың 22 қазанында ресми түрде ашылған, ол 1560 көрерменге арналған, оның ішінде 1202 орындық, 248 балкон орыны және қабырғалар бойындағы төрт ложа бар. Live Nation Australia Venues Pty Ltd.

Сауда және қызмет көрсету

Қаланың негізгі сауда аймағы Були асуының солтүстігінде орналасқан, онда Принц тас жолы Лоуренс Харгрейв драйвіне бөлінеді, Тиррул станциясына дейін, көпірден және негізгі орталықтан, сондай-ақ Анита театрының ғимаратынан өтеді. Супермаркеттерге Coles және IGA кіреді. Тиррул халқының саны тұрақты түрде өсіп келеді және көптеген жаңа дүкендер үнемі ашылады. Тиррулдің басты сауда аймағында көптеген кафелер бар, бұл оның теңіз жағалауындағы демалыс орны ретінде танымалдылығын арттырады. Бичс қонақүйі (бұрынғы Тиррул Рекс қонақүйі) және Райанс қонақүйі – жергілікті тұрғындар мен туристер үшін әдемі пабтар, екеуі де негізгі жолда орналасқан. Тиррулда негізгі көшелер бойында сән, сыйлық және тұрмыс салты дүкендері көптеп орналасқан. Тиррулда сондай-ақ 1913 жылы салынған және 2006/2007 жылдары кең ауқымды жөндеуден өткен Король театры (кейіннен құрылысшы Джон Комелли әйелінің құрметіне Анита театры деп аталды) бар. Анита театры 2010 жылдың мамыр айынан бастап сатылымға қойылды, бірақ 2011 жылы Балгоуни кәсіпкері оны 1,05 миллион долларға сатып алды. Бутик киім және әшекей дүкендері, гүл дүкендері, супермаркеттер, жаңалықтар стендтері және басқа да қажетті сауда орындары оны Вуллонгонгтың солтүстік аймағы үшін басты сауда орталығына айналдырады. Тиррулда сондай-ақ Австралияның Зейнеткерлер мен әскери қызметкерлер лигасының (RSL) филиалы бар. Тиррул 1996 жылы құрылған және Вуллонгонг қалалық кеңесі тарапынан ресми орган ретінде танылған Солтүстік Иллаварра сауда палатасының құрамына кіреді. Оның мақсаты – Солтүстік Иллаварраның имиджін жергілікті кәсіпкерлермен, тұрғындармен, үкіметтік және туризм органдарымен бірлесіп ілгерілету, аймақтың экономикалық өсуін қамтамасыз ету. Мұнда екі бастауыш мектеп бар: Сент-Майкл және Тиррул мемлекеттік мектебі. Сент-Майкл – 1940 жылы Сент-Жозеф сестері құрған католик мектебі. Қазіргі директор – Белинда Хьюз. Тиррул мемлекеттік мектебі 1889 жылы Фредерик Роббинс өзінің бір акр жерін, "халыққа жақын және биік орналасқан" жерін мектеп және мұғалімдерге арналған үй салу үшін Білім беру департаментіне сатқаннан кейін ашылды. Мектеп 1889 жылы 154 оқушымен ашылды. Тиррул мемлекеттік мектебі Роксбург даңғылында орналасқан. Қазіргі директор – Кэт Паркер. Тиррулда сондай-ақ Австралияның скауттар қауымдастығының, Жаңа Оңтүстік Уэльс филиалының бөлігі ретінде Тиррул скаут тобы бар. 2009 жылдың маусым айында жаңа Тиррул аудандық кітапханасы мен қоғамдық орталығы ашылды. Бұл кітапхана электрондық пошта мен мәтін өңдеу, кітапханалар аралық несиелер, фотокөшіру және басып шығару, тегін интернетке қол жеткізу және балаларға арналған бағдарламаларды ұсынады. Жыл сайынғы Тиррул теңіз жағалауы мен өнер фестивалі сәуір айының бірінші аптасында өтеді. Оған көркемөнер көрмелері мен шеберлік сабақтары, балаларға арналған іс-шаралар, сахналық қойылымдар, көшпелі әртістер, түрлі дүкендер, понилер мен карнавал аттракциондары, бетке бояу сияқты шаралар кіреді. Фестиваль 2003 жылы Ілаварра туризм сыйлығын «Іс-шаралар/фестивальдер» номинациясы бойынша жеңіп алды. Іс-шараны ұйымдастыруға «Аустимер Тиррул Лайонс» клубы қатысады. Фестивальге қоғамдық ұйымдар, білім беру мекемелері, спорттық клубтар, сахналық және бейнелеу өнер студиялары, скауттар, құтқарушылар және жалпы жұртшылық белсенді қатысады.

