Делавр штатының Ньюарк қаласы

Кіріспе

Нью-Касл округіне жататын қала, Делавэр штаты, АҚШ.

Ньюарк ( /nj//uː//ɑr//k/ NEWark) – Нью-Касл округінің шағын қаласы, Делавэр штаты, АҚШ. Ол Уилмингтон қаласынан батыс-оңтүстік-батысқа қарай 19 шақырым (12 миль) жерде орналасқан. 2010 жылғы халық санауы бойынша қаланың халқы 31 454 адамды құрайды. Ньюарк қаласында Делавэр университеті орналасқан. Бұл қала Делавэр аймағының (яғни Филадельфия қалалық аймағының) бір бөлігі болып табылады.

Тарих

Ньюарк 1694 жылы шотланд-ирланд және уэльс қоныс салушылармен құрылды. Қала 1758 жылы Ұлыбританияның II Георгийінен жарлық алғанда ресми түрде құрылды. Мектептер Ньюарк тарихында маңызды рөл атқарды. 1743 жылы Фрэнсис Элисон құрған грамматикалық мектеп 1765 жылы Ньюарк академиясына көшіп келді. Мектептің алғашқы түлектерінің арасында Тәуелсіздік жариянамасына қол қойған үш адам болды: Джордж Рид, Томас Маккин және Джеймс Смит. Олардың екеуі, Рид және Маккин, Делавэр штатында өздерінің құрметіне аталған мектептерге ие болды: Джордж Рид орта мектебі және Томас Маккин орта мектебі. Америка Тәуелсіздік соғысы кезінде британдық және американдық әскерлер Ньюарк сыртында Куч көпірі шайқасында қақтығысты. Дәстүр бойынша, Куч көпірі шайқасы – шайқаста жұлдыздар мен жолақтарды алғаш рет көтеріп, көрсету оқиғасы болды. 1833 жылы штат жаңа мектепке жарлық берді, ол Ньюарк колледжі деп аталды. Ньюарк академиясы мен Ньюарк колледжі келесі жылы бірігіп, Делавэр колледжіне айналды. Мектеп 1859 жылы жабылуға мәжбүр болды, бірақ он бір жылдан кейін Моррилл заңы бойынша қайта жанданды, ол Делавэр штаты мен мектептің қамқорлар кеңесі арасындағы бірлескен кәсіпорынға айналды. 1913 жылы заң актісіне сәйкес Делавэр колледжі Делавэр штатының толық меншігіне өтті. 1921 жылы мектеп Делавэр университеті деп аталды. Ньюарк 1758 жылы II Георгий патшадан жарты жылдық жәрмеңкелер мен апталық шаруашылық базарларын өткізуге рұхсат алды. Ньюарктағы алғашқы маңызды өнеркәсіптік кәсіпорын – 1798 жылы құрылған қағаз фабрикасы. Бұл фабрика, кейін Кертис қағаз фабрикасы деп аталды, 1997 жылы жабылғанға дейін АҚШ-тағы ең көне қағаз фабрикасы болды. 1812 жылы методистер алғашқы шіркеуді салды, ал теміржол 1837 жылы келді. Ньюарктің маңызды жұмыс орындары мен кіріс көздерінің бірі 1951 жылы салынған Крайслер Ньюарк құрастыру зауыты болды. Ямайкалық регги жұлдызы Боб Марли 1960 жылдары Делавэрде болған қысқа уақыт ішінде зауытта құрастыру желісінде жұмыс істеді. Бастапқыда АҚШ армиясы үшін танктер құрастыру үшін салынған зауыттың ауданы 3,4 миллион шаршы фут болатын. 2008 жылы онда 1100 адам жұмыс істеді, бұл 2005 жылғы 2115 адамнан кем. Бұл өзгеріс негізінен Durango және Aspen модельдерінің сатылымының төмендеуіне байланысты болды. Зауыт 50 жылдан астам уақыт бойы жұмыс істеп, Делавэр штатына жұмыс орындары мен кіріс әкелді. Зауыт өзінің жұмыс істеу кезеңінде автомобильдердің әртүрлі модельдерін шығарды. Зауыт 2008 жылдың соңында экономикалық дағдарыс пен үлкен автомобильдерге сұраныстың төмендеуіне байланысты жабылды.

