Кіріспе

Қала орталығы және Парламент үйі орналасқан жер, Канберра, Австралия. Капитал төбесі (пошта коды: 2600) – Канберрадағы Парламент үйі орналасқан жер, Парламенттік үшбұрыштың жер осінің оңтүстік нүктесінде. Бұл орын 1912 жылы Уолтер Берли Гриффиннің Канберра жобасында Капитолий орналасатын жер ретінде таңдалды, ол бұл жерді «халықты қабылдаулар мен салтанатты шараларға арналған немесе мұрағаттарды сақтау және Австралияның жетістіктерін еске алу үшін жалпы әкімшілік құрылым» деп есептеген. Ұсынылған ғимараттың есімі Манукадағы Капитолий театрында сақталған. Алайда, Гриффин бұл төбенің атын кейін Капитал төбесі деп өзгертеді. Парламент ғимараттарын Капитал төбесінен төмен, Бёрли Гриффин көліне қарай, Кемп Хиллде, Капитал төбесі мен Уақытша Парламент үйі арасында салу жоспарланған. Гриффин Кемп Хиллдің төменгі беткейлерінде Уақытша Парламент үйін салу жоспарына қарсы болды, себебі ол тұрақты Парламент үйін салу қиынға түсерін, өйткені уақытша ғимаратты бұрып тастау қажет болар еді деп санады. Шындығында, 1958 және 1964 жылғы Холфордтың Парламенттік үшбұрышқа жасаған жоспарларында Жаңа Парламент үйінің орны осы себепті көл жағалауына көшірілді. Холфорд сондай-ақ көл жағасындағы орын саясаткерлерді қарапайым халықтан өзгеше санауға итермелейді деген пікірде болды. Бірақ 1974 жылы Парламент Парламентті Капитал төбесіндегі тұрақты орнына көшіруге дауыс берді, бұл мекеменің мәртебесіне сай деп есептеді. Жаңа парламент ғимараттарының құрылысы 1981 жылы басталды және 1988 жылы Елизавета II оны ресми түрде ашты, сол кезде Парламент ескі ғимараттан көшірілді. Капитал төбесі бұрын Куражонг төбесі деп аталған, оның ауданы шамамен 2,5 км², оны дөңгелек жол (Капитал шеңбері) қоршап тұр. Қазіргі Парламент ғимараты салынар алдында төбе бұталы өсімдіктермен жабылған еді. Қазіргі парламент ғимаратын салу үшін төбенің жоғарғы жартысының көп бөлігі алынып тасталды, ал құрылыс аяқталғаннан кейін ғимараттың үстіне көп мөлшерде топырақ толтырылды. Төбенің айналасы жергілікті өсімдіктермен көріктендірілген, ал Парламент үйінің үстіндегі топыраққа көгал отырғызылған. Дегенмен, төбенің батыс жағындағы шағын аумақта бұрынғы жергілікті өсімдіктер сақталған. Капитал төбесінен шығатын көшелер Австралия астаналарының аттарымен аталады, ал олардың бағыттары сол астаналардың бағытына шамамен сәйкес келеді: Мельбурн даңғылы, Аделаида даңғылы, Перт даңғылы, Хобарт даңғылы және Дарвин даңғылы, ал Брисбен және Сидней даңғылдары тіпті жақын да емес. Төбені қоршаған концентрлі шеңберлердегі көшелер Парламенттік жол деп аталатын ішкі шеңберден бастап, ықпал ету аймағының кеңеюіне сәйкес Капитал шеңбері, Мемлекеттік шеңбер, Ұлттық шеңбер, Доминион шеңбері және Империя шеңбері деп аталады. 1912 жылы Гриффин жоспарларын жасаған кезде Жаңа Зеландияның Австралия Федерациясына қосылуы мүмкін деген үміт әлі де болған. Гриффиннің жоспарларында Капитал төбесінен шығатын алты штаттың астаналары, Солтүстік территорияның астанасы және Жаңа Зеландияның астанасының аттарымен аталатын сегіз даңғыл болған. Веллингтон даңғылының атауы ресми тізімге енгізілгенге дейін Жаңа Зеландия Австралазия Конфедерациясының құрамына кірмейтіні анық болды және атау Канберра даңғылымен ауыстырылды. Гриффин штат астаналарының даңғылдары сол аймақтан шыққан өсімдіктің ғылыми атауымен аталған паркпен аяқталуын жоспарлады; мысалы, Телопея паркі Жаңа Оңтүстік Уэльстің гүлдік символы варатахтың атымен аталған және Сидней даңғылының соңында орналасқан, ол Жаңа Оңтүстік Уэльстің астанасы. Манука ауданының атауы Гриффиннің атау схемасының қалдығы болып табылады. Гриффиннің номенклатурасының тағы бір қалдығы – Веллингтон қонақ үйі, бұрын Канберра даңғылы мен Ұлттық трассаның бұрышында орналасқан, ол бұзылып, 2007 жылдан бастап Риджс Капитал Хилл Канберра деп аталатын жаңа қонақ үй салынды.

Геология

Капитал төбесінің геологиясы егжей-тегжейлі зерттелген. Канберра формациясы, әктасты шиыршық оңтүстік-батыста және солтүстік-шығыста табылған. Бұл орта силур дәуірінің Камп-Хилл құмтасының үстінде жатыр. Құмтас, ерте силур дәуірінің Қара тау құмтасы мен Штат шеңбері шиыршығының үстінен қабаттасқан. Штат шеңбері шиыршығы – бұл кеш Лландовери, одан да ұсақ бөлінген уақыт шкаласында, және оның жасы 445,7 миллион жылға тең. Штат шеңбері шиыршығы қабатталған шиыршықтар мен сазтастардан тұрады. Қара тау құмтасы ақ кварц құмтасынан құралған. Дикин жарылысы Штат шеңберінің оңтүстік-батысын кесіп өтеді. Маунт-Пейнер қышқыл жанартаулары осы жарылыстың оңтүстік-батысында орналасқан.