Кіріспе

Бразилия, Боливия және Парагвайдағы тропикалық ылғалды жерлер

Пантаналь (pɐ̃taˈnaw) – әлемдегі ең үлкен тропикалық ылғалды жерлерді және әлемдегі ең үлкен су басқан шалғынды жерлерді қамтитын табиғи аймақ. Ол негізінен Бразилияның Мату-Гросу-ду-Сул штатында орналасқан, бірақ Мату-Гросу мен Боливия мен Парагвайдың кейбір бөліктеріне дейін созылады. Оның ауданы шамамен 140 000 – 195 000 шаршы километрді құрайды. Әрқайсысы ерекше гидрологиялық, геологиялық және экологиялық ерекшеліктері бар түрлі суасты аймақтық экожүйелер бар; олардың 12-ге дейін анықталған. Пантаналь су басқан жазықтарының шамамен 80% -ы жаңбырлы маусымда су астында қалады, су өсімдіктерінің биологиялық түрлердің алуандығын дамытады және жануарлардың тығыз популяциясын сақтауға көмектеседі.

Этимология

"Пантанал" атауы португал тіліндегі "pântano" сөзінен келген, ол "батпақ", "сулы жер", "соры", "саз" немесе "қоға" деген мағына береді, ал "-ал" жұлағы "молдық, жиынтық, шоғырлану" дегенді білдіреді.

География және геология

Пантаналь – биік жерлерден (Планальто таулы аймақтарынан) су жинап алатын және Парагвай өзені мен оның салалары арқылы суды баяу шығаратын, көлбеу беткейлі кең жазықтық. Оның пайда болуы Жер қыртысының Анд тауларының қалыптасуымен байланысты Андианға дейінгі үлкен, ойыс депрессияның нәтижесі. Бұл – айналасындағы жазықтан ағып келіп бірігетін көптеген өзендер құратын ірі ішкі өзен дельтасы, олар шөгінділерін және эрозия қалдықтарын жылдар бойы Пантанальдың кең депрессиялық аймағын толтырып келеді. Бұл аймақ сонымен қатар үлкен Парана-Парагвай жазығының ерекше физиографиялық аймақтарының бірі болып табылады. Пантаналь батыста және солтүстік-батыста Чикитано құрғақ ормандарымен, оңтүстік-батыста құрғақ Чако ормандарымен, ал оңтүстікте ылғалды Чакомен шектеседі. Солтүстік, шығыс және оңтүстік-шығыста Серрадо саванналары орналасқан. Пантаналь тропикалық ылғалды және құрғақ аймақ, орташа жылдық температурасы және жауын-шашын мөлшері жылына.

Қорғалатын аумақтар

Бразилиядағы Пантаналдың бір бөлігі Пантанал Матогроссенс ұлттық паркі ретінде қорғалған. 1981 жылдың қыркүйегінде құрылған бұл саябақ Мату-Гросу штатындағы Поконе қаласында, Сан-Маркос шығанағы мен Гурупи өзендерінің аралығында орналасқан. Парк 1993 жылдың 24 мамырында Рамсар конвенциясы бойынша халықаралық маңызы бар Рамсар нысаны деп тағайындалды. SESC Pantanal жеке табиғи мұра қорығы (Reserva Particular do Patrimonio Natural SESC Pantanal) – Бразилиядағы жеке меншіктегі қорық, ол 1998 жылы құрылған және ауданы зор. Ол "Поконе" Пантаналы деп аталатын солтүстік-шығыс бөлігінде, Пантанал ұлттық паркіне жақын орналасқан. Онда тұрақты өзендер, маусымдық арналар, тұрақты және маусымдық су тасқынына ұшырайтын тұщы су көлдері, бұталы батпақты жерлер және маусымдық су басқан ормандар бар, бәрі де табиғатты қорғауға бағытталған және Рамсар конвенциясы бойынша халықаралық маңызы бар Рамсар нысаны деп тағайындалды. Отукис ұлттық паркі және біріктірілген басқару табиғи аймағы – Боливиядағы Пантаналдағы ұлттық парк. Отукис ұлттық паркіне кіру Пуэрто-Суарес қаласы арқылы жүзеге асырылады.

Көркем шығармаларда

Пантаналь стратегиялық Civilization VI ойынында табиғи кереметтік ретінде бейнеленеді. Джон Гришемнің "Завет" романының көп бөлігі Пантаналда өтеді. "Пантанал" – бразилиялық теленовеланың атауы, оның оқиғасы Бразилияның Пантанал аймағында өрбітеді. Джек МакКиннидің "Invid Storm" романында Оңтүстік Крест армиясының бұрынғы сарбаздары "Пантанал бригадасы" деп аталады, бұл туралы басты кейіпкер, майор Элис Харпер Аргус айтады. "Сумерек сагасы: Амазонка руы": "Амазонка руы үш әйелден – Качири, Зафрина және Сеннадан тұрады, олардың барлығы Пантанал батпақтарының тумасы". Пантаналь Том Клэнсидің Ghost Recon: Wildlands ойынында "Кайман" деп аталатын аймақ ретінде кездеседі.