Newark was founded by Scots Irish and Welsh settlers in 1694. The town was officially established when it received a charter from George II of Great Britain in 1758. Schools have played a significant role in the history of Newark. A grammar school, founded by Francis Alison in 1743, moved from New London, Pennsylvania to Newark in 1765, becoming the Newark Academy. Among the first graduates of the school were three signers of the Declaration of Independence: George Read, Thomas McKean, and James Smith. Two of these, Read and McKean, went on to have schools named after them in the state of Delaware: George Read Middle School and Thomas McKean High School. During the American Revolutionary War, British and American forces clashed outside Newark at the Battle of Cooch's Bridge. Tradition holds that the Battle of Cooch's Bridge was the first instance of the Stars and Stripes being flown in battle. The state granted a charter to a new school in 1833, which was called Newark College. Newark Academy and Newark College joined together in the following year, becoming Delaware College. The school was forced to close in 1859, but was resuscitated eleven years later under the Morrill Act when it became a joint venture between the State of Delaware and the school's Board of Trustees. In 1913, pursuant to legislative Act, Delaware College came into sole ownership of the State of Delaware. The school would be renamed the University of Delaware in 1921. Newark received a license from King George II to hold semi annual fairs and weekly markets for agricultural exchange in 1758. A paper mill, the first sizable industrial venture in Newark, was created around 1798. This mill, eventually known as the Curtis Paper Mill, was the oldest paper mill in the United States until its closing in 1997. Methodists built the first church in 1812 and the railroad arrived in 1837. One of Newark's major sources of employment and revenue was the Chrysler Newark Assembly plant which was built in 1951. Jamaican reggae star, Bob Marley worked as an assembly line worker at the plant during his short stint in Delaware in the 1960s. Originally constructed to build tanks for the US Army, the plant was 3.4 million square feet in size. It employed 1,100 employees in 2008 which was down from 2,115 in 2005. This turn was due largely to the decline of sales of the Durango and Aspen vehicle models that were being produced. The plant stood for more than 50 years, providing jobs and revenue to the state of Delaware. The factory produced a wide variety of automobile models during its run. The plant was closed in late 2008 due to the recession and limited demand for larger cars.

География

Ньюарк (39.6837226, -75.7496572) координаталарында орналасқан. Ол Мэриленд штатының шекарасынан шығысқа қарай, Fair Hill атты инкорпорацияланбаған ауылға іргелес жатыр, және Делавэр, Мэриленд және Пенсильвания штаттарының үштік шекарасы – The Wedge деп аталатын нүктеден оңтүстікке қарай бір шақырымнан да аз қашықтықта орналасқан. АҚШ Халық санағы бюросы мәліметінше, қаланың жалпы ауданы 9.19 шаршы миль (24 км²) құрайды, бәрі де құрлық. Бастапқыда егістік жерлермен қоршалған Ньюарк қазір кейбір бағыттарда тұрғын үйлермен қоршалған, бірақ Мэриленд пен Пенсильвания штаттарының шекарасынан әлі де егістік жерлерді көруге болады. Солтүстік және батыс жағында шағын төбелер бар, ал қаланың оңтүстігі мен шығысында жер тегіс (Ньюарктің бір бөлігі Пьемонт геологиялық аймағында, ал қаланың қалған бөлігі, Делавэр штатының көп бөлігі сияқты, Жағалау жазығы геологиялық аймағында жатыр).

