Кіріспе
Батыс Эфиопиядағы аймақтық мемлекет – Гамбела аймағы (кейде Гамбела деп те жазылады;), ресми түрде Гамбела халықтарының аймағы, Оңтүстік Суданмен шекаралас. Бұрын 12-ші аймақ деп аталған, астанасы – Гамбела қаласы. Аймақ Баро және Акобо өзендері арасында орналасқан, ал батыс бөлігінде Опено өзені жатыр.
The Gambela Region (also spelled Gambella; ), officially the Gambela Peoples' Region, is a regional state in western Ethiopia, bordering South Sudan. Previously known as Region 12, its capital is Gambela. The Region is situated between the Baro and Akobo Rivers, with its western part including the Openo River.
Демография
2007 жылғы халық санағының нәтижесінде Эфиопияның Орталық Статистикалық Агенттігі (CSA) жүргізген мәліметтер бойынша, Гамбела аймағының жалпы халқы 307 096 адамды құрайды, оның ішінде 159 787 ер адам және 147 309 әйел адам бар; қалалық тұрғындардың саны 77 925 немесе халықтың 25,37% құрайды. Шамамен 29 782,82 шаршы километр аумақты қамтитын аймақтың тығыздығы шамамен бір шаршы километрге 10 адамнан келеді. Аймақ бойынша барлығы 66 467 үй шаруашылығы саналып, аймақтағы үй шаруашылығының орташа мөлшері 4,6 адамды құрайды, ал қалалық үй шаруашылығында орташа есеппен 3,8 адам, ал ауылдық үй шаруашылығында 4,9 адам тұрады. Гамбела аймағында негізінен нуер босқындары, ануак (аньуа), мажанг және басқа да түрлі нилоттық этностық топтар тұрады. 1994 жылғы ұлттық халық санағында аймақтың халқы 35 940 үй шаруашылығында 181 862 адамды құрады, оның ішінде 92 902 ер адам және 88 960 әйел адам болды; қалалық тұрғындардың саны 27 424 немесе 15,08% құрады. (Бұл көрсеткіш бір ворданың барлық 19 кебелі және басқа екі ворданың алты кебелі үшін жасалған бағананы да қамтиды, олар санаққа алынбаған; бұл аудандарда 19 465 тұрғын бар деп есептелді, оның ішінде 9 203 ер адам және 10 262 әйел адам.) Аймақтың ең ірі алты этностық тобы – нуер, ануак (аньуа), амхара, оромо, мажанг, комо және басқа этностық топтар. Сөйленетін тілдер: нуер, ануак, амхар, Afaan Oromo, мажанг; қалғандары басқа да негізгі тілдерде сөйлейді. 2017 жылға болжамдалған халық саны 435 999 адамды құрады.
Дін
Аймақ халқының 90% -ы протестанттар, 5% -ы православие дінін ұстанады, 3% -ы мұсылман, 1% -ы дәстүрлі діндерді, ал 1% -ы католиктер.
Экономика
Эфиопияның кофе және шай жөніндегі агенттігінің тексеру деректеріне сүйене отырып, CSA 2004-2005 жылдары Гамбелада 3734 тонна кофе өндірілгенін хабарлады. Бұл Эфиопияның жалпы өнімінің 1,64%-ын құрайды. CSA Гамбеладағы мал басының санын бағалау мүмкін болмады. 2000 жылғы 26 мамырдағы есепте FAO сол кезде трипаносомоз бұл аймақтағы малдың басты мәселесі болып табылатындығын көрсетті. 1970 жылы аймақта осы аурудың эпидемиясы болған. Гамбеланың ірі мұнай қорлары бар деп есептеледі. 2003 жылдың маусым айында Эфиопия үкіметі Малайзияның Petronas компаниясымен Гамбела аймағындағы мұнай ресурстарын бірлесіп іздеу және дамыту туралы келісімге келді. Petronas сол жылдың қазан айында Қытайдың Чжуньюань мұнай барлау бюросына (ZPEB) сейсмикалық деректерді жинауға келісімшарт тапсырды. 2007 жылдың қаңтарында Гамбеланың Су және кен ресурстарын дамыту бюросы 13 жаңа қолмен жұмыс істейтін құдықтарды, 54 жаңа терең су құдықтарын бұрғылау және төрт бұлақты дамыту бағдарламасын бастағанын жариялады. Бұл 26 мың тұрғынға ауыз сумен қамтамасыз етуге мүмкіндік береді, мемлекеттік жағдай бойынша сумен қамту деңгейін қазіргі 27 пайыздан 42 пайызға дейін арттырады, бұл үшін 6 миллион бир жұмсалады. Гамбела қаласын Итанг арқылы Жикавомен байланыстыратын 102 шақырымдық асфальт жолдың құрылысы 2008 жылы 446 миллион бирден астам бюджетпен басталды. 2015 жылға қарай, Үндістан инвесторлары Эфиопияның орталық үкіметінен ауыл шаруашылығы жерлері үшін Гамбела аймағында 6000 шаршы километр жер сатып алды, одан кейін басқа инвесторлар да келіп қосылды. Бұл аймақтық үкімет өкілдерімен және жергілікті қауымдастықтармен қақтығысқа әкелді. Келісімге сәйкес, барлық жерлерге шаруашылық жүргізілмейді, сонымен қатар, бір блогта инвесторлар Гамбела ұлттық паркінде ағаштарды заңсыз кесіп тастады деген айыптамалар да бар.