Кіріспе

Американдық саясаткер

Генри Ратгерс (7 қазан 1745 – 17 ақпан 1830) – Нью-Йорк қаласынан шыққан АҚШ Тәуелсіздік соғысының батыры және меценат. Оның құрметіне Ратгерс университеті аталды, ол колледждің қаржылық тұрақтылығын қамтамасыз еткен облигацияны сыйға берді. Сонымен қатар, ол қазірге дейін қолданылып келе жатқан қоңырауды да сыйлады.

Ерте өмір

Ратгерс Нью-Йорк қаласында, сол кезде Британдық Американың бір бөлігі болған Нью-Йорк провинциясында дүниеге келді. Ол Жаңа Нидерланд отаршылдары Хендрик Ратгерс пен Катарина (туған есімі ДеПейстер) Ратгерстің ұлы еді. Оның шешесінің ата-аналары Нью-Йорк қаласының 23-ші мэрі Йоханнес де Пейстер және Анна (туған тегі Банкер) де Пейстер болды, ол Нью-Йорк штатының Албани қаласының 3-ші және 12-ші мэрі Эверт Банкердің қарындасы еді. Оның әкесінің ата-аналары Харманус Ратгерс және Рейчел (туған есімі Мейерс) Ратгерс болды, ол Америкаға келген алғашқы Рузвельт Клас Мартенсен ван Розенвельттің немере қызы еді.

Мансап

1766 жылы Кингс колледжін (қазіргі Колумбия университеті) бітірген. Ол сондай-ақ 1802-1826 жылдар аралығында Нью-Йорк штатының білім беру регенттері кеңесінде қызмет етті. 1808, 1816 және 1820 жылдары заң шығарушы орган сайлаған президенттік сайлаушы болды. Ратгерс Американы отарлау қоғамын қолдап, бостандықты жақтаушыларға қарсы, азат болған афроамерикандықтарды елден шығару қажеттігін айтты, олардың халық санының өсуіне жол берудің орнына. Ол көптеген туыстары сияқты, өзі де құл иесі болған. Ратгерс өзінің иелігін кеңейте берді, өзенге қарайғы су участаларын одан да ұзартты. Өмірінің соңғы жылдары, отбасы құрмаған Ратгерс, байлығының көп бөлігін қайырымдылыққа жұмсады. Манхэттен аралында (әсіресе Чатем-сквер маңында) көп жері болғандықтан, ол аймақтағы мектептерге, шіркеулерге және қайырымдылық қорына жер сыйлады. Манхэттеннің оңтүстігіндегі Генри көшесі мен Ратгерс көшесі оның құрметіне аталған, сондай-ақ Ратгерс пресвитериан шіркеуі (бұрынғы Коллегиаттық пресвитериан шіркеуі) де Ратгерс есімімен аталады, ол 1798 жылы алғашқы шіркеу салынған Генри көшесі мен Ратгерс көшесінің бұрышындағы жер учаскесін сыйға тартқан. Алайда, Ратгерстің ең маңызды мұрасы – Нью-Джерси штатының Нью-Брансуик қаласындағы Куинс колледжіне жасаған қайырымдылықтарынан туындайды. Сол кезде колледж ауыр қаржылық қиындыққа тап болып, уақытша жабылып қалған. Колледж Америкадағы реформаланған шіркеудің семинариясы ретінде құрылған және шіркеудің қайырымдылығымен танымал Ратгерске көмек сұраған. Ратгерс мектепті қайта ашу үшін 5000 долларлық облигация берді, содан кейін колледж орналасқан Ескі Квинс ғимаратының күмбезіне ілінген қола қоңырауды сыйға тартты. Алғыс ретінде және колледж Ратгерстің өсиетімен еске алынады деген үмітпен, қорғаншылар 1825 жылдың 5 желтоқсанында оны Ратгерс колледжі деп атады. (Ратгерс қайтыс болғаннан кейін колледжге ештеңе қалдырмады.) Кейін бұл мекеме Ратгерс университеті, содан кейін Ратгерс, Нью-Джерси штатының университеті атанды.

Өлім және мұра

Рутгерс 1830 жылы 84 жасында Нью-Йоркте қайтыс болды. Оның денесі бастапқыда Манхэттендегі Нассау көшесіндегі Реформат шіркеуінде (осы шіркеуде ол шомылдырылған) жерленді. Бірақ, 1800 жылдардың ортасында Манхэттендегі зираттарды қайта жаңарту кезінде, Рутгерстің денесі бірнеше рет қайта жерленді (алғаш 1858 жылы Манхэттендегі Нассау және Седар көшелерінің қиылысындағы Лафайетт-плейс қаласындағы Орта шіркеуге көшірілді, содан кейін 1865 жылы Грин-Вуд зиратына жерленді). Көп жылдар бойы оның денесі қайда жерленгенін ешкім есіне алмады, бірақ ол Нью-Джерси штатының Беллвилл қаласындағы Голланд Реформат шіркеуінің зиратында жерленген деген сенім болды. Бұл Нью-Джерси зиратының жанынан өтетін бір жол қазір Рутгерс көшесі деп аталады (көрсетілген, бірақ техникалық тұрғыдан 7-бағдарламаның бөлігі емес). 140 жылдан астам уақыт бойы тарихтан жоғалған Рутгерстің соңғы қабірі 2007 жылдың қазан айында Азамат соғысы зерттеушілерінің еріктілері тарихи Грин-Вуд зиратының жерлеу тізімдерін қарап табуға қол жеткізді. 1865 жылы Рутгерстің денесі белгісіз қабірге жерленді (ол 10776 лотта, Sec. 28, жер астындағы мазарда жерленген) Бруклиндегі Грин-Вуд зиратындағы Голланд Реформат шіркеуінің учаскесінде. Грин-Вуд тарихи қоры мен Рутгерс қауымдастығының мүшелері 2008 жылдың 14 маусымында Ту күнінде оның қабірінде қола тақта ашу арқылы Рутгерстің естелігін құрметтеді. Грин-Вуд зиратының басқа бөлігінде Нью-Джерси әйелдер колледжінің негізін қалаушы және алғашқы деканы Мейбел Смит Дугластың қабірі орналасқан (оның құрметіне Дуглас колледжі деп аталды). Дуглас колледжі – Ратгерс университетінің Нью-Брансуик кампусының бір бөлігі.