Парктер мен табиғи аумақтар

Ньюарк көптеген қоғамдық саябақтармен қоршалған – 72 шақырымнан асатын аумақпен, – бірақ қала Филадельфия (шамамен 72 км) және Балтимор (шамамен 89 км) арасында және тығыз орналасқан Нью-Касл округінің бір бөлігі болып табылады. Оңтүстікке қарай Айрон Хилл паркі (Нью-Касл округінің парк жүйесінің бөлігі), батысқа қарай (Мэриленд штатының Сесил округінде) Фэр Хилл табиғи ресурстарды басқару аймағы, ал солтүстікке қарай Уайт Клей Крик мемлекеттік паркі және Уайт Клей Крик қорығы (Пенсильвания штатының Честер округінде) орналасқан. Сондай-ақ жақын жерде Нью-Касл округінің парк жүйесіне кіретін Мидл-Рун аймағының табиғи паркі де бар. Бұл саябақтарда жаяу серуендеуге, тау велосипедтерімен және атпен жүруге көптеген мүмкіндіктер бар. Фэр Хилл табиғи ресурстарды басқару аймағы мен Уайт Клей Крик мемлекеттік паркінің көп бөлігі бұрын Дупон отбасының меншігінде болған, кейіннен Мэриленд және Делавэр штаттарына өткен жерлерден құралған.

Климат

Кёппен климаттық жіктеу жүйесіне сәйкес, Ньюарк ылғалды субтропиктік климатқа ие (климат карталарында Cfa деп қысқартылады). Жазда ыстық және ылғалды болады, кейде түстен кейін найзағайлар жиі болады. Қыстары жұмсақтан суыққа дейін ауысады, желтоқсан, қаңтар және ақпан айларында сирек қар жауады. Ньюаркте мұз жармайтын күндердің саны 220-дан асады. Өсімдіктердің қысқа төзімділік аймағы 7а.

Демография

+2021 ACS Растық құрамы Халық санау жылы 2021 ACS Ақ 68,2% Қара 8,5% Азиялық 7,8% Испандық немесе Латиноамерикандық 11,1% 2 немесе одан көп 3,7% 2000 жылғы халық санауы бойынша қалада 28 547 адам, 8989 шаруашылық және 4494 отбасы тұрды. Халық тығыздығы болды, ал тұрғын үй бірліктерінің орташа тығыздығы құрады. Қаланың растық құрамы: 87,29% ақ, 6,00% қара, 0,16% американдық үндістер, 4,07% азиялық, 0,05% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 0,86% басқа нәсілдер және 1,57% екі немесе одан көп нәсілдер. Кез келген нәсілге жататын испандық немесе латиноамерикандықтар халықтың 2,53% құрады. 2000 жылғы халық санауына сәйкес, 16,8% ирланд, 13,5% итальян, 13,4% неміс, 10,2% ағылшын және 5,1% поляк тегінен шыққан. 8989 шаруашылықтың 20,7% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрады, 40,5% бірге тұратын некедегі жұбайлар, 7,2% күйеуі жоқ әйелдер және 50,0% отбасы емес. Барлық шаруашылықтың 27,2% жеке тұлғалардан тұрады, ал 9,3% 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен жалғыз адамдар тұрады. Шаруашылықтың орташа мөлшері 2,43 адам, ал отбасының орташа мөлшері 2,91 адам. Қала тұрғындарының жас бойынша таралуы: 12,5% 18 жасқа дейінгілер, 43,6% 18-24 жас аралығындағылар, 19,8% 25-44 жас аралығындағылар, 14,9% 45-64 жас аралығындағылар және 9,1% 65 жасқа толған немесе одан асып кеткендер. Медианалық жас 23 жас. Әр 100 әйелге 85,2 еркек келеді. 18 жастан асқан әйелдердің әр 100-іне 82,3 еркек келеді. Шаруашылықтың медианалық табысы 48 758 доллар, ал отбасының медианалық табысы 75 188 доллар. Ер адамдардың медианалық табысы 45 813 доллар, ал әйелдердің медианалық табысы 33 165 доллар. Қаланың жан басына шаққандағы табысы 20 376 доллар. Шаруашылықтың 4,1% және халықтың 20,1% кедейлік шегінен төмен тұрады, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 7,0% және 65 жасқа толған немесе одан асып кеткендердің 7,1% кедейлікте өмір сүреді.

