Кіріспе

Дартмут колледжінің қамқоршылары Вудвордқа қарсы, 17 АҚШ (4 Уит) 518 (1819) – АҚШ Жоғарғы Сотының АҚШ корпоративтік құқығындағы маңызды шешімі. Ол АҚШ Конституциясының келісімшарттар туралы бабының жеке корпорацияларға қалай қолданылатынын қарастырды. Бұл дау Дартмут колледжінің президентінің қамқоршылар тарапынан қызметтен алынуына байланысты туындады, содан кейін Нью-Гэмпшир заң шығарушы органы колледжді мемлекеттік мекемеге айналдыруға тырысты, осылайша қамқоршыларды тағайындау құқығын Нью-Гэмпшир губернаторына беруге ұмтылды. Жоғарғы Сот колледждің мемлекет құрылғанға дейінгі бастапқы жарғысының қадір-қасиетін сақтап қалды. Бұл шешім мемлекеттік және жеке жарғылардың мәнін белгіледі және американдық бизнес корпорациясының және американдық еркін кәсіпкерлік жүйесінің дамуына ықпал етті.

Өмірбаян

1769 жылы Ұлыбританияның королі III Джордж Дартмут колледжіне колледждің мақсатын, оны басқару құрылымын және жерді белгілейтін жарғы берді. 1816 жылы, Америка революциясы аяқталғанына 30 жылдан астам уақыт өткен соң, Нью-Гэмпшир заң шығарушы органы Дартмуттың жарғысын өзгертіп, колледждің қызметтен шеттетілген президентін қайта орнатуға, лауазымдарды тағайындау құқығын губернатордың қолына беруге, сенімгерлер кеңесіне жаңа мүшелерді қосуға және сенімгерлердің шешімдеріне вето құқығы бар мемлекеттік бақылаудағы келушілер кеңесін құруға тырысты. Бұл, тиімді түрде, колледжді жекеменшік мекемеден мемлекеттік мекемеге айналдырды. Колледждің тізілім кітабы, корпоративтік мөрі және басқа корпоративтік мүліктері алынып тасталды. Колледждің сенімгерлері бұл әрекетке қарсылық білдіріп, заң шығарушы органның іс-қимылын конституцияға қайшы деп жариялауға шақырып, сотқа жүгінді. Сенімгерлер Дартмут түлегі, кейін Массачусетс штатының АҚШ сенаторы және президент Миллард Филлмордың мемлекеттік хатшысы болған Нью-Гэмпшир заңгері Дэниел Вебстердің қызметін пайдаланды. Вебстер колледждің ісін Уильям Х. Вудвардқа қарсы қорғады, ол жаңа сенімгерлер кеңесінің штат жағынан бекітілген хатшысы болды. Вебстердің Дартмутты қолдаған сөзі (ол оны "кішкентай колледж" деп атады, сондай-ақ, "бірақ оны жақсы көретіндер де бар" деді) өте әсерлі болды және бас судья Джон Маршаллдың пікірін өзгертуге көмектесті.

Үкім

1819 жылғы 2 ақпанда жарияланған шешім колледждің пайдасына болды және Нью-Гэмпшир заң шығарушы органының актісін күштен шығарды, бұл өз кезегінде Дартмуттың жекеменшік оқу орны ретінде әрі қарай жұмыс істеуіне және ғимараттарын, мөрін мен жарғысын қайта иеленуіне жол ашты. Соттың көпшілік пікірін Маршалл жазды. Бұл пікір Маршаллдың келісімшарттың қадір-қасиеттілігіне сенімін нығайтты (Флетчер Пекке қарсы ісінде де көрінгендей).

Маңыздылығы

Бұл шешім бұрынғыдан кейінгі жағдай емес еді; Сот «Флетчер Пекке қарсы» (1810) ісінде штаттық актінің күшін жойды, соның нәтижесінде келісімшарттар, олар қалай жасалса да (сол жағдайда жер келісімшарты заңсыз жолмен алынған), штаттық заңнамамен күшін жоя алмайтынына қорытынды жасады. «Флетчер» сол кезде көпке ұнаған шешім емес еді, одан кейін халықтың наразылығы күшейді. Томас Джефферсонның Нью-Гэмпшир губернаторы Уильям Плюмерге бұрынғы хатында жер тірілерге тиесілі деген пікір білдірген. Халықтың пікірі кейбір штаттық соттар мен заң шығарушы органдарға корпоративтік жарғыны өзгерту немесе жою құқығы штаттық үкіметтерге толығымен берілгенін жариялауға әсер етті. Алайда, соттар бұл құқықты шектеді. «Дартмут» шешімінен кейін көптеген штаттар бақылауды күшейткісі келді, сондықтан өздеріне қалауынша өзгерту немесе жою туралы заңдар мен конституциялық түзетулер қабылдады, соттар мұны жарамды шарт деп таныды. Бірақ соттар жеке жарғыларды немесе жеке жарғыларды бекітетін заңдарды өзгерту немесе күшін жою ақылға қонымды болуы керек және мүшелерге (құрылтайшыларға, акционерлерге және т.б.) зиян келтірмеуі керек деп шешті. Дәстүрлі көзқарас бойынша, бұл іс Жоғарғы Соттың ең маңызды шешімдерінің бірі болып саналады, ол келісімшарттар туралы ережені күшейтеді және штаттардың жеке жарғыларға, соның ішінде коммерциялық кәсіпорындарға араласу өкілеттігін шектейді.