Демография

2016 жылғы санақта Тиррулда 6083 адам болған. Тұрғындардың 79,9%-ы Австралияда туған, ал Вуллонгонг жергілікті басқару аймағында 72,7% құрады. Тиррулда ең көп кездесетін туған елдер Англия – 5,5% және Жаңа Зеландия – 1,7% болды. Сонымен қатар, Тиррул тұрғындарының 89,7%-ы үйде тек ағылшын тілінде сөйлейді, бұл Вуллонгонг аймағының 78,2%-ымен салыстырғанда. Дінге қатысты ең көп таралған жауаптар: Діні жоқ – 37,8%, католик – 24,4% және англикан – 16,7% болды. 1907 жылы Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы 14 негізгі клубтың бірі ретінде құрылды. SLSC – Thirroul Seagulls IRB (инфляциялық құтқару қайығы) жарыс командасының үйі, олар соңғы 15 жыл бойы белсенді түрде қатысып келеді. Бұрынғы Ironman чемпиондары Даррен мен Дин Мерсер Тиррул қаласынан шыққан, олардың ата-аналары әлі де сол қалада тұрады. Тиррул жағалауының оңтүстік бөлігі сондай-ақ Маккоули жағажайы деп аталады. Маккоули жағажайы тас платформалары арқылы Тиррул жағажайынан бөлінген және иттерді тізгінсіз жүргізуге танымал. Тиррул – ашық жағажай және риф, жыл бойы сенімді толқындар бар. Серфинг үшін ең қолайлы жел – батыс-солтүстік-батыстан соғатын жел. Толқындардың көп бөлігі тереңдіктен пайда болады, ең жақсы бағыты – оңтүстік-шығыс. Жағажайда сол және оң қолды серферлерге де жағдай жасалған. Тоқтар, тастар, акулалар және жаз айларында көк шөлкелерге сақ болу керек.

Табиғи орта және жануарлар дүниесі

1989 жылдан бері Сэндон Пойнт Стокленд дамуы аборигендік мұра, жағалаудағы батпақ жерлер мен су тасқыны алаңдарына байланысты құрылысшылар мен экологиялық және аборигендік топтар арасында көптеген дау-жанжалдарға себеп болды. Бұл даму Булли қаласының оңтүстігінде орналасқан. Дотч Кеннеди, Ал Ошлак және Карен Гоф бірнеше заңдық шараларды жобаның аборигендік мұраға тигізетін зиянына қарсы ұйымдастырды. Бұл наразылық әлі де жалғасуда, оның ішінде өрт шабуылына дейін бес жыл бойы тәулік бойы пикет және аборигендердің шатыр елшілігі ұйымдастырылды. Тұрғын Джилл Уокер Стокленд компаниясымен және жоспарлау министрімен жер және қоршаған ортаны қорғау және Жоғарғы соттарда бірқатар экологиялық мәселелер бойынша күресті. Бұл сонымен қатар Вуллонгонгқа оңтүстікке қарай созылатын велосипед жолының басталу/аяқталу нүктесі болып табылады, ол Вуллонгонг – Тирул велосипед жолы деп аталады. Жарлы аймақ әртүрлі құстарға бай. Вуллонгонгтың солтүстік жақтарында Австралиялық корольдік қанаты, Crimson Rosella, Шығыс теңіз бүркіті және қоңыр геригон сияқты құстар тіркелген.

Спорт

Спорттық командалар Тирул тарихының маңызды бөлігі болды және осы ауылды құрған "жұмысшы табы" өкілдерінің өмірімен тығыз байланысты. Көптеген қазіргі спорт клубтарының тарихы алғашқы қоныстану кезеңіне дейін жетеді. Тирул клубы "Tooheys Illawarra Rugby League" чемпионатында "Тирул Бутчерс" (Thirroul Butchers) командасымен өкілдік етеді. "Бутчерс" 1913 жылы құрылған. Команданың жұлдыз ойыншылары: Бен Каучман, Брендон Смит, Аарон Бит және Фуад Сұлжанович. "Тирул Бутчерс" командасының ойындарына қарсыласына қарай 500-ден 1500-ға дейін жанкүйер жиналады. Тирул қаласында "Тирул Жастар Футбол Клубы" (TJFC) да орналасқан. Клуб құрамында 6 жасқа дейінгі және 18 жасқа дейінгі жасөспірімдерден құралған көптеген командалар, сондай-ақ 4 әйелдер және 3 ерлер командасы бар. 2002 жылы алғашқы әйелдер футбол командасы жергілікті IWSA жарысына қатысып, дебюттік маусымда үшінші орынды жеңіп алды. Алғашқы ересектер командасы "Thunder" 2008 жылғы маусымда құрылды. Сол жылы әйелдер командасы "Thunderbirds" деп атала бастады. Қазіргі таңда Thirroul клубы Иллаварра аймағындағы жалғыз клуб болып табылады, ол IWFA чемпионатының барлық 4 лигасына (Премьер / Резервтік сынып, 1-дивизион және 30 жастан жоғары) әйелдер командасын тіркеді. Футбол (футбол) жергілікті Томас Гибсон паркінің оңтүстік жағында, ал регби лигасы – үлкен трибунасы бар солтүстік жағында өтеді. Тирул сонымен қатар "Northern Suburbs Netball Club" клубының құрамына кіреді. "Thirroul Amateur Swimming Club" клубы 1954 жылдан бері жұмыс істеп келеді. Октябрь мен наурыз айлары аралығында апта сайын жүзу кештері өткізіледі. Клуб коммерциялық емес және NSW Swimming федерациясына мүше. "Thirroul District Cricket Club" клубы 1896 жылы құрылған. Алғашқы үй алаңының қазіргі "Slacky Flat" орны болған деп саналады, бірақ 1900 жылдардың басында ойындар Гибсон паркіне көшірілді. 1976/77 жылдары "Woonona Cricket Club" клубы таратылып, "Thirroul Cricket Club" клубымен біріктірілді. 1990 жылдардың ортасында клубтың үй алаңын Вунонадағы "Hollymount Park" саябағына көшіру туралы шешім қабылданды. 1996 жылы клубтың ересектер бөлімінің атауы "Thirroul Cricket Club" клубынан "Northern Districts Cricket Club" клубына өзгертілді. Бастапқыда матчтар "Hollymount Park" саябағының батыс алаңында өткізілді, бірақ 2005 жылы "Hollymount Park" саябағының шығыс жағында бес алаңдық алаңша орнатылып, шығыс клуб ғимараты жаңартылды. Клубтың жастар бөлімі екі атауды да қолданады: "Thirroul & Northern Districts Cricket Club".