Білім беру тарихы

1884 жылға дейін Ньюарк қаласының мемлекеттік білім беру жүйесінде 1-ден 8-сыныпқа дейін оқытылды. Ең жақын мемлекеттік жоғары мектеп Вилмингтон қаласында болды, ал жеке білім алуға ниет білдіргендер үшін Ньюарк академиясы жеке мектеп болып табылды. Old Newark Comprehensive School Ньюарк қаласының алғашқы мемлекеттік жоғары мектебі ретінде қызмет етті.

Делавэр университеті

Ньюарк қаласында Делавэр университеті орналасқан. Университетте көптеген мамандықтар бойынша бағдарламалар бар, бірақ ол ең алдымен бизнес, химиялық инженерия, химия және биохимия бағдарламаларымен танымал. Бұл бағдарламалар Делавэр штатындағы химия және фармацевтика салаларының тарихи дамығандығының арқасында дамыған. 2006 жылы The Princeton Review журналы Делавэр университетінің инженерлік магистратура бағдарламасын елдегі 11-ші орынға қойды. Ньюарк қаласының Басты көшесі Делавэр университетінің студенттері мен Ньюарк тұрғындарының екеуі үшін де танымал, онда көптеген мейрамханалар мен бутиктер бар.

Спорт

Ньюарк – АҚШ және халықаралық фигуралы сырғанаудың танымал орталығы, бұл негізінен Делавэр университетінің фигуралы сырғанау клубында (УД құрылыстары ішінде жұмыс істейтін тәуелсіз клуб) және «The Pond» мұз айдынында жаттыққан көптеген ұлттық, әлемдік және олимпиада чемпиондарының (оның ішінде көптеген шетел азаматтарының) арқасында. Делавэр университеті 21 университеттік спорт түрін ұсынады, олар NCAA I дивизионында жарысады. Делавэрдегі спорт командалары «Fightin’ Blue Hens» деп аталады, бұл атау Делавэр штатының құсы – көк тауықтан алынған. Делавэр университетінің ресми талисманы – YouDee. «Delaware 87ers» – «Philadelphia 76ers» командасының филиалы ретінде NBA G лигасыда (бұрынғы NBA D лигасы) ойнаған кәсіби баскетбол командасы. 2013 жылдан 2018 жылға дейін олар өз үй ойындарын Делавэр университетінің кампусындағы Ньюарктағы Боб Карпентер орталығында өткізді. Кейін олар жақын орналасқан Уилмингтон қаласына көшіп, «76ers» командасының жаңа «Fieldhouse» аренасында «Delaware Blue Coats» деп қайта аталды. 2022 жылдан бері бұл арена «Combat Zone Wrestling» штаб-пәтері ретінде де қызмет етеді.

