Кіріспе
ISO 6346 – Халықаралық стандарттау ұйымы (ISO) жүк контейнерлерімен интермодальдық тасымалдарда қолданылатын контейнерлерді кодтау, идентификациялау және таңбалауды қамтитын халықаралық стандарт. Стандартта әрбір контейнерді анықтау үшін бірегей сериялық нөмір (тексеру цифрымен), иесі, ел коды, мөлшері, түрі және жабдық санаты, сондай-ақ операциялық белгілерді қамтитын визуалды идентификациялық жүйе белгіленген. Контейнер иелерінің тізілімін Халықаралық контейнер бюросы (BIC) жүргізеді.
ISO 6346 is an international standard covering the coding, identification and marking of intermodal (shipping) containers used within containerized intermodal freight transport by the International Organization for Standardization (ISO). The standard establishes a visual identification system for every container that includes a unique serial number (with check digit), the owner, a country code, a size, type and equipment category as well as any operational marks. The register of container owners is managed by the International Container Bureau (BIC).
Меншік иесінің коды
Иесінің коды контейнердің иесін немесе бас операторын көрсету үшін латын әліпбиінің үш үлкен әрпінен тұрады. Бұл кодтың бүкіл әлемде бірегейлігін қамтамасыз ету үшін Париждегі Халықаралық контейнерлер бюросында тіркелуі қажет. Иесі бірнеше кодқа ие болуға құқылы, әдетте алғашқы екі әріп иесінің коды ретінде қолданылады, ал үшіншісі контейнерлер тобын көрсету үшін пайдаланылады (мысалы, HLA, HLB, HLX – Hapag Lloyd компаниясының контейнер стандартты ма, немесе тоңазытқыш контейнер екенін көрсететін кодтары).
Тізбекті нөмірі
Сериялық нөмір 6 цифрдан тұрады, ол иесі немесе оператор тағайындайды және осы ие/оператордың паркіндегі контейнерді бірегей түрде анықтайды.
Тексерілетін цифр
Тексеру цифры меншік иесінің коды мен серийлік нөмірінің жазылуы мен берілуінің дұрыстығын тексеруге мүмкіндік беретін бір сандық цифрдан тұрады. Тексеру цифрын есептеу үшін әріптерді сандарға айналдыру қажет. Бұл үш қадамнан тұрады:
Есептеудің 3-қадамы
Егер соңғы айырма 10 болса, тексеру цифры 0 болады. Мұндай жағдайға жол бермеу үшін стандартта соңғы айырмасы 10-ды құрайтын сериялық нөмірлерді пайдаланбау ұсынылады; алайда, нарықта осы ұсынымды сақтамайтын контейнерлер де бар. Сондықтан, тексеру цифрын есептейтін бағдарлама жасалса, осы жағдайды да қарастыру қажет. (ii) – (v) кезеңдері (i) санын 11-ге бөлгендегі қалдықты есептеу болып табылады. Көптеген бағдарламалау тілдерінде осы үшін модуль операторы бар. Қолданылған тілдің қалай жұмыс істейтініне назар аудару керек, яғни, дұрыс нәтиже алу үшін ондық қалдық немесе толық сан қалдығын беретінін анықтау қажет. 11 саны бөлгіш ретінде қолданылады, себебі контейнер нөмірінде барлығы 11 әріп және сан болады. 1-қадамда 11, 22 және 33 сандары бөлгіштің есеуі болғандықтан ескерілмейді.
Мысал
С С Т У 3 0 5 4 3 8 Есептеу 13 30 28 32 3 0 5 4 3 8 × 1 2 4 8 16 32 64 128 256 512 13 60 112 256 48 0 320 512 768 4096 6185 [a] b) 11-ге бөлу: 562.272 c) Ондық цифрларды жою: 562 d) 11-ге көбейту: 6182 a) - d) = Бақылау саны: 3
Практикалық мәселелер
Күнделікті қызметте ISO 6346 идентификациясын мүлдем сақтамайтын контейнерлер кездеседі; бірақ олар CSC қауіпсіздігі бойынша толық бекітілген контейнерлер болып табылады. Әдетте, бұл "жүк иесінің контейнері" (SOC) болып табылады, яғни олар тасымалдаушыға емес, жүк иелеріне (жөнелтушілерге) тиесілі. Оларда тіркелген иелік коды, санат белгісі және тексеру цифры болмауы мүмкін. ISO 6346 стандатын ұстану ұсынылады, өйткені сәйкес идентификациялық кодтың болмауы тасымалдаушылар мен контейнер терминалдарына жабдықты дұрыс анықтау және жүкті тиісінше жеткізуде қиындықтар тудырады, себебі компьютерлік жүйелер ISO 6346 стандартына сәйкес атауды қажет етеді, сондықтан жетіспейтін префикстер ойлап табылады. Мысалы, тасымалдаушыда YYYY, ал терминалда XXXX болса, жабдықтардың сәйкес келмеуіне себеп болады. Сонымен қатар, ISO 6346 идентификациясы халықаралық кедендік конвенциялардың (Контейнерлер жөніндегі кедендік конвенциялар және Стамбул конвенциясы) талабына айналғандықтан, көптеген кедендік органдар контейнерлердің стандартқа сәйкес белгіленгенін тексеруді бастады.
Елдің коды (міндетті емес)
Ел коды ISO 3166 1 стандартында сипатталған латын әліпбиінің екі үлкен әріпінен тұрады. Ол контейнердің иесінің немесе операторының ұлттығын емес, код тіркелген елді көрсетеді. Кодтың әріптерінің биіктігі жеткілікті болуы керек.