Даму қысымдары

Тиррулдан Сиднейдің орталық қаласына пойызбен жүру оңай. Бұл оны «теңіз жағасына көшуді» іздейтін қала тұрғындары үшін танымал орынға айналдырды. Тиррулда көптеген дұрыс пропорцияланған жер участалары бар. Бұл участалар қайта дамытылуда немесе екі отбасылық үйлермен жабдықталуда, бұл қала маңындағы тұрғын үйлердің тығыздығын арттыруда. Бұл жол инфрақұрылымына күш түсіруде. Лоуренс Харгрейв Драйв – Илаварраның солтүстік маңындағы жалғыз басты жол. Тұрғын үйлердің тығыздығының артуы негізгі артериялық жолдағы кептелістің өсуіне себеп болып отыр. Тиррул – Вуллонгонг жергілікті басқару аймағындағы екі белгіленген ауылдың бірі. Тиррул қаласының орталығындағы фон – әйгілі Илаварра тіктеуі. Ауылдық атмосфераның кілті – жергілікті кафелер мен дүкендерге бару үшін тұрғындар мен туристер ауылға оңай тоқтай алатын сауда жолағы. Тұрғындар аймаққа түсіріліп жатқан даму қысымынан ауылдың ерекшелігіне қауіп төніп тұр деп алаңдауда. 2020 жылдың басында Тиррул Плаза учаскесін қайта дамыту үшін үлкен құрылыс өтініші берілді. Қазіргі плаза бір қабатты, таза коммерциялық кәсіпорын және онда тұрғын үйлер жоқ. Өтініш (DA 2020/363) коммерциялық қызметті сақтайтын және учаскеде 80 тұрғын үй бірлігін салуды көздейтін үш қабатты құрылысты ұсынады. Құрылыстың мөлшері сонымен қатар ауылдық сауда жолағынан тіктеуге көріністі айтарлықтай нашарлатуы мүмкін. Бұл даму ауылдағы тротуар бойындағы көптеген тұрақ орындарын жоюды талап етеді. Кәсіп иелері де, тұрғындар да бұл жобаның Тиррул ауылына тигізетін әсеріне қатты алаңдауда. 2020 жылы Тиррул Плаза учаскесін қайта дамытуды ұсынатын даму өтінішіне қарсы тұру үшін Тиррул ауылы комитетімен бірлесіп жұмыс істеу үшін Save Thirroul Village тобы құрылды. STV қауымдастыққа наразылық білдіруге көмектесу үшін құрылды. Осы дамуға қарсы жергілікті тұрғындар мен кәсіпорындар өтініштің төрт қайталауында бірнеше шағымдар түсірді. Топтар Тиррулдағы даму үшін ең жақсы нәтижелерді ілгерілету үшін бірлесіп жұмыс істеп жатыр.

Танымал мәдениетте

Тиррул австралиялық композитор Питер Скульторптың "Шағын қала" музыкалық шығармасында бейнеленген. Faber Music басылымында жарияланған мәліметте Д.Х. Лоуренстің сапарынан және оның "Кенгуру" романынан қырық жыл өткен соң, "Питер Скульторп Тиррулды Австралияның өкілді қаласы ретінде көріп, оны өткеннің әлдеқандай таза дәуірінде тоңғандай сезінген" делінеді. Музыка қаланың сәулетін, қалалық монументті бейнелейді және қаладағы соғыс ескерткішінде Анзак күні тойлануын еске түсіретін "Соңғы шақыру" дыбысын қамтиды.