Көлік

Ньюарк ауданы арқылы бірнеше тас жолдар өтеді. Interstate 95, солтүстік-шығыс қалалық теңіз жағалауындағы негізгі мемлекетаралық тас жол, Ньюарктің оңтүстігінен Delaware Turnpike арқылы өтеді. 896 Делавэр тас жолы Ньюарк ауданында солтүстік-оңтүстік бағытындағы басты маршрут болып табылады, I 95-пен оңтүстікте тоғысып, қала арқылы солтүстікке қарай жалғасады, батыс жағынан Делавэр университетінің кампусын айналып өтеді. Делавэрдің 72-ші тас жолы солтүстік-оңтүстік бағытында Ньюарктың шығысын айналып өтеді. Ньюарк ауданы арқылы өтетін маңызды шығыс-батыс тас жолдары: Ньюарк қаласының ортасынан өтетін 273-ші Делавэр тас жолы, шығысқа қарай Уилмингтонға баратын 2-ші Делавэр тас жолы, Кристиана Парквей арқылы Ньюарктың оңтүстігін айналып өтетін 4-ші Делавэр тас жолы және оңтүстік-батысқа қарай Мэриленд штатының Элктон қаласына қарай баратын 279-шы Делавэр тас жолы. Ньюарк қаласының тұрақ бөлімі Ньюарк қаласының орталық аймағында 457 көшедегі тұрақ орындарымен, 577 орындық үш сағаттық тұрақпен және жалпы 151 орындық екі ұзақ мерзімді айлық тұрақпен тұрақтарды реттейді. Қалалық тұрақ Ньюарк қаласының тұрғын үй аудандарында тұрғын үй тұрақ рұқсаттарымен реттеледі. Делавэр университеті кампустағы әртүрлі тұрақтар мен гараждарды реттейді. Ньюаркқа ең жақын әуежай – Нью-Касл округінің Уилмингтон әуежайы. Ньюаркқа ең жақын және толық ішкі және халықаралық қызмет көрсететін әуежай – Филадельфия халықаралық әуежайы. Ньюаркта теміржол станциясы бар (Карта, Google Maps арқылы), ол Делавэр университетінің кампусына жақын, қала орталығының оңтүстігінде орналасқан. Станцияны SEPTA және Amtrak Northeast Corridor бағытындағы пойыздар тоқтайды. Ньюарк – SEPTA Уилмингтон/Ньюарк желісінің соңғы аялдамасы, жүйедегі ең алыс нүктелердің бірі. SEPTA-ның Ньюаркқа бағыты жұмыс күндері таңертеңгі және кешкі сағаттарда екі бағытта бірнеше пойызбен қамтамасыз етіледі. Ньюаркта Amtrak қызметі шектеулі, апта күндері әр бағытта бір пойыз, бейсенбі және жұма күндері қосымша солтүстікке қарай бір пойыз, жұма күндері қосымша оңтүстікке қарай бір пойыз және демалыс күндері әр бағытта үш пойыз бар. Ньюарк екі жүк теміржолымен де қамтамасыз етілген. Norfolk Southern Солтүстік-шығыс дәлізі және Дельмарва екінші желісі арқылы жүк тасымалын жүзеге асырады, Дельмарва екінші желісі оңтүстікке қарай Дельмарва түбегіне және Портердегі Delmarva Central Railroad станциясымен тоғысады. Norfolk Southern Ньюарк Ярдын, бұрынғы Ньюарк құрастыру зауытының жанында орналасқан, қазір бұл зауыт Делавэр университетіне тиесілі. CSX Филадельфия тармағы арқылы Ньюарк қаласының солтүстік бөлігінен өтеді. Ньюаркқа DART First State автобустарының 6, 10, 33, 42, 46, 53 және 55 нөмірлі маршруттары қызмет көрсетеді, олар Уилмингтон, Кристиана Молл және Миддлтаун қалаларына қатынайды, сондай-ақ Сесил Транзит автобусының 4 нөмірлі маршруты Елктон қаласына (MD) қатынайды. Көптеген маршруттар университет кампусынан өтеді және теміржол станциясына жақын тоқтайды. Ньюарк транзиттік хабы қаланың шығыс бөлігінде орналасқан және бірнеше автобус маршруттарына қызмет көрсетеді. DART First State сонымен қатар DART Connect деп аталатын микротранзит қызметін ұсынады. Делавэр университеті барлық студенттер мен университетпен байланысты адамдарға тегін қолжетімді UD Shuttle автобус жүйесін де басқарады.

Several highways pass through the Newark area. Interstate 95, the main interstate highway through the northeast urban seaboard corridor, passes to the south of Newark on the tolled Delaware Turnpike. Delaware Route 896 serves as the main north south route through the Newark area, interchanging with I 95 to the south and continuing north through the city, bypassing the University of Delaware campus to the west. Delaware Route 72 runs north south, bypassing Newark to the east. Major east–west highways through the Newark area include Delaware Route 273, which passes through the heart of Newark, Delaware Route 2, which heads east to Wilmington, Delaware Route 4, which bypasses Newark to the south on the Christiana Parkway, and Delaware Route 279, which heads southwest towards Elkton, Maryland. The City of Newark Parking Division regulates parking in the downtown area of Newark with 457 on street parking meters, three off street hourly parking lots offering a total of 577 spaces, and two long term monthly parking lots offering a total of 151 spaces. The city regulates parking in residential areas of Newark with residential parking permits. The University of Delaware regulates parking at various lots and garages on campus. The closest airport to Newark is the Wilmington Airport in New Castle County. The closest airport to Newark that provides full domestic and international service is Philadelphia International Airport. Newark has a Rail Station (Map, via Google Maps) located to the south of downtown near the University of Delaware campus that is serviced by both SEPTA and Amtrak on the Northeast Corridor. Newark is the last stop on the SEPTA Wilmington/Newark Line, one of the farthest points out on the system. SEPTA service to Newark consists of a few trains in both directions during the morning and evening rush hours on weekdays only. There is limited Amtrak service in Newark with one train in each direction on weekdays, an additional northbound train on Thursdays and Fridays and an additional southbound train on Fridays, and three trains in each direction on weekends. Newark is also served by two freight railroads. Norfolk Southern provides freight service via trackage rights on the Northeast Corridor line and the Delmarva Secondary line that splits to the south to run toward the Delmarva Peninsula and an interchange with the Delmarva Central Railroad in Porter. Norfolk Southern operates the Newark Yard adjacent to the former Newark Assembly plant used by Chrysler that is now owned by the University of Delaware. CSX passes through the northern part of Newark along the Philadelphia Subdivision line. Newark is served by DART First State bus routes No. 6, 10, 33, 42, 46, 53, and 55, providing service to Wilmington, the Christiana Mall, and Middletown, as well as by Cecil Transit bus route No. 4, providing service to Elkton, MD. Most routes travel through the university campus and also stop near the rail station. The Newark Transit Hub is located in the eastern part of the town and serves several of the bus routes. DART First State also operates a microtransit service called DART Connect serving the city. The University of Delaware also operates the UD Shuttle bus system, available and free to all students and those associated with the university.

Коммуналдық қызметтер

Ньюарк қаласының электр бөлімі қала шегінде электр энергиясын қамтамасыз етеді. Қаланың электр бөлімі электр қуатын көтерме нарықтан сатып алады, шамамен 12 800 абонентке қызмет көрсетеді және 282 шақырым электр желісін күтіп ұстайды. Электр бөлімі Делавэр қалалық электр корпорациясының мүшесі болып табылады. Ньюарк қаласының коммуналдық қызметтер және су ресурстары бөлімі Ньюарк қаласына қоқыс жинау, қайта өңдеу, су және сарқынды су қызметтерін ұсынады. Ньюарк қаласында 33 000 абонентке су қызметі көрсетіледі, қалаға қызмет ететін су құбырларының ұзындығы 146 шақырымды (91 миль) құрайды. Қалада 117 шақырым (73 миль) кәріз желісі бар, сарқынды сулар Нью-Касл округі жүйесі арқылы Уилмингтон аймақтық сарқынды суларды тазарту орнатылысына жіберіледі. Ньюарк қаласындағы табиғи газ қызметін Exelon компаниясының еншілес компаниясы Delmarva Power ұсынады.

Денсаулық сақтау

Christiana Care Health System Ньюарктің шығысында Christiana ауруханасын басқарады. Ауруханада 907 төсек, 22 стационарлық операциялық бөлме, 10 амбулаториялық операциялық бөлме, Делавэр штатындағы жалғыз I деңгейлі травматологиялық орталығы бар жедел жәрдем бөлімі, штаттың жалғыз 3-ші деңгейлі жаңа туған нәрестелерді күту бөлімі, штаттың ең ірі босандыру орталығы, Жүрек және қан тамырлары денсаулығы орталығы және Хелен Ф. Грэм қатерлі ісіктер орталығы орналасқан.

Радио

WVUD/91.3: Делавэр университеті